ضرورت بازنگری در جانمایی پتروشیمیها/ توسعه زنجیره ارزش و ارتقای فناوری صنعت نفت در پساجنگ
به گزارش خبرگزاری آنا؛ صنعت نفت و گاز یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی کشور است، اما اتکای صرف به صادرات نفت خام موجب از دست رفتن بخش قابل توجهی از ارزش افزوده این منابع میشود. تکمیل زنجیره ارزش از طریق توسعه صنایع پالایشی، پتروشیمی و صنایع پاییندستی، امکان تبدیل مواد خام به محصولات با ارزش افزوده بالاتر را فراهم کرده و درآمدهای ملی، اشتغال و توان صنعتی کشور را افزایش میدهد.
در کنار آن، توسعه فناوریهای نفتی نقش مهمی در افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تولید، بهبود ضریب بازیافت مخازن و کاهش وابستگی به فناوریهای خارجی دارد. سرمایهگذاری در حوزههایی مانند فناوریهای ازدیاد برداشت، تجهیزات پیشرفته، کاتالیستها، هوشمندسازی و دیجیتالیسازی صنعت نفت میتواند زمینهساز رشد اقتصادی و ارتقای توان رقابتی کشور شود.
بنابراین، تکمیل زنجیره ارزش و توسعه فناوریهای نفتی دو رکن اساسی برای افزایش درآمدهای پایدار، تقویت امنیت اقتصادی، توسعه صنایع دانشبنیان و بهرهبرداری بهینه از منابع هیدروکربوری کشور به شمار میروند و باید در اولویت برنامههای توسعهای قرار گیرند.
جهانبخش امینی، نماینده و عضو سابق کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی و از مدیران وزارت نفت، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا درباره الزامات توسعه صنعت نفت و پتروشیمی در دوران پساجنگ اظهار کرد: حتماً باید در بحث تولید مواد اولیه تلاش کنیم ظرفیت تولید در پتروشیمیهای مختلف افزایش پیدا کند و این ظرفیتها صرفاً در یک منطقه خاص متمرکز نباشد.
لزوم توزیع جغرافیایی ظرفیتهای تولید پتروشیمی
وی افزود: واقعاً نباید به گونهای عمل کنیم که تصور شود یک ماده خاص حتماً باید در ماهشهر یا عسلویه تولید شود. لازم است در مناطق مختلف کشور از جمله شمال، شرق و سایر نقاط، ظرفیت تولید مواد اولیه پتروشیمی ایجاد شود تا اگر در یک منطقه مشکلی به وجود آمد، مناطق دیگر بتوانند کمبودها را جبران کنند.
امینی ادامه داد: متأسفانه در این مقطع برخی مواد اولیه در تعدادی از پتروشیمیها با مشکل مواجه شد و سایر شرکتهای پتروشیمی نیز امکان جبران آن را نداشتند. به همین دلیل یکی از موضوعاتی که در بحث جغرافیای فیزیکی و صدور مجوزها باید مورد توجه قرار گیرد، همین مسئله توزیع مناسب ظرفیتهای تولید است.
توسعه مسیرهای صادراتی و کاهش وابستگی به یک مسیر
عضو سابق کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به ضرورت بازنگری در حوزه صادرات و تجارت خارجی گفت: باید تلاش شود علاوه بر ظرفیتهای دریایی، مسیرهای زمینی نیز بهصورت اصولی مورد توجه قرار گیرند. لازم است در مرزهای مختلف، پایانهها و مناطق آزاد، امکانات توسعه پیدا کند تا در صورت بروز محدودیت در یک مسیر، سایر مسیرها بتوانند کمبودها را جبران کنند.
وی افزود: هم در حوزه واردات و هم صادرات باید برنامهریزی دقیقی صورت گیرد. همچنین ضروری است زنجیره تولید را به سمت محصولات نهایی هدایت کنیم تا وابستگی به مواد اولیه وارداتی کاهش یابد و افزایش قیمت این مواد فشار مضاعفی بر مردم وارد نکند.
امینی تصریح کرد: در حوزه تولید بنزین، گازوئیل و محصولات پتروشیمی نیز باید استراتژیهای جدیدی برای صدور مجوزها و توسعه تولید در مناطق مختلف کشور تدوین شود.
ضرورت تکمیل زنجیره ارزش و بازنگری در ساختار مدیریت پتروشیمیها
وی در پاسخ به پرسشی درباره توسعه زنجیره ارزش محصولات پتروشیمی و دلایل کندی حرکت در این حوزه گفت: بخش خصوصی را متهم نمیکنم، اما واقعیت این است که حاکمیت برای مدیریت شرایط بحرانی و تأمین کالاهای مورد نیاز بازار باید ابزارهای لازم را در اختیار داشته باشد.
امینی ادامه داد: همانطور که در حوزه درمان، دارو و بیمارستانها اگر همه امور به بخش خصوصی واگذار شود، در شرایط بحران ممکن است مردم با مشکلاتی مواجه شوند، در صنعت پتروشیمی نیز شرایط مشابهی وجود دارد. متأسفانه بسیاری از پتروشیمیها به بخش خصوصی واگذار شدند و انبارها و ذخایر نیز در اختیار این بخش قرار گرفت.
وی افزود: در برخی موارد عرضه کالاها بهموقع و به شکل مناسب انجام نشد و همین مسئله موجب کمبود و حتی نایاب شدن برخی کالاها شد. این شرایط بهصورت ناخواسته افزایش قیمت را به دنبال داشت و این افزایش قیمت نیز در قیمتگذاری محصولات پتروشیمی و کالاهای وابسته به آن تأثیر گذاشت و در نهایت فشار بیشتری به مردم وارد شد.
عضو سابق کمیسیون انرژی مجلس تأکید کرد: اعتقاد دارم در موضوع واگذاری پتروشیمیها به بخش خصوصی باید تجدیدنظر صورت گیرد. حاکمیت باید بخشی از ذخایر و امکانات نگهداری را در اختیار داشته باشد تا بتواند در مواقع ضروری بازار را مدیریت کند، قیمتها را کنترل کند و در زمان مناسب نیازهای کشور را تأمین کند تا مردم با تنگنا مواجه نشوند.
فناوری روز دنیا حلقه مفقوده توسعه صنعت نفت
امینی درباره نقش فناوری در توسعه صنعت نفت و پتروشیمی نیز گفت: تکنولوژی یکی از مهمترین عوامل مؤثر در تولید است. با این حال واقعیت این است که ما در دستیابی به بسیاری از فناوریهای روز دنیا با محدودیتهایی مواجه هستیم.
وی افزود: در دانشگاهها و مراکز علمی تلاشهای زیادی انجام شده، اما واقعیت این است که هنوز نتوانستهایم همه کمبودها را جبران کنیم و به سطح فناوریهای روز دنیا برسیم. کشورهای صنعتی و پیشرفته همچنان در این حوزه فاصله قابل توجهی با ما دارند.
این مدیر وزارت نفت ادامه داد: هرچند کشور در مقایسه با سالهای ابتدایی پس از انقلاب پیشرفتهای چشمگیری داشته و در بسیاری از حوزهها به دانش فنی و توان تولید داخلی دست یافته است، اما همچنان بخشی از این صنعت به زنجیرهای از فناوریها و تجهیزات وابسته است که ما نیز از این قاعده مستثنا نیستیم.
وی تصریح کرد: این موضوع قطعاً بر روند تولید تأثیرگذار است. دانشگاهها باید تلاش کنند در حوزههایی که با کمبود فناوری مواجه هستیم، برنامهریزی جدیتری داشته باشند. همچنین دولت باید قراردادهایی را برای انتقال دانش و توسعه فناوری منعقد کند و سرمایهگذاریهای لازم را انجام دهد تا در حوزه تولید، اکتشاف و بهرهبرداری بتوانیم دانش و فناوری خود را بهروز کنیم.
مدیریت شرایط موجود برای جلوگیری از اختلال در تأمین نیازهای مردم
امینی خاطرنشان کرد: برخی مسائل جنبههای امنیتی دارد و امکان طرح کامل آنها وجود ندارد، اما واقعیت این است که مسئولان در تلاش هستند شرایط را بهگونهای مدیریت کنند که در حوزه محصولات پتروشیمی، پالایشگاهها و تأمین نیازهای مردم مشکلی ایجاد نشود و مدیریت لازم در این زمینه در حال انجام است.
انتهای پیام/