استادی که علم را با اخلاق درآمیخت/ روایت زندگی شهید مصباح‌الهدی باقری کنی

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، صدای انفجار، سکوت جلسه را شکست. موج انفجار شیشه‌های ساختمان را فرو ریخت و حاضران در جلسه شورای راهبردی روابط خارجی را غافلگیر کرد. در آن لحظات هنوز کسی نمی‌دانست چه اتفاقی رخ داده است، اما ساعاتی بعد خبر تلخی منتشر شد؛ مصباح‌الهدی باقری کنی، استاد دانشگاه امام صادق (ع)، پژوهشگر مدیریت اسلامی و داماد رهبر معظم انقلاب اسلامی، در همان دقایق نخست حمله متجاوزان آمریکایی و صهیونیستی به خاک ایران به شهادت رسیده بود.

اما زندگی او سال‌ها پیش از آن روز، در خانواده‌ای ریشه‌دار در علم و دیانت آغاز شده بود. او فرزند آیت‌الله محمدباقر باقری کنی، برادرزاده آیت‌الله مهدوی کنی و از چهره‌های علمی دانشگاه امام صادق (ع) بود که مسیر زندگی خود را در عرصه پژوهش، آموزش و تربیت دانشجو انتخاب کرد.

پیوند مبانی مدیریت اسلامی با نیازهای روز جامعه

شهید باقری کنی در سال ۱۳۸۳ دکترای تخصصی مدیریت بازاریابی با گرایش بازاریابی بین‌المللی را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد. دغدغه او تنها آموزش نظریه‌های مدیریت نبود، بلکه تلاش می‌کرد مبانی مدیریت اسلامی را با نیاز‌های روز جامعه پیوند بزند. حاصل این نگاه، انتشار بیش از ۲۰ مقاله علمی در حوزه‌هایی مانند مدیریت اسلامی، بازاریابی اسلامی و بازاریابی سیاسی بود. آخرین پژوهش‌های او نیز به موضوعاتی همچون مدیریت ارتباط با مشتری در اسلام و دانشگاه کارآفرین اختصاص داشت.

از سال ۱۳۷۸ به عضویت هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق (ع) درآمد و سال‌ها به تدریس دروس مختلف مدیریت پرداخت. در سال‌های پایانی نیز درس «پژوهش در خط مشی عمومی اسلامی» را در مقطع دکتری تدریس می‌کرد. او علاوه بر تدریس، مسئولیت‌هایی همچون مدیرمسئولی فصلنامه «اندیشه مدیریت راهبردی»، قائم‌مقامی رئیس دانشکده و عضویت در هیئت امنای مرکز رشد دانشگاه را نیز بر عهده داشت و همواره از پژوهش‌های کاربردی برای حل مسائل کشور حمایت می‌کرد.

نگاهی فراتر از مباحث دانشگاهی به مدیریت

پیش از حضور در دانشگاه نیز در بنیاد مستضعفان، سازمان صدا و سیما و وزارت بازرگانی فعالیت کرده بود و همین تجربه‌ها باعث شد نگاه او به مدیریت، تنها محدود به مباحث دانشگاهی نباشد.

با وجود جایگاه علمی، نزدیکانش بیش از هر چیز از اخلاق، تواضع و مردم‌داری او سخن می‌گویند. برای او جایگاه و موقعیت افراد اهمیت نداشت؛ آنچه مهم بود، کرامت انسانی بود. همکارانش پس از شهادتش او را «برادری دوست‌داشتنی» توصیف کردند که همواره برای تربیت نیرو‌های متعهد و حل مشکلات مردم تلاش می‌کرد و عمل خالص را بر هر عنوان و جایگاهی ترجیح می‌داد.

سال‌ها پیش، او در گفت‌وگویی با مادرش از علاقه خود برای ازدواج با یکی از فرزندان رهبر انقلاب سخن گفته بود. پس از فراهم شدن مقدمات این ازدواج، رهبر انقلاب به اعضای خانواده توصیه کردند وارد فعالیت‌های اقتصادی و سیاسی نشوند؛ توصیه‌ای که شهید مصباح تا پایان عمر به آن پایبند ماند و هیچ‌گاه از نسبت خانوادگی خود برای کسب موقعیت استفاده نکرد.

شهید باقری کنی تنها به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی بسنده نمی‌کرد. دانشجویانش او را استادی می‌دانستند که همواره درِ اتاقش به روی آنان باز بود و برای شنیدن دغدغه‌های علمی و حتی مشکلات شخصی‌شان وقت می‌گذاشت. او اعتقاد داشت رسالت استاد، تنها انتقال دانش نیست، بلکه باید دانشجو را برای پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی و خدمت به مردم نیز آماده کند. همین نگاه سبب شده بود در کنار آموزش مباحث تخصصی مدیریت، همواره بر اخلاق حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری، عدالت‌خواهی و روحیه خدمت تأکید کند. بسیاری از همکاران و شاگردانش معتقدند آرامش، متانت و فروتنی او، بیش از سخنانش، الهام‌بخش نسل جوان بود و همین ویژگی‌ها نام او را در ذهن آنان ماندگار کرده است.

نگاه ریشه‌ به حل مشکلات

اما شاید یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های رفتاری شهید دکتر مصباح‌الهدی، نگاه ریشه‌ای او به حل مشکلات بود. او هرگز به درمان موقت و ظاهری مسائل رضایت نمی‌داد و از سرهم‌بندی مشکلات پرهیز می‌کرد. اگر کسی برای دریافت کمک مالی به او مراجعه می‌کرد، تلاشش تنها این نبود که نیاز همان روز او را برطرف کند؛ بلکه می‌کوشید علت اصلی مشکل را شناسایی کند و راهی برای رسیدن فرد به ثبات اقتصادی و استقلال مالی بیابد. او معتقد بود کمک واقعی، ایجاد توانایی و گشودن مسیر آینده است، نه صرفاً رفع یک نیاز مقطعی.

همین نگاه در تمام عرصه‌های زندگی او دیده می‌شد. هر جا مشکلی وجود داشت، به دنبال راه‌حلی پایدار و ماندگار بود. اگر در حوزه علمی مشاوره می‌داد، سعی می‌کرد مسیر رشد بلندمدت پژوهشگر را طراحی کند و اگر در مسائل فرهنگی یا اجتماعی ورود می‌کرد، هدفش ایجاد تحول ماندگار بود، نه اقدامی مقطعی و نمایشی.

سرانجام زندگی استادی که عمر خود را صرف علم، اخلاق و تربیت نسل جوان کرده بود، در جریان حمله دشمن ختم به شهادت شد؛ اما منش علمی، اخلاقی و تربیتی او در میان شاگردان، همکاران و آثار پژوهشی‌اش همچنان باقی مانده است.