عدم کنترل ادرار پس از چهارسالگی را جدی بگیرید/ نگه داشتن ادرار در کودکی، زمینهساز بیاختیاری در بزرگسالی
مهری مهراد، فوقتخصص اورولوژی و نورویورولوژی و رئیس دپارتمان نورویورولوژی مرکز تحقیقات اعصاب عملکردی بیمارستان شهدای تجریش، در گفتوگو با خبرنگار آنا درباره شایعترین بیماریهای مادرزادی دستگاه ادراری در کودکان اظهار کرد: یکی از مهمترین این بیماریهای نوزادان ریفلاکس ادراری یا برگشت ادرار از مثانه به کلیه است که در دختران شیوع بیشتری نسبت به پسران دارد و در صورت تشخیص ندادن بهموقع میتواند به تخریب کلیه منجر شود.
وی افزود: عفونتهای مکرر ادراری، بیاختیاری ادرار و دشواری در دفع ادرار از نخستین علائمی هستند که میتوانند وجود این اختلال مادرزادی را نشان دهند و خانوادهها نباید این نشانهها را ساده تلقی کنند.
رئیس دپارتمان نورویورولوژی بیمارستان شهدای تجریش با اشاره به دیگر ناهنجاریهای مادرزادی گفت: یکی از بیماریهای مهم در پسران، دریچه خلفی مجرای ادرار (Posterior Urethral Valve یا PUV) است که موجب تخلیه ناقص مثانه، عفونتهای مکرر و ریفلاکس ادراری میشود. همچنین برخی کودکان دچار ناهنجاریهای مادرزادی کلیه و حالب هستند؛ بهگونهای که ممکن است حالب به جای مثانه، به واژن باز شود و کودک از بدو تولد دچار بیاختیاری مداوم ادرار باشد.
وی ادامه داد: ناهنجاریهای تکاملی ستون فقرات و ساکروم مانند اسپینا بیفیدا نیز از دیگر علل مهم اختلال عملکرد مثانه هستند. در این کودکان اعصاب کنترلکننده مثانه بهدرستی تکامل پیدا نمیکنند و نتیجه آن میتواند مثانه بیشفعال، بیاختیاری یا تخلیه ناقص ادرار باشد.
کنترل ادرار باید تا ۴ سالگی کامل شود
مهراد درباره روند طبیعی تکامل کنترل ادرار در کودکان گفت: روند تکامل سیستم عصبی به گونهای است که ابتدا کنترل ادرار در روز، سپس کنترل مدفوع و در نهایت کنترل ادرار شبانه ایجاد میشود. معمولاً دختران کمی زودتر از پسران به این مرحله میرسند و انتظار داریم کودک تا حدود ۳ تا ۴ سالگی بتواند ادرار خود را در طول روز کنترل کند.
وی افزود: اگر کودکی فقط در خواب دچار شبادراری باشد، تا حدود ۶ سالگی معمولاً نیاز به درمان خاصی ندارد، بهویژه اگر سابقه خانوادگی وجود داشته باشد؛ اما اگر پس از چهار سالگی همچنان کنترل ادرار در شب حاصل نشده باشد، باید بررسیهای لازم از نظر سلامت کلیه، باقیمانده ادرار و ریفلاکس انجام شود و در صورت نیاز از ۶ سالگی درمان آغاز خواهد شد.
نگه داشتن ادرار؛ عادتی که از کودکی تا بزرگسالی آسیب میزند
این فوقتخصص نورویورولوژی با انتقاد از برخی عادتهای نادرست آموزشی در خانوادهها گفت: متأسفانه بسیاری از والدین به کودکان توصیه میکنند در مدرسه یا مکانهای عمومی از سرویس بهداشتی استفاده نکنند. همین موضوع باعث میشود کودک ساعتهای طولانی ادرار خود را نگه دارد و به مرور مثانه به این وضعیت عادت کند.
وی توضیح داد: وقتی کودک مدت زیادی ادرار را نگه میدارد، مثانه بیش از حد بزرگ میشود و پس از دفع نیز بخشی از ادرار در آن باقی میماند. این باقی ماندن ادرار زمینهساز عفونتهای مکرر، اختلال عملکرد مثانه و در سالهای بعد، بیاختیاری ادرار خواهد شد.
بیش از ۶۰ درصد دانشآموزان دختر از سرویس بهداشتی مدرسه استفاده نمیکنند
مهراد با اشاره به پژوهشی که در مدارس منطقه یک تهران انجام داده است، گفت: در این مطالعه که با همکاری شهرداری انجام شد، از دانشآموزان پرسشنامه گرفته شد، آزمایش ادرار و بررسی باقیمانده ادرار انجام دادیم و نتایج نشان داد بیش از ۶۱ تا ۶۲ درصد دانشآموزان دختر از صبح تا پایان ساعت مدرسه به سرویس بهداشتی مراجعه نمیکنند.
وی علت این موضوع را نامناسب بودن سرویسهای بهداشتی، کمبود تعداد آنها، دشواری استفاده برای دانشآموزان و همچنین توصیه والدین به استفاده نکردن از سرویسهای بهداشتی مدارس عنوان کرد و افزود: این آمار مربوط به منطقه یک تهران است؛ بنابراین میتوان تصور کرد که در بسیاری از مناطق دیگر وضعیت حتی نامناسبتر باشد.
هر دو ساعت یکبار تخلیه مثانه ضروری است
رئیس دپارتمان نورویورولوژی مرکز تحقیقات اعصاب عملکردی بیمارستان شهدای تجریش با تأکید بر آموزش عادت صحیح دفع ادرار گفت: به کودکان توصیه میکنیم حداکثر هر دو تا دو ساعت و نیم یکبار به سرویس بهداشتی بروند و مثانه خود را کاملاً تخلیه کنند.
وی ادامه داد: یکی از روشهای آموزشی مؤثر، دابل ویدینگ (Double Voiding) است؛ یعنی کودک پس از یکبار ادرار کردن، چند لحظه بلند شود و دوباره بنشیند تا ادرار باقیمانده نیز تخلیه شود. این روش از باقی ماندن ادرار در مثانه و بسیاری از عوارض بعدی پیشگیری میکند.
مهراد در پایان تأکید کرد: بسیاری از مشکلات مثانه در بزرگسالی ریشه در عادتهای نادرست دوران کودکی دارد و با آموزش صحیح والدین، مناسبسازی سرویسهای بهداشتی مدارس و مراجعه بهموقع در صورت بروز علائمی مانند عفونت ادراری، بیاختیاری یا شبادراری، میتوان از بروز بسیاری از این مشکلات پیشگیری کرد.
انتهای پیام/