«دایره دف» را باید با نگاه فلسفی خواند

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، کتاب «دایره دف» از انتشارات سوره مهر، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است که بر پایه مباحث وحدت وجود و فلسفه اسلامی شکل گرفته است. 

حسینی در گفت وگو با آنا با اشاره به پیشینه تحصیلی خود گفت: رشته دانشگاهی من حقوق بود، اما پرسش‌هایی که در ذهنم شکل می‌گرفت، مرا به سمت فلسفه سوق داد. پرسه زدن، نگاه کردن و شنیدن برایم همیشه همراه با سؤال بود و احساس می‌کردم برای این پرسش‌ها باید پاسخی پیدا کنم. همین جست‌و‌جو برای شناخت چیستی و هویت، باعث شد به فلسفه گرایش پیدا کنم.

وی افزود: خودم را چندان اهل فلسفه نمی‌دانم، اما تأمل کردن در پدیده‌ها و مواجهه عمیق‌تر با جهان پیرامون، مرا به سمت مطالعه فلسفه برد.

این نویسنده درباره نحوه مواجهه‌اش با فلسفه نیز اظهار کرد: بخش عمده‌ای از آنچه از داستان و فلسفه می‌دانم، حاصل کندوکاو و تلاش شخصی خودم است. مطالعاتم بیشتر ذوقی و شوقی بوده است. برای من مهم این بوده که خودم از متون فلسفی، به‌ویژه آثار ملاصدرا، چه دریافتی دارم، نه اینکه صرفاً در مسیر تفکر او حرکت کنم.

حسینی همچنین درباره نگاهش به نوشتن گفت: من بیشتر خودم را نانویسنده می‌دانم. این تعارف نیست؛ احساس می‌کنم اگر خودم را نویسنده بدانم، کارم تمام شده است. نانویسندگی برای من حرکتی دائمی به سمت نوشتن و نویسنده شدن است.

وی در ادامه با اشاره به برخی نقد‌ها درباره کتاب «دایرهٔ دف» بیان کرد: برخی دوستان تصور می‌کنند این کتاب قصه ندارد یا داستان‌های آن کم‌رمق است، در حالی که اگر داستان‌ها بر اساس نشانه‌شناسی و مباحث فلسفی، به‌ویژه فلسفه اسلامی و اشراقی، خوانده شوند، ابعاد و حجم تازه‌ای پیدا می‌کنند.

به گفته این نویسنده، اندیشه‌های فلسفی در این مجموعه همانند «کوه یخ» هستند؛ بخش عمده آنها در زیرلایه‌های داستان پنهان شده است. وی توضیح داد: این اندیشه‌ها ابتدا در ذهن من شکل گرفت و بعد تلاش کردم آنها را در دل داستان جای دهم.

حسینی با اشاره به یکی از بخش‌های کتاب گفت: بعید می‌دانم بسیاری متوجه شده باشند که در بخش پایانی، انسان به درخت تبدیل می‌شود و موجودیتی تازه پیدا می‌کند. این سیر را بر اساس اندیشه فلسفی به دست آوردم و آن اندیشه در روایت، صورتی خیال‌انگیز پیدا کرده است.

وی تأکید کرد: فلسفه، ادبیات، روانشناسی و الهیات زمانی کارکرد واقعی خود را پیدا می‌کنند که بتوانند نوع زیستن و نگاه انسان به پیرامون را تغییر دهند. اگر این علوم و هنر‌ها نتوانند در تربیت نگاه ما مؤثر باشند، به معنای آن است که عمیق درک نشده‌اند.

این نویسنده درباره عنوان پایانی کتاب نیز توضیح داد: انتخاب فصل آخر بر اساس بحث وحدت وجود بوده است. هدفم تجسم‌بخشی به خداوند نبود، بلکه می‌خواستم مفهوم قوس صعودی و رسیدن به وحدت را در قالب روایت نشان دهم.

حسینی در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو به دیگر آثار خود اشاره کرد و گفت: همزمان با دایرهٔ دف، رمان تجربی «مخارج مزمار» را نوشتم که مبتنی بر مصاحبه با یکی از راویان دفاع مقدس و مرتبط با عملیات خیبر است. این اثر در حوزه تاریخ شفاهی قرار می‌گیرد و به نظرم می‌تواند الگوی تازه‌ای در روایت‌های دفاع مقدس ارائه کند.

وی همچنین از مجموعه داستان دیگری با عنوان «کلاه سربازی، دندان‌های اجاره‌ای، کفش بچه، زولا و باقی قضایا» نام برد و افزود: فضای این کتاب با دو اثر قبلی متفاوت است.

حسینی در پایان از انتشار دو اثر دیگر در حوزه تاریخ شفاهی خبر داد و گفت: دو کتاب «باغ ملی؛ هشت روایت از بازگشت آزادگان” و «آقای کریمی‌ای ایران بخوان» که به روایت جنگ ۱۲ روزه می‌پردازد، تاکنون منتشر شده‌اند.