بیورآکتوری که بهجای اپراتور، خودش تصمیم میگیرد
علی حاج سیدجوادی، مدیرعامل مجموعه استارتاپ رایان صنعت نایاب، در گفتوگو با آناتک با تشریح جزئیات «بیورآکتور هوشمند» گفت: «بیورآکتور هوشمند، یک مکانیزم هوشمند برای محیط کشت مواد بیولوژیکی، تغذیه آنها، کنترل دمای محیط و کنترل پارامترهای آزمایشگاهی مورد نیاز محصولات زیستی است که با بهرهگیری از منطق فازی، هوش مصنوعی و تجهیزات در ابعاد بزرگ طراحی شده است. این ابعاد میتواند از ۵۰۰ لیتر تا پنج هزار لیتر متغیر باشد.»
وقتی هوش مصنوعی جای اپراتور را میگیرد
وی درباره دلیل طراحی این محصول اظهار کرد: «از سال ۹۰ برای شرکتهای تولیدی مختلف فرمانتور میساختیم. به مرور متوجه شدیم که با وجود اتوماتیک بودن سیستمها، همچنان بخش مهمی از فرآیند به واحد پروسس و کنترل کیفیت وابسته است. در این چرخه، نیروی انسانی باید پارامترها و کیفیت محصول را بررسی کند، مقادیر جدید ستپوینت را تعریف کند و در هر مرحله، براساس کیفیت محصول، تنظیمات تولید بعدی را اصلاح کند تا به شرایط ایدهآل آزمایشگاهی برسد.»
حاج سیدجوادی افزود: «این فرآیند هم زمانبر است و هم عواملی مانند کیفیت مواد اولیه و شرایط محیطی در فصلهای مختلف بر نتیجه نهایی اثر میگذارند؛ عواملی که اپراتور نمیتواند همواره با دقت آنها را اندازهگیری کند. به همین دلیل همیشه میان محصول تولیدشده و محصول ایدهآل اختلاف وجود دارد.»
وی ادامه داد: «سیستمی که ما طراحی کردهایم، دادهها را بهصورت لحظهای جمعآوری میکند، آنها را در منطق برنامهریزیشده تحلیل میکند، با نمونه ایدهآل مقایسه میکند و بهصورت شناور، ستپوینتها را اصلاح میکند.»
مدیرعامل این مجموعه استارتاپی درباره حوزههای کاربرد این فناوری گفت: «در درجه اول، این سامانه در صنایع بیولوژیکی مانند صنایع دارویی، تولید مواد غذایی پروبیوتیک، کودهای بیولوژیکی و قارچی کاربرد دارد؛ یعنی هر محصولی که مواد زیستی آن باید در یک محیط، طی بازه زمانی مشخص رشد کرده و تغذیه شود. البته این فناوری صرفاً محدود به مواد زیستی نیست و در برخی فرآیندهای صنایع شیمیایی نیز که طی زمان مشخص دچار فعلوانفعالات میشوند، قابل استفاده است.»
هدف، کیفیت محصول است؛ نه صرفاً کنترل پارامترها
وی با اشاره به تأثیر هوشمندسازی بیورآکتورها بر کیفیت محصول نهایی اظهار کرد: «عملاً خطای انسانی به صفر میرسد، زیرا سیستم کاملاً تحت نظارت هوش مصنوعی قرار دارد. این سامانه با ایجاد لوکاپتیبل و استفاده از الگوریتم منطق فازی، ستپوینتها را بهصورت شناور اصلاح میکند.»
حاج سیدجوادی ادامه داد: «در سیستمهای متداول، حتی نمونههای تماماتوماتیک، یک ستپوینت تعریف میشود و تا پایان فرآیند همان مقدار مبنای کنترل قرار میگیرد. برای مثال اگر دمای سیستم یک درجه کاهش پیدا کند، سیستم گرمایشی همان یک درجه را جبران میکند؛ اما در سیستم مبتنی بر هوش مصنوعی، سامانه براساس دادههای قبلی تصمیم میگیرد که آیا این افت دما واقعاً بر کیفیت محصول اثرگذار است یا خیر. اگر تأثیری نداشته باشد، نیازی به جبران آن نمیبیند. در واقع این سیستم بهجای تمرکز بر ثابت نگه داشتن پارامترها، کیفیت محصول را هدف قرار میدهد.»
از کاهش ۷۰ میلیون دلار واردات تا جذب سرمایهگذار
وی درباره چالشهای توسعه این محصول نیز گفت: «بزرگترین چالش ما ساخت محصول بود. طرح را بهصورت مهندسیشده آماده کرده بودیم و حدود ۱۴ سال است که آن را در چند کارخانه پیادهسازی کردهایم، اما سازندگان، بهویژه در بخش مخازن و مکانیک، نمیتوانستند آنچه را در طراحی مهندسی پیشبینی کرده بودیم، با همان دقت اجرا کنند.»
مدیرعامل این مجموعه استارتاپی افزود: «در کنار این موضوع، تلاش کردیم دانش فنی خود را بهروز نگه داریم، مطالعات گستردهای درباره ابزار دقیق موجود در بازارهای بینالمللی انجام دادیم و حتی موفق شدیم چند نمونه از این تجهیزات را بومیسازی کرده و در آنها نوآوری ایجاد کنیم.»
وی درباره نقش این محصول در کاهش وابستگی کشور به واردات تجهیزات گفت: «اگر بتوانیم با جذب سرمایه، بخش مکانیک محصول را نیز خودمان تولید کنیم و یک کارگاه مجهز راهاندازی شود، علاوه بر رفع وابستگی به سازندگان، امکان توسعه بازار و معرفی این محصول به کارخانههای بزرگ نیز فراهم خواهد شد.»
حاج سیدجوادی خاطرنشان کرد: «براساس آمار رسمی گمرک، در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ حدود ۷۰ میلیون دلار صرف واردات راکتورها و تجهیزات جانبی آنها شده است. اگر تنها بتوانیم ۱۰ درصد این واردات را طی پنج سال نخست فعالیت جایگزین کنیم، گام بسیار بزرگی در جلوگیری از خروج ارز برداشته خواهد شد.»
وی در پایان با اشاره به کسب رتبه نخست مسابقه اینوتکسپیچ تهران، این موفقیت را زمینهساز جلب توجه سرمایهگذاران و تسهیل مسیر ورود به مرکز رشد پارک فناوری پردیس دانست و گفت: «سرمایهگذارانی که در این رویداد حضور داشتند، بهواسطه کسب رتبه نخست با ما ارتباط گرفتهاند و این موضوع فرصت مناسبی برای جذب سرمایه فراهم کرده است.»
انتهای پیام/