ضرورت مرمتهای فوری آثار تاریخی تخریبشده در جنگ؛ از کاخ گلستان تا ریلهای جمهوری اسلامی
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، علیرضا ایزدی، مشاور وزیر و مدیرکل ثبت آثار و حریم وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، در مصاحبه با برنامه «فرهنگسرای گفتوگو»، به تشریح وضعیت مرمت و حفاظت از آثار تاریخی آسیبدیده در جریان درگیریهای اخیر پرداخت و بر لزوم اقدامات فوری و علمی برای نجات این میراث گرانبها تأکید کرد.
وی با اشاره به وسعت خسارات وارده اظهار داشت: متأسفانه در طول جنگ چهلروزه و عملیات نظامی، قریب ۱۴۹ اثر تاریخی در سراسر ۲۰ استان کشور دچار صدمه و حمله مستقیم شدند. برآورد اولیه ما از میزان خسارت مادی وارده به این آثار، چیزی بالغ بر ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان است.
این آثار شامل بناهای تاریخی، محوطهها و بناهای شاخصی هستند که بخش قابلتوجهی از آنها، بهویژه در استان تهران متمرکز بودهاند. از مجموع این ۱۴۹ اثر، حدود ۷۰ مورد در حوزه استان تهران قرار دارند که نشاندهنده تمرکز حملات بر مراکز فرهنگی و نمادین پایتخت است.
مدیرکل ثبت آثار و حریم وزارت میراثفرهنگی، کاخ گلستان و کاخ سعدآباد را از مهمترین و آسیبدیدهترین بناها برشمرد و گفت: کاخ گلستان که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده، آسیبهای جدی در بخش سقفها، شیروانیها و آرایههای معماری مانند آینهکاریها، عرقچینیها، گرهچینیها و پنجرهها دیده است. باتوجهبه فصل بهار و احتمال بارش باران، اگر پوشش سقفها بهسرعت ترمیم نشود، رطوبت و نم به لایههای زیرین نفوذ کرده و گچبریها و نقاشیهای تاریخی را برای همیشه نابود خواهد کرد.
وی همچنین به آسیبدیدگی ریلهای خطآهن جمهوری اسلامی که در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده، اشاره کرد و افزود: متأسفانه بخشی از این خط تاریخی نیز دچار خسارت شده است.
ایزدی در خصوص برنامههای وزارت میراثفرهنگی برای بازسازی این آثار توضیح داد: اولویت اول ما حفاظت فوری و پوششی بناهاست تا از تشدید خسارات جلوگیری شود. هماکنون اکیپهای مرمتی تحت دستور وزیر محترم میراثفرهنگی، در محل آثار مستقر هستند. پس از تثبیت وضعیت و انجام مطالعات کارشناسی دقیق، طرحهای مرمتی تخصصی برای هر یک از ۱۴۹ بنا تهیه میشود تا با تأیید شوراهای فنی، فرایند مرمت اصولی آغاز گردد.
وی در پاسخ به سؤالی درباره تأمین منابع مالی و کمکهای بینالمللی تصریح کرد: دولت مساعدتهایی را از طریق سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور انجام داده است، اما باتوجهبه حجم بالای خسارات، نیازمند حمایتهای بیشتر هستیم. وزارت میراثفرهنگی پویشی ملی را برای جلب مشارکت خیرین راهاندازی کرده است. مادر شهید عزیزی در تبریز با تقدیم طلاهای خود، پیشگام این حرکت ارزشمند شدند و گروههای جهادی و استادکاران پیشکسوت از استانهای یزد و اصفهان نیز برای کمکهای خودجوش و بدون چشم داشت اعلام آمادگی کردهاند.
این کارشناس میراثفرهنگی در ادامه مصاحبه با رادیو گفتوگو به جنبههای بینالمللی ماجرا اشاره کرد و گفت: ایران عضو کنوانسیونهای ۱۹۷۲ مونیخ (آثار ملموس) و ۲۰۰۳ (آثار ناملموس) تحت نظارت یونسکو است. مکاتبات متعددی با یونسکو و کمیته میراث جهانی انجام شده، اما واقعیت تلخ این است که علیرغم عضویت فعال ایران در این شوراها و رتبه چهارم جهان در تعداد آثار ثبتشده، برخورد منطقی و قاطعانهای با تخریب اموال فرهنگی صورت نگرفت. این در حالی است که انتظار میرفت مجموعههای جهانی به قوانین خود احترام بگذارند.
ایزدی در پایان با تأکید بر اصل اصالت در مرمت، خاطرنشان کرد: طبق قواعد بینالمللی، مرمت نباید تغییر اساسی در ظاهر بنا ایجاد کند. ما موظفیم بخشهای تخریبشده را احیا کنیم، اما بخشی از خسارات وارده را نیز بهعنوان «شواهد تاریخی» و یادگاری از این جنگ تلخ، بر پیکره بناها حفظ خواهیم کرد تا نسلهای آینده با مشاهده آن، عمق فاجعه را درک کنند. ما تمام تلاش خود را برای حفاظت از این هویت ملی در شرایط بحرانی به کار بستهایم و امیدواریم این میراث گرانبها برای آیندگان باقی بماند.
انتهای پیام/