اقتدار ایران در هرمز، راه نجات لجستیک و بنادر تحریمزده/ بزرگترین اهرم چانهزنی ملی شکست خفتبار غرب در تنگه را رقم زد
به گزارش خبرگزاری آنا، تحولات اخیر در تنگه هرمز بار دیگر اهمیت این آبراه راهبردی را در معادلات اقتصادی، تجاری و حملونقلی جهان برجسته کرده است. تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی و کالا، نقشی تعیینکننده در زنجیره تأمین جهانی دارد و هرگونه تغییر در وضعیت تردد شناورها از این مسیر میتواند آثار مستقیمی بر هزینههای حملونقل، قیمت انرژی و بازار کالاهای مختلف داشته باشد. اما سوال اینجاست که آیا این اهرم مهم همچنان اثر آفرینی مورد نظر را در اقتصاد جهانی دارد و یا خیر؟ همچنین برای آینده این تنگه راهبری چه دورنمایی باید تصویر کرد.
محمدجواد شاهجویی، کارشناس حملونقل، در گفتوگو با خبرنگاراقتصادی آنا درباره ادعاهای مطرحشده پیرامون تغییر شرایط مدیریتی و امکان از دست رفتن دست برتر ایران در تنگه هرمز اظهار کرد: نمیتوان این موضوع را صرفاً با منطق اقتصادی بررسی کرد؛ زیرا بخشی از مسئله اقتصادی است، اما بخش مهمتر به حوزه نظامی و امنیتی مربوط میشود و این عوامل هستند که تعیین میکنند میزان برتری و امکان کنترل تنگه هرمز تا چه اندازه است.
وی ادامه داد: اطلاعات و آمارهای موجود نشان میدهد تنگه هرمز همچنان توانسته اثرگذاری خود را بر بازارهای اقتصادی حفظ کند. آمریکاییها تلاش کردهاند در فضای رسانهای این تصور را ایجاد کنند که توانستهاند تنگه هرمز را دور بزنند و حجم عظیمی از نفت را از مسیرهای دیگر خارج کنند، اما آمارهای جدیدی که منتشر میشود، نشان میدهد این موضوع بیشتر یک کمپین رسانهای بوده و با واقعیت موجود تطابق ندارد.
شاهجویی ادامه داد: بخش قابل توجهی از محمولههایی که در شرایط فعلی جابهجا میشوند، عملاً توسط خود ایران منتقل میشوند و به همین دلیل، برای ارزیابی دقیق شرایط باید ابعاد نظامی و امنیتی موضوع نیز مورد بررسی قرار گیرد.
این کارشناس حملونقل با اشاره به آثار اقتصادی محدودیت تردد در تنگه هرمز گفت: شواهد موجود نشان میدهد این وضعیت بر کرایههای حملونقل در سراسر جهان اثر گذاشته است. همچنین قیمت انرژی و سایر کالاهایی که پیش از این از تنگه هرمز عبور میکردند، افزایش چشمگیری داشتهاند. بنابراین از نظر اقتصادی، شواهد فعلی نشان میدهد بسته بودن تنگه هرمز توانسته اثر خود را بر بازارها بگذارد. از سوی دیگر، میزان عبور روزانه شناورها نیز کاهش چشمگیری داشته و در حال حاضر تعداد شناورهای عبوری به کمتر از ۱۰ شناور رسیده است.
تنگه هرمز فراتر از دریافت عوارض
شاهجویی درباره ظرفیتهای اقتصادی تنگه هرمز برای ایران در دوران پس از جنگ و تغییر شرایط موجود اظهار کرد: سناریوهای مختلفی در این زمینه وجود دارد و یکی از آنها دریافت عوارض است، اما موضوع مهمتر این است که تنگه هرمز میتواند قدرت چانهزنی ایران با سایر کشورها را در روابط دوجانبه افزایش دهد.
وی توضیح داد: برای مثال، در حوزه حملونقل، تحریمها طی سالهای گذشته و دستکم از سال ۱۳۹۰ به بعد باعث شدند کشتیرانیهای بزرگ و لاینهای بینالمللی از بنادر ایران فاصله بگیرند و ایران نیز ناچار شد برای ادامه تجارت از ناوگان سایه استفاده کند. اکنون برخورداری از مزیتی مانند تنگه هرمز میتواند این امکان را ایجاد کند که لاینهای بزرگ کشتیرانی را به حضور مجدد در بازار ایران وادار کنیم و ورود به بنادر ایران و فعالیت در این بازار را در دستور کار خود قرار دهند؛ حتی اگر همچنان برخی نظامهای تحریمی وجود داشته باشد.
مدیریت مرزها پیششرط توسعه کریدورهای زمینی
شاهجویی با اشاره به ارتباط موضوع تنگه هرمز با ظرفیتهای حملونقل زمینی کشور گفت: مدیریت تنگه هرمز و حتی شرایط ناشی از محاصره اقتصادی میتواند به ایران کمک کند تا مسئله نظام کنترل مرزی خود را هرچه سریعتر تعیین تکلیف کند. باید نابسامانی و مدیریت نادرستی که در برخی مرزهای کشور وجود دارد، اصلاح شود و فرآیند عبور کالا از مرزها هرچه سریعتر بدون مانع و با سرعت بیشتری انجام شود. همچنین باید ظرفیت مرزهای زمینی را فعال کنیم تا بتوانیم در آینده در حوزه کریدورهای زمینی نیز حرفی برای گفتن داشته باشیم.
سهم تنگه هرمز در اقتصاد ایران نیازمند محاسبه هزینه و فایده است
این کارشناس حملونقل در پاسخ به این پرسش که استفاده از ظرفیت تنگه هرمز چه میزان میتواند در اقتصاد کشور اثرگذار باشد، گفت: سناریوهای مختلفی از جمله سناریوی بدبینانه، خوشبینانه و معتدل وجود دارد. بخشی از منافع حاصل میتواند بهصورت عوارض مستقیم و بخشی نیز بهصورت منافع غیرمستقیم و در قالب زنجیره بار و خدمات حملونقلی ایجاد شود.
وی خاطرنشان کرد: برای اینکه مشخص شود این ظرفیت در مجموع چه میزان بر اقتصاد کشور اثر میگذارد، باید هزینه و فایده آن در تمامی بخشها محاسبه شود. باید بررسی کرد ایران تا چه میزان میتواند به واسطه این ابزار قدرت، در زنجیره تأمین جهانی مشارکت کند، تا چه اندازه میتواند خود را با اقتصاد سایر کشورها درگیر کند و چه میزان امکان توسعه ترانزیت زمینی وجود دارد.
شاهجویی گفت: برخورداری از چنین ابزاری باعث میشود ایران بتواند نسبت به سایر بازیگران یک مزیت داشته باشد و سریعتر سهم بازار به دست آورد. در واقع، این ظرفیت به کشور ابزاری میدهد تا بتواند سهم بیشتری از تجارت در حال انجام در منطقه را به خود اختصاص دهد.
سناریوی مدیریت تنگه هرمز در دست بررسی است
شاهجویی درباره بهترین شیوه مدیریت تنگه هرمز برای ایجاد بیشترین آورده اقتصادی برای کشور نیز اظهار کرد: در حال مطالعه هستیم تا بهترین شیوه و سناریو برای مدیریت تنگه هرمز مشخص شود. بخشی از این موضوع به تحولات آینده نزدیک بستگی دارد؛ از جمله اینکه آیا تفاهمنامهها و بحث پذیرش مدیریت تنگه از سوی ایران پیش خواهد رفت یا خیر و اینکه مذاکرات با عمان به چه نتیجهای خواهد رسید و آیا عمان حاضر خواهد شد در این زمینه مشارکت داشته باشد.
این کارشناس حملونقل تأکید کرد: اینکه ایران چه آوردهای میتواند در این چارچوب به طرف مقابل ارائه کند، از جمله موضوعاتی است که بر سناریوی نهایی مدیریت تنگه هرمز تأثیر خواهد گذاشت و به همین دلیل، در شرایط فعلی ترجیح میدهم درباره جزئیات آن اظهارنظر نکنم و موضوع همچنان در حال مطالعه است.
انتهای پیام/