فناوریهای بهرهور کلید مغفول مدیریت مصرف انرژی/ دانشگاهها پیشران نوآوری در آینده صنعت انرژی
گروه اقتصاد خبرگزاری آنا، سعید مهذبترابی، کارشناس انرژی- در ادبیات سیاستگذاری انرژی، مدیریت انرژی اغلب با افزایش ظرفیت تولید و توسعه زیرساختهای عرضه شناخته میشود؛ در حالی که یکی از مهمترین ارکان این حوزه، مدیریت مصرف و اصلاح الگوی استفاده از انرژی است. واقعیت آن است که بدون توجه جدی به سمت تقاضا، حتی افزایش ظرفیت تولید نیز نمیتواند بهتنهایی پایداری بلندمدت نظام انرژی را تضمین کند.
با این حال در سالهای اخیر، مدیریت مصرف در بسیاری از موارد به ابزارهای اقتصادی، بهویژه افزایش تعرفهها و قیمت حاملهای انرژی، تقلیل یافته است. هرچند سیاستهای قیمتی میتوانند در اصلاح رفتار مصرفی نقش داشته باشند، اما تجربه جهانی نشان میدهد که این ابزار بهتنهایی برای تغییر پایدار الگوی مصرف کافی نیست. مدیریت مصرف زمانی اثرگذار خواهد بود که در کنار سیاستهای اقتصادی، مجموعهای از ابزارهای آموزشی، فرهنگی و فناورانه نیز به کار گرفته شود.
در این میان، تغییر رفتار مصرفکنندگان یکی از مهمترین عوامل کاهش مصرف انرژی به شمار میرود. استفاده از تجهیزات کممصرف، بهرهگیری از فناوریهای نوین مدیریت انرژی، بهبود بهرهوری ساختمانها و افزایش آگاهی عمومی درباره پیامدهای مصرف بیرویه انرژی میتواند نقش قابل توجهی در کاهش بار شبکه برق و کاهش فشار بر زیرساختهای انرژی کشور ایفا کند.
تجربه کشورهای مختلف نیز نشان میدهد که مشارکت عمومی در برنامههای مدیریت مصرف زمانی شکل میگیرد که سیاستگذاران و مسئولان نیز در این مسیر پیشگام باشند. در بسیاری از کشورها، اقدامات نمادین مدیران و رهبران سیاسی در کنار سیاستهای اجرایی، به تغییر رفتار عمومی و تقویت فرهنگ صرفهجویی کمک کرده است.
در همین چارچوب، برخی اقدامات نمادین در داخل کشور نیز میتواند حامل پیام مهمی برای جامعه باشد. برای مثال، حضور اخیر رئیسجمهور در یکی از جلسات با پوشش غیررسمی و آستین کوتاه با هدف کاهش استفاده از سیستمهای سرمایشی، از جمله اقداماتی است که میتواند به عنوان الگویی برای مدیریت مصرف در فضاهای اداری و عمومی مورد توجه قرار گیرد.
تنظیم دمای محیط یکی از سادهترین و در عین حال مؤثرترین راهکارهای کاهش مصرف برق بهویژه در فصل گرم سال است. در بسیاری از ساختمانها و جلسات اداری، گاه تنها برای حفظ پوشش رسمی یا ایجاد شرایط خنکتر، دمای محیط بیش از حد کاهش داده میشود؛ اقدامی که به افزایش مصرف برق و تحمیل بار اضافی به شبکه منجر میشود. در حالی که برآوردها نشان میدهد تنها یک درجه تغییر در تنظیم دمای محیط میتواند حدود ۵۰۰ مگاوات بر بار شبکه برق کشور تأثیر بگذارد؛ رقمی که معادل ظرفیت تولید یک نیروگاه متوسط است.
در کنار اصلاح رفتار مصرفی، بهرهگیری از فناوریهای نوین نیز نقش مهمی در مدیریت مصرف انرژی دارد. توسعه تجهیزات بهرهور، استفاده از سامانههای هوشمند مدیریت انرژی، گسترش کنتورهای هوشمند و ارتقای استانداردهای مصرف در صنایع و ساختمانها از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش مصرف و افزایش بهرهوری در مقیاس ملی کمک کند.
در این میان، دانشگاهها و مراکز پژوهشی نیز میتوانند نقش مهمی در توسعه فناوریهای نوین انرژی ایفا کنند. آینده صنعت انرژی در جهان بیش از هر زمان دیگری به دانش، فناوری و نوآوری وابسته است و بدون مشارکت فعال جامعه علمی، دستیابی به راهکارهای پایدار برای مدیریت مصرف و حفظ امنیت انرژی کشور دشوار خواهد بود.
در نهایت باید تأکید کرد که مدیریت مصرف انرژی یک مسئولیت جمعی است که تحقق آن نیازمند همافزایی میان سیاستگذاران، مدیران اجرایی، بخش خصوصی، دانشگاهها و عموم مردم است. موفقیت در این مسیر زمانی حاصل میشود که آموزش، فرهنگسازی، فناوریهای بهرهور و سیاستهای اقتصادی در کنار یکدیگر قرار گیرند و مسئولیت صرفهجویی تنها بر دوش مصرفکنندگان نهایی گذاشته نشود.
انتهای پیام/