یک قدم تا نفت ۲۰۰ دلاری در صورت ادامه تنش‌ها در منطقه

به گزارش خبرگزاری آنا، آتش افروزی ترامپ و محور آمریکایی صهیونی این روزها تنگه هرمز به کلمه ای کلیدی در اخبار جهانی و محور تمام بحث های اقتصادی و سیاسی تبدیل کرده است. این شاه راه حیاتی انرژی و فرآورده های نفتی ماه هاست که تحت مدیریت هوشمند قوای مسلح ایران قرار گرفت و بازارهای جهانی را به چالشی حتی ترسناک تر از شیوع کرونا ویروس دچار کرد. اما در این ماه ها بر این تنگه چه ها گذشت و آینده قیمت نفت و تنگه هرمز چگونه خواهد بود.

محمدصادق مهرجو، کارشناس ارشد انرژی و تحلیلگر ارشد حوزه انرژی، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی آنا با اشاره به تحولات بازار جهانی نفت پس از آغاز درگیری‌ها و اعمال محدودیت در تنگه هرمز اظهار کرد: حدود چند روز پس از آغاز جنگ و تشدید تنش‌ها، موضوع محدودیت و انسداد تنگه هرمز در دستور کار قرار گرفت؛ موضوعی که به‌سرعت بازار جهانی انرژی را تحت تاثیر قرار داد، زیرا روزانه حدود ۲۰ تا ۲۱ میلیون بشکه نفت خام، معادل نزدیک به یک پنجم تقاضای جهانی نفت، از این گذرگاه راهبردی عبور می‌کند.

وی افزود: بخش عمده صادرات نفت کشور‌های عضو اوپک از طریق همین مسیر انجام می‌شود؛ کشور‌هایی مانند عربستان سعودی، عراق، ایران، کویت و امارات متحده عربی وابستگی جدی به تنگه هرمز دارند و طبیعی بود که هرگونه محدودیت در این مسیر، بازار جهانی را دچار تنش کند. بنابراین بدیهی است که هم اکنون گلوی اقتصاد جهانی زیر تیغ آتش افروزی های ترامپ قرار گرفته است. 

آمریکا برای کنترل بازار ناچار به اعطای معافیت شد

این کارشناس ارشد انرژی با اشاره به واکنش آمریکا و کشور‌های غربی نسبت به بحران شکل‌گرفته گفت: در شرایطی که بازار جهانی با کمبود عرضه روبه‌رو شده است، آمریکایی‌ها برای جلوگیری از جهش شدید قیمت‌ها و تامین خوراک پالایشگاه‌های اروپایی، آمریکایی و آسیایی، ناچار شدند معافیت‌هایی برای صادرات نفت روسیه و ایران، به‌ویژه نفت‌های ذخیره‌شده روی آب، صادر کنند و این اولین پیروزی برای ایران با تکیه بر حماقت متخاصمان بود. 

مهرجو تصریح کرد: این اقدام برخلاف تمایل واقعی واشنگتن بود، اما نگرانی از کمبود نفت فیزیکی در بازار و افزایش شدید قیمت‌ها، آنها را مجبور به چنین تصمیمی کرد؛ در واقع، اولویت اصلی آمریکا در این مقطع، کنترل بازار و جلوگیری از شوک قیمتی بود که با وجود تمامی تمهیداتی که اندیشیدند چندان موفق نبود و بازار جهانی نفت همچنان در اوج حساسیت و تشنگی است. 

وی ادامه داد: در روز‌های ابتدایی بحران، قیمت نفت ابتدا وارد کانال ۸۰ دلار شد، سپس به ۹۰ دلار رسید و در ادامه از مرز ۱۰۰ دلار نیز عبور کرد؛ حتی پیش‌بینی می‌شد قیمت‌ها تا محدوده ۱۲۰ دلار افزایش پیدا کند که در نهایت نیز این اتفاق رخ داد و این مهر تاییدی است که اهرم فشار تنگه هرمز همچنان فعال و با قدرت تمام در دست ایران است. 

صادرات  از مسیرهای جایگزین ادامه دارد

مهرجو درباره وضعیت صادرات نفت ایران در شرایط فعلی اظهار کرد: ایران همچنان از طریق دریای عمان بخشی از صادرات خود را ادامه می‌دهد و برخی نفتکش‌ها با پذیرش ریسک بالا از محاصره دریایی عبور می‌کنند، اما تعداد این نفتکش‌ها محدود است و پاسخگوی کل ظرفیت صادراتی کشور نیست. تعدادی از نفتکش‌ها نیز در این مدت توقیف یا مجبور به بازگشت شدند و همین موضوع ریسک صادرات نفت را افزایش داده است اما به هر جهت نکته مهم اینجاست که با وجود آن که ایران کل صادرات نفت و فرآورده های نفتی از تنگه هرمز را در دست دارد اما آمریکا موفق به متوقف کردن صادرات نفتی ایران نشده است. 

این کارشناس انرژی ادامه داد: باید توجه داشت که با این اوصاف برگ برنده جنگ در تنگه هرمز در اختیار ایران است و در چنین شرایطی، اگر حتی روزانه ۱۵ میلیون بشکه نفت خام از بازار حذف شود، جهان با کمبود جدی نفت فیزیکی روبه‌رو خواهد شد و کشور‌ها ناچار می‌شوند برداشت از ذخایر استراتژیک خود را افزایش دهند و همین موضوع برای به چالش کشیده شدن تمامی بازار نفت و انرژی جهان کافی است. در واقع هم اکنون اقتصاد تمام جهان در یک کفته ترازو و اراده ایران برای حکمرانی بر تنگه هرمز در سوی دیگر قرار گرفته است تا همچنان قوی ترین سلاح استراژیک ایرانی برای دفاع از کشور دغدغه روز جهان باشد. 

 عربستان و امارات توان جایگزینی کامل تنگه هرمز را ندارند

وی درباره تلاش کشور‌های منطقه برای جبران محدودیت‌های صادراتی از تنگه هرمز گفت: عربستان سعودی تلاش کرده از طریق خط لوله شرق به غرب بخشی از صادرات خود را احیا کند، اما ظرفیت این خط لوله محدود است و قابل مقایسه با ظرفیت صادرات دریایی از تنگه هرمز نیست. امارات متحده عربی نیز از طریق خط لوله فجیره بخشی از صادرات خود را بازیابی کرده، اما عراق عملاً راهکار جایگزین موثری ندارد و همچنان وابستگی بالایی به تنگه هرمز دارد. بنابراین می توان گفت که با وجود تمام تلاش هایی که از سال ها قبل صورت گرفته است، کشورهای حاشیه خلیج فارس توان جایگزینی تنگه هرمز را ندارند. 

مهرجو تصریح کرد: سوی دیگر کسری تولید در موضوع نفت و پتروشیمی حملات صورت‌گرفته به برخی زیرساخت‌های انتقال انرژی در منطقه، از جمله خط لوله فجیره است که ریسک صادرات نفت را افزایش داده و نگرانی‌ها نسبت به امنیت انرژی منطقه را بیشتر کرده است. بنابراین می توان گفت که با هر اشتباه دشمن در تنگه هرمز شرایط حاد بازار نفت و فراورده های نفتی تشدید می شود. 

خطرناک‌ترین سناریو جنگ زیرساختی در حوزه انرژی

مهرجو مهم‌ترین نگرانی خود را گسترش درگیری‌ها به حوزه زیرساخت‌های انرژی عنوان کرد و گفت: اگر جنگ به سمت حمله به پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها، تاسیسات صادراتی نفت و گاز و زیرساخت‌های حیاتی انرژی حرکت کند، آن‌وقت شرایط کاملاً متفاوت خواهد شد. باید توجه داشت که ایران ثابت کرده است که به هر حمله با قدرت پاسخ متناسب می دهد و بدیهی است که حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران، واکنش متقابل ایران علیه تاسیسات انرژی منطقه از جمله آرامکو و سایر زیرساخت‌های نفتی کشور‌های حاشیه خلیج فارس را در پی خواهد داشت و این مسئله می‌تواند بازار جهانی را وارد یک بحران واقعی کند.

این تحلیلگر حوزه انرژی تصریح کرد: در چنین شرایطی، کمبود ۲۰ میلیون بشکه‌ای نفت در بازار به‌صورت واقعی خود را نشان می‌دهد و قیمت‌ها می‌تواند به‌راحتی به محدوده ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار برسد؛ سناریویی که پیش‌تر نیز پس از جنگ روسیه و اوکراین درباره آن هشدار داده شده بود. در واقع هر حماقت محور آمریکایی صهیونی می تواند کل جهان را به قهقرای نابودی می برد. 

این کارشناس انرژی درباره تهدیدات احتمالی علیه زیرساخت برق کشور نیز توضیح داد: یکی از تهدیدات شناخته‌شده، استفاده از بمب‌های گرافیتی است که پیش‌تر در جنگ خلیج فارس علیه زیرساخت‌های برق عراق مورد استفاده قرار گرفته بود. این بمب‌ها با ایجاد اتصال کوتاه در شبکه برق، موجب اختلال گسترده در سیستم توزیع برق می‌شوند. هرچند بازگرداندن شبکه برق در این شرایط ممکن است طی چند ساعت انجام شود، اما حتی قطعی چندساعته برق در مناطق گرمسیری کشور نیز می‌تواند بحران‌زا باشد اما به هر جهت این موضوعی نیست که ایران توان بازیابی آن را نداشته باشد. در این حالت پاسخ زهرآگین ایران به حمله احتمالی در تنگه هرمز و یا حمله متقابل به منافع آمریکا می توان به راحتی تبدیل به یک تراژدی وحشتناک برای دشمن باشد. 

ایران از پاسخ به حملات صرف‌نظر نخواهد کرد

وی تاکید کرد: ایران به‌راحتی از پاسخ دادن به حملات علیه منافع خود صرف‌نظر نخواهد کرد و در صورت حمله گسترده به زیرساخت‌های انرژی، واکنش‌های متقابل منطقه‌ای شکل خواهد گرفت. بنابراین اگر چنین سناریویی رخ دهد، کل منطقه وارد شرایط دومینویی  نابودی خواهد شد و بازار جهانی انرژی با بحرانی کم‌سابقه روبه‌رو می‌شود.

ضرورت جلوگیری از گسترش تنش‌ها

مهرجو در پایان تاکید کرد: جنگ زیرساختی خطرناک‌ترین سناریوی ممکن برای منطقه و بازار جهانی انرژی است و باید از گسترش تنش‌ها به این حوزه جلوگیری شود و بزرگترین حماقت ترامپ تهدید به این نوع جنگ بود. بنابراین می توان گفت که تاکنون ترامپ تنها دستاوردی که از این جنگ داشته است لفاظی های بی حد و حصر و جنایت جنگی و به ورطه نابودی کشاندن جهان بوده است.