شهید دکتر طهرانچی؛ معمار یک نسل، نه مدیر یک دانشگاه
به گزارش خبرگزاری آنا، یک سال از شهادت دانشمند برجسته هستهای، استاد فرهیخته و رئیس فقید دانشگاه آزاد اسلامی، شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی میگذرد؛ اما حقیقت آن است که برخی انسانها با رفتن نیز در میان ما میمانند. حضور آنان نه در قاب تصاویر و نه در صفحات تاریخ، بلکه در اندیشهها، مسیرها، نهادها و انسانهایی که تربیت کردهاند استمرار پیدا میکند. شهید طهرانچی از همین جنس بود؛ شخصیتی که فراتر از یک مدیر دانشگاهی، یک اندیشهورز، یک معلم، یک راهبر علمی و از معماران تحول در آموزش عالی کشور به شمار میرفت.
درباره شهید طهرانچی بسیار گفتهاند که دانشمند هستهای بود، استادی برجسته بود و مدیری پرتلاش و انقلابی به شمار میرفت؛ اما به باور من، مهمترین ویژگی ایشان درک عمیق از آینده و توانایی طراحی مسیر برای رسیدن به آن بود. او دانشگاه را برای امروز اداره نمیکرد؛ بلکه برای دهههای آینده میاندیشید. دغدغه او تنها حل مسائل جاری نبود، بلکه میخواست آموزش عالی کشور را برای مواجهه با تحولات بزرگ علمی، فناورانه، اقتصادی و اجتماعی آماده کند.
شهید طهرانچی دانشگاه را صرفاً یک مرکز آموزشی یا محل صدور مدرک نمیدانست. او معتقد بود دانشگاه زیربنای پیشرفت، اقتدار، امنیت و آینده هر کشور است و اگر قرار باشد ایران اسلامی در عرصههای مختلف به جایگاه شایسته خود دست یابد، این مسیر از دانشگاهها و مراکز علمی عبور خواهد کرد. به همین دلیل، همه تلاش خود را به کار گرفت تا دانشگاه آزاد اسلامی را از یک مجموعه صرفاً آموزشی به نهادی مسئلهمحور، نوآور، کارآفرین و اثرگذار در حل مسائل کشور تبدیل کند.
آنچه شهید طهرانچی را از بسیاری مدیران متمایز میکرد، روحیه تحولخواهی و امیدی بود که در وجود او موج میزد. او هیچ مسئلهای را بنبست نمیدید و این روحیه را به اطرافیان خود نیز منتقل میکرد. در جلسات مدیریتی، در دیدار با استادان و دانشجویان و در برنامهریزیهای کلان دانشگاه، همواره این باور را ترویج میکرد که میتوان شرایط را تغییر داد و آیندهای بهتر ساخت. او از جمله مدیرانی بود که به جای گلایه از محدودیتها، به دنبال یافتن راهحل بود و برای تحقق اهداف خود از پذیرش مسئولیتهای دشوار و تصمیمهای بزرگ هراس نداشت.
شهید طهرانچی شخصیتی چندبعدی و جامع داشت. در کنار فعالیتهای علمی برجسته، مطالعات عمیق دینی و فرهنگی داشت و به نقش دانشگاه در تربیت انسانهای متعهد و مسئولیتپذیر باور عمیق داشت. او دانشگاه را تنها محل تربیت متخصص نمیدانست؛ بلکه معتقد بود دانشگاه باید انسانهایی اثرگذار برای جامعه و آینده کشور پرورش دهد. از همین رو، همواره بر پیوند علم، فرهنگ، هویت و مسئولیت اجتماعی تأکید داشت و این نگاه در بسیاری از برنامهها و سیاستهای دانشگاه آزاد اسلامی نمود پیدا کرد.
خود شهید طهرانچی بارها تأکید کرده بود که اگر روزی دشمنان این ملت او را هدف قرار دهند، علت آن تنها فعالیتهای علمی و هستهای نخواهد بود؛ بلکه به دلیل مسیری است که در دانشگاهها برای تربیت نسل مؤمن، متعهد، متخصص و انقلابی دنبال میشود. او به خوبی میدانست که آینده کشور در دستان جوانانی رقم میخورد که امروز در کلاسهای درس و محیطهای علمی تربیت میشوند و به همین دلیل، مسئله تربیت را همسنگ تولید علم و فناوری میدانست.
این نگاه راهبردی در اقدامات و تحولات دوران مدیریت او نیز به روشنی قابل مشاهده است. او معتقد بود مسائل پیچیده امروز جامعه را نمیتوان در چارچوبهای سنتی و محدود رشتهای حل کرد و دانشگاه باید به سمت همافزایی علوم، میانرشتهای شدن و حل مسئله حرکت کند. این تحول ساختاری، دانشگاه آزاد اسلامی را وارد مرحلهای جدید از فعالیتهای علمی و آموزشی کرد.
در همین راستا، توجه ویژه به فناوریهای نوظهور، هوش مصنوعی، اقتصاد دانشبنیان، توسعه سراهای نوآوری و حمایت از شرکتهای فناور در دستور کار قرار گرفت. شهید طهرانچی از نخستین مدیران آموزش عالی کشور بود که ضرورت آمادگی دانشگاه برای ورود به عصر جدید فناوری را به درستی درک کرده بود. او آینده را در علمهای مرزشکن، فناوریهای نوین و تربیت نیروهای خلاق میدید و تلاش میکرد دانشگاه را در مسیر این تحولات قرار دهد.
یکی دیگر از دغدغههای اصلی او، پیوند واقعی میان دانشگاه و جامعه بود. او اعتقاد داشت دانشگاه زمانی موفق خواهد بود که بتواند برای مسائل کشور راهحل ارائه دهد و آثار فعالیتهای علمی آن در زندگی مردم دیده شود. بر همین اساس، جهتگیری پژوهشها به سمت حل مسائل کشور، ارتباط مؤثر با صنعت، حمایت از پژوهشهای کاربردی و ایجاد نظامهای مسئلهمحور علمی مورد توجه جدی قرار گرفت.
در نگاه او، مقاله علمی ارزشمند بود، اما زمانی ارزش مضاعف پیدا میکرد که بتواند گرهای از مشکلات جامعه باز کند.
طرح پویش نیز در امتداد همین نگاه شکل گرفت. او باور داشت دانشجو نباید پس از فارغالتحصیلی برای نخستین بار با محیط کار مواجه شود. به همین دلیل تلاش کرد دانشجویان در دوران تحصیل با صنعت، بازار کار و فضای واقعی حرفهای ارتباط برقرار کنند تا بتوانند با تجربه و مهارت بیشتری وارد جامعه شوند.
در حوزه آموزش نیز اجرای طرح دستیار آموزشی از ابتکارات ارزشمند او بود. طرحی که ضمن ایجاد فرصت برای دانشجویان مستعد تحصیلات تکمیلی، زمینه تربیت نسل آینده استادان دانشگاه را فراهم کرد و هزاران دانشجو را وارد عرصه آموزش، تدریس و فعالیت علمی نمود. این طرح تنها یک برنامه آموزشی نبود، بلکه سرمایهگذاری برای آینده علمی کشور محسوب میشد.
شهید طهرانچی در کنار توجه به برنامههای کلان و تحولات ساختاری، همواره به سرمایه انسانی دانشگاه نیز توجه ویژه داشت. اجرای طرح «حامی» با هدف افزایش ارتباط مستقیم با دانشجویان، رسیدگی به مشکلات آنان و تقویت نظام پاسخگویی در دانشگاه، نمونهای از نگاه دانشجومحور او بود. او به خوبی میدانست که مهمترین سرمایه هر دانشگاه نه ساختمانها و تجهیزات، بلکه انسانهایی هستند که در آن رشد میکنند.
ویژگی ممتاز دیگر شهید طهرانچی، مدیریت میدانی و حضور مستمر در صحنه بود. بسیاری از دانشگاهیان کشور او را مدیری میشناختند که بیش از آنکه پشت میز باشد، در میدان حضور داشت. سفرهای متعدد استانی، بازدیدهای مداوم از واحدهای دانشگاهی، گفتوگو با استادان، کارکنان و دانشجویان و پیگیری مستقیم مسائل، بخشی از سبک مدیریتی او بود. او معتقد بود تصمیم درست زمانی اتخاذ میشود که مدیر مسائل را از نزدیک لمس کند و واقعیتهای میدان را بشناسد.
در کنار همه این ویژگیها، نباید از جایگاه علمی ممتاز او غافل شد. شهید طهرانچی تنها یک مدیر دانشگاهی نبود؛ بلکه دانشمندی برجسته، پژوهشگری اثرگذار و صاحب اندیشهای راهبردی در حوزه علم و فناوری کشور به شمار میرفت. حضور مؤثر در عرصههای علمی ملی، مشارکت در تدوین اسناد راهبردی کشور، نقشآفرینی در توسعه علمی و پژوهشی و تلاش برای تحقق مرجعیت علمی ایران، بخشی از خدماتی است که نام او را در تاریخ علم کشور ماندگار کرده است.
امروز که یک سال از شهادت این دانشمند مجاهد میگذرد، بیش از هر زمان دیگری میتوان دریافت که فقدان او صرفاً فقدان یک رئیس دانشگاه یا یک استاد برجسته نبود. کشور یکی از ذهنهای راهبردی، یکی از معماران تحول در آموزش عالی و یکی از چهرههای اثرگذار در مسیر پیشرفت علمی خود را از دست داد. شخصیتی که علم را با تعهد، دانش را با مسئولیت و مدیریت را با مجاهدت درآمیخته بود.
شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی امروز بیش از آنکه یک نام در حافظه دانشگاه آزاد اسلامی باشد، به نمادی از خودباوری علمی، مدیریت تحولآفرین، امید، آیندهنگری و مسئولیتپذیری اجتماعی تبدیل شده است. میراث او تنها در ساختارها، برنامهها و دستاوردهای مدیریتی خلاصه نمیشود؛ بلکه در هزاران دانشجو، استاد، پژوهشگر و مدیری ادامه دارد که با الهام از اندیشه و مسیر او برای اعتلای علم، پیشرفت کشور و ساختن آیندهای بهتر برای ایران اسلامی تلاش میکنند.
در نخستین سالگرد شهادت این استاد فرزانه و دانشمند مجاهد، یاد و نام او را گرامی میداریم و بر این باور تأکید میکنیم که بهترین بزرگداشت شهید طهرانچی، ادامه راهی است که برای دانشگاه و کشور ترسیم کرد؛ راهی مبتنی بر علم نافع، نوآوری، تربیت نسل مؤثر، حل مسائل کشور، خودباوری ملی و تلاش برای تحقق ایران قوی و پیشرفته. بیتردید جامعه دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی این مسیر را با جدیت دنبال خواهد کرد و یاد و نام این شهید والامقام همچنان الهامبخش حرکت دانشگاه در مسیر تعالی و پیشرفت خواهد بود.
در امتداد مسیر علمی و راهبردیای که شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی در دانشگاه آزاد اسلامی پایهگذاری کرد، امروز این نهاد علمی در مرحلهای تازه از تداوم مدیریتی و علمی خود قرار گرفته است.
در این چارچوب، انتصاب جناب آقای دکتر بیژن رنجبر به ریاست دانشگاه آزاد اسلامی، به عنوان انتخابی در تراز یک شخصیت علمی برجسته و دانشگاهی شناخته میشود؛ مدیری دانشمند، برخوردار از سابقه عمیق پژوهشی و اجرایی در نظام آموزش عالی کشور.
دکتر رنجبر از چهرههای شناختهشده علمی در حوزههای تخصصی خود و از استادان باسابقه دانشگاهی است که سالها در فضای پژوهش، مدیریت علمی و فعالیتهای دانشگاهی کشور حضور داشته است. همچنین سابقه همکاری و همراهی علمی و سازمانی با شهید دکتر طهرانچی در دورههای مختلف، از ایشان چهرهای آشنا با رویکردهای تحولی و مسئلهمحور در دانشگاه ساخته است.
حضور این شخصیت والای علمی و مدیریتی در امتداد همان گفتمان علمی و تحولخواهی ارزیابی میشود که طی سالهای گذشته در دانشگاه آزاد اسلامی شکل گرفته است؛ گفتمانی که بر ارتقای جایگاه علم، تقویت زیستبوم فناوری و توجه به حل مسائل کشور در بستر دانشگاه تأکید داشته است.
محمدرضا ولیلو
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی آذربایجانغربی
انتهای پیام/