۸ نسخه کاربردی سیره رضوی برای مسئولان کشور میگوید / قدرت، غایت نیست، ابزار است
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، با توجه به اینکه گاهی کوتاهیهای مدیریتی از ناآگاهی از وظایف ناشی میشود، شما بر اساس سیره معصومان (ع) چه نسخههای عملی و برنامههای کاربردی برای مسئولان کشور ترسیم میکنید؟
امیرعلی حسنلو: در سیره معصومان (ع) رهنمودهای ارزشمندی برای مسئولین وجود دارد که باید بهعنوان برنامههای عملی و نسخههای کاربردی استخراج و به آگاهی آنان برسد. حکمرانی در تراز اهلبیت (ع) هرگز یک تمرین تاریخی نیست، بلکه یک ضرورتِ مدیریتی برای امروز است. در فلسفه سیاسی اسلام، «قدرت» نه یک غایت، بلکه یک «ابزار» برای اقامه قسط الهی و تعالی انسان به سعادت است. سیره امام رضا (ع) در دوران حضور در مرو، یکی از درخشانترین دورههای سیاستورزی است که «اخلاق»، «عقلانیت» و «تعهد به مردم» را با «مصلحتاندیشی راهبردی» پیوند داده است.
خبرنگار آنا: اولین و مهمترین درسی که امام رضا (ع) در مواجهه با پیشنهاد قدرت به مسئولان میدهد، چیست؟
امیرعلی حسنلو: نخستین درس، شفافیت و مشروطسازی قدرت است. وقتی مأمون حضرت را به مرو دعوت کرد و پیشنهاد ولایتعهدی داد، امام (ع) بهجای استقبالِ هیجانی یا ردِّ منفعلانه، با رویکردی مشروط و شفاف برخورد کردند و پیش از هر چیز، مشروعیت حکومت عباسیان و امویان را زیر سؤال بردند. درس امروزِ این حرکت برای مسئولین این است که پذیرش مسئولیت، یعنی پذیرش محدودیتها و شروط. مدیران باید «حدود اختیارات»، «اهداف کلان» و «خطوط قرمز اخلاقی» خود را شفاف با مردم و نهادهای بالادستی در میان بگذارند. حکمرانی که بدون شرط، هر پیشنهادی را بپذیرد، استقلال رای و کارآمدی خود را قربانی کرده است.
خبرنگار آنا: در شرایط امروز که برخی تصمیمها تحت تأثیر منافع باندی و جناحی گرفته میشود، سیره رضوی چه راهکاری ارائه میدهد؟
امیرعلی حسنلو: دومین درس، اولویتبندی بر اساس «منافع ملی» نه «منافع باندی» است. امام رضا (ع) در سختترین شرایط سیاسی، اجازه ندادند منافعِ فرقهای یا حزبی بر مصلحت کلان جامعه اسلامی غلبه کند. ایشان با هوشمندی، مأمون را در گوشه رینگ پاسخگویی قرار دادند. مسئولان باید از این روش بیاموزند که «مصلحت نظام و مردم» فراتر از دعواهای سیاسی و جناحی است. سیاستورزیِ رضوی، سیاستورزیِ «تنشزدا» و پرهیز از دوقطبیسازیهای بیهوده است.
خبرنگار آنا: درباره نظام انتصابات و انتخاب مدیران، چه معیاری را از حضرت میتوانیم استخراج کنیم؟
امیرعلی حسنلو: سومین اصل، شایستهسالاری در انتصابات و نگاهِ غیرِ رانتی است. سیره امام رضا (ع) در تعامل با اطرافیان و حتی خدمتکاران خانه، سرشار از عدالتمحوری بود و هرگز بر اساس خویشاوندی یا ملاحظات قبیلهای عمل نکردند. آفتِ بزرگِ حکمرانی امروز، «روابط به جای ضوابط» است. الگوی رضوی حکم میکند که مسئولین، محیطِ کاری خود را به شایستهسالاران بسپارند، حتی اگر آنها از حلقه نزدیکانِ فکریشان نباشند.
خبرنگار آنا: فضای فعلی جامعه نیازمند گفتوگوی ملی است. امام رضا (ع) در تعامل با مخالفان و ادیان دیگر چگونه رفتار میکردند؟
امیرعلی حسنلو: چهارمین درس، مدارا و الگوی تعامل با مخالفان است. یکی از شاهکارهای مدیریتی امام رضا (ع)، مدیریتِ مناظرههای علمی با آرامش، منطق و احترام کامل بود. ایشان هرگز از جایگاه قدرت، مخالفان را تحقیر نکردند و فضای جامعه را امنیتی نساختند. مسئولین باید «آستانه تحمل» خود را بالا ببرند. جامعهای که مدیران از گفتوگو هراسان باشند، رو به زوال است. حکمرانیِ موفق، به جای بستن دهان منتقدان، «منطقِ قوی» ارائه میدهد.
خبرنگار آنا: یکی از انتقادات جدی به مدیران، فاصله طبقاتی و تجملگرایی است. در این زمینه چه توصیهای از سیره حضرت داریم؟
امیرعلی حسنلو: پنجمین و ششمین درس، زیستِ ساده و پرهیز از اشرافیتِ مدیریتی و همچنین خدمت به محرومان است. گزارشهای تاریخی نشان میدهد که امام (ع) با وجود ولایتعهدی، هرگز به تشریفات حکومتی تن ندادند و با مردم نشست و برخاست داشتند. «فاصله طبقاتی» میان مسئولین و مردم، بزرگترین عامل گسست اجتماعی است. اگر مسئولی شب راحت بخوابد در حالی که بخشی از مردم در فشار معیشتی هستند، او از پارادایم رضوی خارج شده است. بازگشت به سادهزیستی و حضور در متن زندگی مردم (نه بازدیدهای نمایشی)، از ضروریات بازسازی سرمایه اجتماعی است.
خبرنگار آنا: گاهی مدیریتها یا صرفاً علمی (تکنوکرات) است یا صرفاً معنوی. پیوند این دو را در سیره حضرت چگونه میبینید؟
امیرعلی حسنلو: هفتمین درس، پیوندِ «تخصص» و «معنویت» در مدیریت است. امام رضا (ع) تنها یک فقیه نبودند؛ ایشان یک مدیر راهبردی بودند که مسائل اقتصادی، کشاورزی و اجتماعی را به خوبی درک میکردند. تخصصِ بدون معنویت، منجر به «تکنوکراسیِ بیروح» میشود و معنویتِ بدون تخصص، منجر به «مدیریتِ ناکارآمد». مسئولین باید تیمهای مشاورهای قدرتمند علمی داشته باشند و سیاستگذاری را مبتنی بر دادههای دقیق پیش ببرند.
خبرنگار آنا: و نهایتاً، برای حفظ یکپارچگی جامعه در برابر تهدیدات دشمنان، چه نسخهای داریم؟
امیرعلی حسنلو: هشتمین و آخرین درس، سیاستورزیِ تنشزدا و حفظِ وحدت است. در دوران تشتت جامعه اسلامی، امام رضا (ع) تمام تلاش خود را برای وحدت و جلوگیری از فروپاشیِ درونی به کار بستند و نقشِ «پدرِ امت» را ایفا نمودند. امروز که دشمنان خارجی به دنبال گسست اجتماعی هستند، مسئولین باید «هنرِ مدارا» و «اجماعسازی» را سرلوحه کار خود قرار دهند. حکمرانیِ موفق، حکمرانیِ «فراگیر» است که همه اقشار، قومیتها و سلایق را در ذیل «منافعِ ملی» جمع کند.
خبرنگار آنا: اگر بخواهید جمعبندی نهایی خود را برای مدیران کشور بیان کنید، چه خواهید فرمود؟
امیرعلی حسنلو: آنچه از سیره امام رضا (ع) برای مسئولین کشور قابل استخراج است، یک «منشورِ مدیریتی» جامع شامل چهار محور است: حکمرانیِ مسئولانه (شفافیت)، حکمرانیِ تخصصی (شایستهسالاری)، حکمرانیِ اخلاقی (مدارا و پرهیز از اشرافیت) و حکمرانیِ مردممحور (خدمت به محرومان و وحدت). پیروی از این سیره نه یک انتخابِ تشریفاتی، بلکه «تنها راهِ بقای مشروعیت» و «تضمینِ کارآمدی» است. مدیرِ ترازِ رضوی، کسی است که صندلیِ قدرت را نه یک «هدف»، بلکه «محرابی برای خدمت به مردم» میبیند.
انتهای پیام/