گسترش فروش ارز با کارت ملی میتواند نبض بازار آزاد را آرام کند؟
به گزارش خبرگزاری آنا، بانک مرکزی در ادامه سیاستهای خود برای ساماندهی بازار ارز و مدیریت تقاضا، طی روزهای اخیر مجموعهای از اقدامات هماهنگ را در شبکه بانکی به اجرا گذاشته است؛ اقداماتی که محور اصلی آن، استفاده از ظرفیت بانکها برای پاسخگویی به نیازهای خرد ارزی و کاهش وابستگی متقاضیان به بازار آزاد است.
در همین چارچوب، فروش ارز با ارائه کارت ملی در شبکه بانکی گسترش یافته و با اضافه شدن بانک صادرات به جمع بانکهای عامل، اکنون سه بانک ملت، تجارت و صادرات عرضه اسکناس ارزی را انجام میدهند. بر اساس این سیاست، هر فرد بالای ۱۸ سال میتواند تا سقف هزار دلار ارز دریافت کند؛ اقدامی که هدف اصلی آن هدایت تقاضا به مسیرهای رسمی و کاهش فشار بر بازار غیررسمی عنوان شده است.
گسترش شبکه عرضه ارز در بانکها
پیش از این، بانکهای ملت و تجارت به عنوان بانکهای عامل فروش ارز با کارت ملی فعالیت خود را آغاز کرده بودند. اکنون با ورود بانک صادرات، دامنه توزیع ارز در شبکه بانکی گستردهتر شده و تعداد بیشتری از شعب در نقاط مختلف کشور امکان پاسخگویی به متقاضیان را خواهند داشت.
افزایش تعداد بانکهای عامل به معنای دسترسی آسانتر مردم به ارز رسمی و کاهش نیاز به مراجعه به صرافیهای غیررسمی یا بازار آزاد ارزی است. کارشناسان معتقدند هرچه پوشش شبکه توزیع ارز گستردهتر باشد، امکان مدیریت تقاضای سرگردان و جلوگیری از شکلگیری تقاضای هیجانی در بازار آزاد نیز بیشتر خواهد شد.
در واقع یکی از اهداف اصلی این سیاست، جذب بخشی از تقاضای خردی است که در شرایط عادی میتواند به بازار آزاد منتقل شود و به نوسانات قیمتی دامن بزند. از این منظر، توزیع ارز از طریق شبکه بانکی به نوعی نقش ضربهگیر برای بازار ارز ایفا میکند.
مدیریت تقاضای خرد و کاهش مراجعه به بازار غیررسمی
بازار ارز در ایران همواره تحت تأثیر تقاضاهای خرد و پراکندهای قرار داشته که در نبود مسیرهای رسمی و شفاف، به سمت بازار آزاد هدایت میشود. بخش قابل توجهی از این تقاضاها مربوط به سفرهای خارجی، نیازهای شخصی یا ذخیرهسازی محدود ارزی است.
بانک مرکزی تلاش کرده با فعالسازی شبکه بانکی برای پاسخگویی به این نیازها، مسیر رسمی و قابل نظارتی را در اختیار متقاضیان قرار دهد. در چنین شرایطی، افراد به جای مراجعه به بازار آزاد و خرید ارز با نرخهای متغیر، میتوانند از طریق شعب بانکی نیاز خود را تأمین کنند.
این اقدام علاوه بر کاهش فعالیتهای دلالی، به شفافتر شدن جریان معاملات ارزی نیز کمک میکند؛ موضوعی که در نهایت میتواند به ثبات بیشتر بازار و کاهش رفتارهای سفتهبازانه منجر شود.
نگرانیها درباره منابع ارزی و پاسخ بانک مرکزی
در عین حال، برخی کارشناسان اقتصادی نسبت به تخصیص سهمیههای ارزی تا سقف هزار دلار(تا سقف ۱۰۰۰ یورو یا دلار) برای هر فرد ابراز نگرانی کردهاند و معتقدند چنین سیاستی ممکن است به افزایش تقاضای غیرضروری و در نتیجه هدررفت منابع ارزی منجر شود.
با این حال، رویکرد جدید بانک مرکزی بر استفاده از منابع شبکه بانکی استوار شده و نه برداشت مستقیم از ذخایر ارزی این نهاد. در این چارچوب، بانکها با تکیه بر منابع و ظرفیتهای ارزی خود به تأمین نیازهای خرد مردم میپردازند.
هدف از این سازوکار آن است که تقاضاهای واقعی پیش از ورود به بازار غیررسمی پاسخ داده شود و از شکلگیری موجهای تقاضای ناگهانی در بازار آزاد جلوگیری شود.
جایگاه سیاست جدید در راهبرد ارزی بانک مرکزی
عرضه ارز از طریق شبکه بانکی بخشی از راهبرد کلانتر بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز محسوب میشود؛ راهبردی که بر ترکیب ابزارهای نظارتی، تنظیم عرضه و هدایت تقاضا استوار است.
عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی، طی سالهای گذشته بارها بر ضرورت اصلاح ترازنامه بانکها، افزایش شفافیت در جریانهای ارزی و هدایت منابع مالی به سمت نیازهای واقعی اقتصاد تأکید کرده است. از نگاه او، شبکه بانکی باید نقشی فعال در پاسخگویی به نیازهای اقتصادی جامعه و کاهش انحراف منابع ایفا کند.
در همین چارچوب، استفاده هدفمند از ظرفیت بانکها برای تأمین نیازهای ارزی خرد، میتواند بخشی از فشار موجود بر بازار آزاد را کاهش دهد و زمینه را برای مدیریت بهتر نوسانات ارزی فراهم کند.
چشمانداز تأثیر بر بازار ارز
کارشناسان معتقدند اگر عرضه ارز از طریق بانکها به صورت منظم، شفاف و بدون وقفه ادامه یابد، میتواند به تدریج بخشی از تقاضای غیرضروری را از بازار آزاد خارج کند. در چنین شرایطی، نقش بازار غیررسمی در تعیین قیمت ارز نیز تا حدی کاهش خواهد یافت.
از سوی دیگر، افزایش دسترسی عمومی به ارز رسمی میتواند به تقویت اعتماد عمومی به سیاستهای ارزی نیز کمک کند؛ عاملی که در مدیریت انتظارات تورمی و کنترل رفتارهای هیجانی در بازار ارز اهمیت زیادی دارد.
در مجموع، گسترش شبکه توزیع ارز رسمی در بانکها، اگر با نظارت دقیق و برنامهریزی مستمر همراه شود، میتواند به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر بانک مرکزی برای مدیریت تقاضا، کاهش فعالیتهای سفتهبازانه و ایجاد ثبات نسبی در بازار ارز عمل کند؛ هدفی که در شرایط حساس اقتصادی، اهمیت آن بیش از گذشته مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است.
انتهای پیام/