تضمین امنیت تنگه هرمز توسط ایران نه ناوهای بیگانه
به گزارش خبرگزاری آنا، دونالد ترامپ، مدعی شده است که ایالات متحده از صبح دوشنبه (امروز) به وقت خاورمیانه، عملیاتی را برای «آزاد کردن» کشتیهای گرفتار در تنگه هرمز آغاز میکند؛ عملیاتی که او آن را «Project Freedom» یا «پروژه آزادی» نامیده است. ترامپ در پیام خود در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» تلاش کرده این اقدام را یک «ابتکار انساندوستانه» معرفی کند و مدعی شده است که هدف آن تنها کمک به کشورهایی است که در جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران شرکت نداشتهاند.
ترامپ باز هم گرافه گویی کرده است که اگر این عملیات با «ممانعت» روبهرو شود، واشنگتن ناچار خواهد بود «بهشدت» با آن برخورد کند؛ تهدیدی آشکار که ماهیت واقعی این عملیات را از یک اقدام ادعایی انساندوستانه به یک ابزار فشار و تهدید نظامی تبدیل میکند. او در عین حال تلاش کرده از نام ایران برای مشروعیتبخشی به طرح خود استفاده کند و نوشته است: «آنچه انجام میدهیم یک اقدام انساندوستانه از سوی ایالات متحده و کشورهای منطقه است»؛ عبارتی مبهم که هیچ پشتوانه عملی ندارد.
ترامپ میگوید این عملیات قرار است «حسن نیت» کسانی را نشان دهد که ماههای اخیر «بهشدت میجنگیدند»؛ اما در عمل، در شرایطی مطرح میشود که آمریکا همزمان با تحریمها، فشار حداکثری و محاصره دریایی ایران، تلاش دارد کنترل یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان را در دست بگیرد و مدیریت امنیت در تنگه هرمز را بهنفع خود بازتعریف کند.
در توجیه این اقدام، ترامپ مدعی است کشورهای متعدد که بیشترشان در جنگهای اخیر منطقه دخیل نبودهاند از آمریکا درخواست کردهاند کشتیهایشان را از تنگه هرمز خارج کند. او نامی از این کشورها نمیبرد، اما میگوید واشنگتن به آنان اطلاع داده که کشتیهایشان را «هدایت» خواهد کرد تا بهصورت «امن» از تنگه خارج شوند و به فعالیت عادی بازگردند. این در حالی است که اصل بحران، نه در ناتوانی این کشورها، بلکه در فضای تنشآفرینی آمریکاست که تنگه را به میدان تقابل نظامی تبدیل کرده است.
موضع ایران: هرگونه دخالت آمریکا نقض آتشبس است
در واکنش به این اظهارات، ایران موضعی روشن و قاطع اتخاذ کرده است. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، تصریح کرده است که هرگونه دخالت آمریکا در نظام مدیریت تنگه هرمز «نقض آتشبس» برقرار از ۸ آوریل محسوب میشود. این موضعگیری نشان میدهد تهران بهدقت تحرکات آمریکا را رصد میکند و اجازه نخواهد داد واشنگتن با برچسب «انساندوستانه»، وضعیت میدانی را به نفع خود تغییر دهد.
عزیزی تأکید کرده است که تنگه هرمز و آبهای خلیج فارس بر اساس «توهمات» و «ادعاهای رسانهای» رئیسجمهور آمریکا اداره نخواهد شد. باید گفت این ایران است که بهعنوان بازیگر اصلی و قانونی این آبراه استراتژیک، مدیریت آن را تابع قواعد حقوق بینالملل، مصالح منطقه و امنیت ملی خود میداند نه ابزار نمایش انتخاباتی و رسانهای کاخ سفید.
در سطح رسمی دولت و نظام جمهوری اسلامی، هنوز موضع جزئیتری نسبت به جزئیات «پروژه آزادی» اعلام نشده، اما خط کلی روشن است: هر تلاشی برای دور زدن نقش ایران در امنیت تنگه، بهعنوان اقدامی خصمانه و ناقض ترتیبات فعلی تلقی میشود. در این چارچوب، تأکید مقامات ایرانی بر این نکته است که آمریکا نمیتواند همزمان نقش محاصرهکننده بنادر ایران را بازی کند و خود را منجی امنیت کشتیرانی معرفی نماید.
ایران بارها اعلام کرده که اختلال در تردد کشتیها، نتیجه مستقیم جنگ و سیاستهای مداخلهگرایانه واشنگتن و متحدان آن است. از نگاه تهران، راهحل پایدار در کاهش تنش، پایان محاصره و احترام به حقوق ملت ایران و معادلات منطقهای است.
«عملیات دفاعی» یا نمایش قدرت؟
در حالی که ترامپ تلاش میکند از بهکار بردن صریح عبارت «عملیات نظامی» پرهیز کند، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) بهروشنی بُعد نظامی «پروژه آزادی» را آشکار کرده است. سنتکام اعلام کرده که از دوشنبه نیروهایش برای حمایت از این عملیات وارد عمل میشوند تا بهزعم خود «آزادی ناوبری» برای کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را بازگردانند.
بر اساس همین اعلام، پشتیبانی ارتش آمریکا شامل ناوشکنهای مجهز به موشکهای هدایتشونده، بیش از ۱۰۰ فروند هواگرد (هواپیما و بالگرد) در دریا و خشکی، سامانههای چندساحتی بدون سرنشین و استقرار حدود ۱۵ هزار نظامی خواهد بود. این حجم حضور، بیش از آنکه شبیه یک اقدام صرفاً «حمایت لجستیکی» باشد، یادآور یک آرایش گسترده برای تحمیل شرایط میدانی جدید در یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیک جهان است.
همزمان، وزارت خارجه و دفاع آمریکا از ابتکار جدیدی با عنوان «چارچوب آزادی دریایی» سخن گفتهاند که هدف ادعایی آن «تقویت هماهنگی در تنگه هرمز» و «تبادل اطلاعات درباره تهدیدهای دریایی با شرکای بینالمللی» است. در عمل، این نوع چارچوبها معمولاً به ائتلافهای چندملیتی تحت رهبری آمریکا تبدیل میشود که به روشنی تلاش دارد نقش کشورهای منطقه و بهویژه ایران را در تعیین قواعد بازی منطقهای کاهش میدهد.
منابع آمریکایی از جمله Axios نقل کردهاند که ناوهای آمریکایی «در نزدیکی» مسیر حرکت کشتیها مستقر خواهند شد تا مانع هرگونه اقدام احتمالی نیروهای نظامی شوند. همچنین مقامات آمریکایی گفتهاند نیروی دریایی آمریکا مسیرهای «ایمن» عاری از مینهای ادعایی ایران را به کشتیها اطلاع خواهد داد. این روایت، تلاش واضحی برای تصویرسازی از ایران بهعنوان «تهدید» و آمریکا بهعنوان «تأمینکننده امنیت» است؛ در حالیکه خود واشنگتن با اعمال محاصره دریایی علیه بنادر ایران، عملاً عامل اصلی تشدید بحران است.
ظاهرسازی غیرنظامی برای عملیات نظامی
در سطح رسانهای غرب، روایت واحدی ارائه نمیشود. وال استریت ژورنال به نقل از یک مقام آمریکایی تأکید کرده که ابتکار ترامپ فعلاً شامل اسکورت مستقیم کشتیها با ناوهای جنگی آمریکا نمیشود و بیشتر یک «سازوکار هماهنگی» میان دولتها، شرکتهای بیمه و خطوط کشتیرانی برای عبور از تنگه است. این مقام مدعی شده که سپاه پاسداران اخیراً مینهایی در تنگه هرمز کار گذاشته و همین موضوع مخاطرات حملونقل را افزایش داده است؛ ادعایی که در چارچوب جنگ روانی و فضاسازی رسانهای علیه ایران قابل تحلیل است.
در همین راستا، سیانان نیز به نقل از یک مقام آمریکایی گفته «پروژه آزادی» اساساً بر اسکورت فیزیکی کشتیها متمرکز نیست. این دوگانهگویی یعنی از یکسو آرایش سنگین نظامی، از سوی دیگر انکار اسکورت رسمی نشان میدهد واشنگتن میکوشد همزمان هم از ابزار قدرت سخت استفاده کند و هم هزینههای حقوقی و سیاسی ورود آشکار به جنگ دریایی با ایران را کاهش دهد.
از سوی دیگر، شرکت اطلاعات دریایی AXS Marine اعلام کرده تا ۲۹ آوریل بیش از ۹۰۰ کشتی تجاری در آبهای خلیج فارس حضور داشتهاند؛ رقمی که نسبت به ابتدای جنگ در ۲۸ فوریه (بیش از ۱۱۰۰ کشتی) کاهش نشان میدهد. سازمان بینالمللی دریانوردی نیز آماری از خدمه کشتیها ارائه کرده است: بیش از ۲۰ هزار ملوان برای هفتهها روی کشتیهای باری و نفتکشها گرفتار شدهاند و قادر به عبور از تنگه هرمز نیستند. این وضعیت انسانی، مستقیماً ناشی از فضایی است که جنگ، تحریم و محاصره بر منطقه تحمیل کرده است.
گزارشهای میدانی ملوانان به خبرگزاری آسوشیتدپرس نشان میدهد خدمه کشتیها با کمبود شدید آب آشامیدنی، غذا و سایر نیازهای ضروری مواجه هستند. واشنگتن تلاش میکند این بحران را صرفاً به «مسدود شدن تنگه توسط ایران» نسبت دهد، اما واقعیت این است که تداوم جنگ، حضور نظامی سنگین خارجی و محاصره بنادر ایران، خط بحران را تشدید کرده است.
انتهای پیام/