فناوری، کلید عبور از تغییرات اقلیمی در بخش کشاورزی / ضرورت انتقال دانش فنی و نوسازی بذرها برای تضمین امنیت غذایی

به گزارش خبرگزاری آنا، ساختار سنتی مالکیت اراضی و خرد بودن زمین‌های کشاورزی در کنار تشدید تنش‌های آبی و اقلیمی، به عنوان مهم‌ترین چالش‌های ساختاری پیش‌روی امنیت غذایی کشور مطرح هستند. کارشناسان معتقدند عبور از این بحران‌ها و دستیابی به بهره‌وری پایدار، نیازمند تغییر ریل سیاست‌گذاری‌ها به سمت تجمیع اراضی در قالب تعاونی‌های تولید، سرمایه‌گذاری گسترده در تحقیق و توسعه برای معرفی ارقام مقاوم به خشکی و نفوذ فناوری در تمامی حلقه‌های زنجیره تولید است؛ رویکردی که پایداری تولید ملی و رقابت‌پذیری صادراتی بخش کشاورزی را تضمین خواهد کرد.

عبور از چالش ساختاری خرد بودن اراضی و محدودیت‌های شدید اقلیمی، نیازمند هدایت هدفمند سرمایه‌گذاری‌ها به سمت تحقیق و توسعه و به‌کارگیری دستاورد‌های علمی در اصلاح بذر و الگوی کشت است. الگوبرداری از تجارب موفق جهانی در معرفی محصولات استراتژیک و انطباق‌پذیر نظیر سورگوم، نشان می‌دهد که تنها با فرمول انتقال دانش فنی و استفاده اشتراکی از فناوری در قالب تعاونی‌ها، می‌توان ساختار کشاورزی کشور را از حالت معیشتی به یک زنجیره ارزش رقابت‌پذیر و مدرن تبدیل کرد.

چالش خرد بودن ۸۵ درصد اراضی و نسخه شفابخش تعاونی‌های تولید

مهدی خداوردی، کارشناس امنیت غذایی، با اشاره به موانع ساختاری در مسیر نوسازی بخش کشاورزی به خبرنگار اقتصادی آنا، گفت: حدود ۸۵ درصد از اراضی کشاورزی کشور در حال حاضر به صورت خرد اداره می‌شوند که این مسئله مانع و محدودیت جدی در مسیر به‌کارگیری فناوری‌های نوین و مکانیزاسیون پیشرفته ایجاد کرده است.

وی با ارائه راهکاری برای برون‌رفت از این چالش ساختاری افزود: توسعه تعاونی‌های تولید، مؤثرترین فرمول برای حل این نقیصه است؛ چرا که این الگو علاوه بر تجمیع فیزیکی اراضی، بستری کارآمد برای انتقال دانش روز، ارائه آموزش‌های کاربردی، اجرای پروژه‌های تحقیق و توسعه و در نهایت استفاده بهینه از فناوری‌های نوین فراهم می‌کند.

این کارشناس امنیت غذایی با استناد به نمونه‌های موفق داخلی تصریح کرد: تجربه موفق برخی از تعاونی‌ها در بخش دامپروری به وضوح نشان داده است که الگوی اشتراک‌گذاری منابع و دانش، قابلیت بالایی در ارتقای بهره‌وری و توانمندسازی علمی بهره‌برداران دارد؛ از این رو، این تجربه موفق و الگوی کارآمد باید به سرعت در بخش زراعت نیز پیاده‌سازی و توسعه یابد.

سازگاری اقلیمی با اصلاح الگوی کشت و الگوبرداری از تجارب جهانی

خداوردی در ادامه با تشریح وضعیت بحران منابع پایه در کشور عنوان کرد: ایران همسو با بسیاری از مناطق جهان با چالش جدی محدودیت منابع آبی و فراوانی تنش‌های اقلیمی مواجه است؛ با این حال، راهکار این چالش حیاتی به هیچ وجه کنار گذاشتن یا تضعیف بخش کشاورزی نیست، بلکه باید استراتژی‌های این بخش را با شرایط جدید اقلیمی سازگار و هم‌راستا کرد.

وی توسعه ارقام مقاوم به خشکی، جایگزینی محصولات کم‌آب‌بر، اصلاح نظام‌مند الگوی کشت و تمرکز سرمایه‌گذاری‌ها بر حوزه تحقیق و توسعه را از اولویت‌های غیرقابل‌انکار سیاست‌گذاری‌های کلان کشاورزی دانست و گفت: کشور‌های پیشرو در حوزه امنیت غذایی، سال‌هاست که حرکت در این مسیر علمی را آغاز کرده‌اند.

این کارشناس حوزه کشاورزی با ذکر نمونه‌ای از سیاست‌های تطبیقی در دنیا اظهار داشت: به عنوان مثال، ایالات متحده آمریکا در کنار تولید گسترده محصول آب‌بری مانند ذرت، سرمایه‌گذاری‌های بسیار وسیع و هدفمندی روی محصولات جایگزین نظیر «سورگوم» انجام داده است؛ محصولی که به واسطه نیاز آبی بسیار کمتر و مقاومت بالا در برابر تنش‌های شدید محیطی، نقشی استراتژیک در پایداری تولید خوراک دام و امنیت غذایی این کشور ایفا می‌کند.

ضرورت نفوذ فناوری در زنجیره ارزش و عبور از کشاورزی سنتی

خداوردی با تاکید بر لزوم تغییر رویکرد در مدیریت مزارع کشور خاطرنشان کرد: ایران با توجه به قرارگیری در کمربند خشک جهانی، بیش از هر کشور دیگری نیازمند تغییر جهت به سمت کشت محصولات استراتژیک و مقاوم به کم‌آبی نظیر سورگوم، ارزن، تریتیکاله و سایر ارقام گیاهی مشابه است؛ تغییری بنیادین که تحقق آن صرفاً از مسیر توسعه فناوری، نوسازی بذر‌ها و انتقال مستقیم دانش فنی به کشاورزان میسر خواهد بود.

وی در پایان با ترسیم دورنمای آینده این بخش یادآور شد: آینده پایداری کشاورزی در ایران بیش از هر زمان دیگری به میزان و عمق نفوذ فناوری گره خورده است.

این کارشناس امنیت غذایی افزود: چنانچه ابزار‌های فناورانه در تمامی حلقه‌های این زنجیره تعبیه شوند و از مرحله اصلاح بذر و مکانیزاسیون گرفته تا آموزش ترویجی، مدیریت هوشمند مزرعه و اصلاح عملی الگوی کشت به کار گرفته شوند، می‌توان علاوه بر جهش در بهره‌وری و کاهش چشمگیر قیمت تمام‌شده محصولات، زمینه را برای حضور رقابت‌پذیر و قدرتمند تولیدات کشاورزی ایران در بازار‌های بین‌المللی فراهم ساخت.