دکتر رنجبر: خون پر عظمت امام شهید، انقلاب را بیمه کرد/ ملت ایران بهگونهای مبعوثگونه در میدان حاضر شد
دکتر بیژن رنجبر در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری آنا در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران در تاریخ معاصر خود با سه جنگ تحمیلی مواجه بوده است، اظهار کرد: ما سه دوره جنگ تحمیلی را از سر گذراندهایم؛ جنگ ۸ ساله، جنگ ۱۲ روزه و اکنون جنگ رمضان. اما این جنگ اخیر ماهیتی کاملاً متفاوت داشت. دشمن در این مرحله نهتنها به خاک ما، که به هویت و تمدن ما حمله کرد.
او افزود: در این جنگ، طرف متخاصم هیچیک از اصول و قواعد بینالمللی را رعایت نکرد. مدارس، دانشگاهها، مراکز درمانی و حتی اماکن تاریخی و فرهنگی هدف قرار گرفتند. در حادثهای تلخ و بیسابقه، مدرسهای در میناب بمباران شد و ۱۶۸ دختر خردسال زیر ۱۰ سال به شهادت رسیدند. این اقدامها نشان میدهد که دشمن عملاً جنگی تمدنی را آغاز کرده و مسئلهاش اسلام است و تمدن ایرانی–اسلامی.
تفاوت بنیادین جنگ اخیر: شهادت رهبر انقلاب
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و اعضای بیت مکرم ایشان را نقطه تمایز اصلی جنگ رمضان دانست و گفت: ترور و شهادت امام مسلمین، حضرت آیتالله امام خامنهای، حادثهای بود که نهتنها خطوط جنگ را عوض کرد، بلکه روح تازهای به پیکر انقلاب اسلامی دمید. خون پر حرمت این امام شهید، همان کاری را کرد که خون سیدالشهدا علیهالسلام در عاشورا کرد؛ اسلام را زنده کرد و انقلاب اسلامی را بیمه کرد.
او در ادامه تصریح کرد: این اتفاق مسیر ما را عوض کرد. ملت، دولت، نیروهای مسلح و همه نهادها با روحی جدید وارد میدان شدند. این بارجنگ ما صرفاً دفاع از خاک نبود؛ دفاع از حقیقت و رسالت دینی بود. از همین رو، ایران اسلامی در این دفاع ظاهر متفاوتی داشت و ابتکار عمل را در میدان حفظ کرد.
ملت مبعوثشده و حضور بیمانند مردم
دکتر رنجبر با تأکید بر نقش بیبدیل مردم اظهار داشت: پیش از این نیز هرگاه کشور نیاز به صحنه آمدن ملت داشته است، مردم حضور داشتهاند؛ در ایام الله ۲۲ بهمن، روز قدس و دیگر مناسبتها. اما حضور ملت در این جنگ با هیچکدام از مقاطع قبلی قابل مقایسه نیست. ملت، بر اساس همان وعدهای که امام شهید پیش از شهادت داده بودند، مبعوث شدند؛ حضور ملت در میدان، حضوری الهی و برخاسته از ارادهی خداوند بود.
وی افزود: امروز ملت ما در صحنهای قرار گرفته که دیگر نمیتوان آن را فقط مشارکت اجتماعی دانست، بلکه نوعی بعثت ملی است. این حضور، نشانهای از تحوّل درونی جامعه و ظهور ایمان عمیق مردم به آرمانهای انقلاب است.
شگفتانههای دفاعی و مرجعیت علمی ایران
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه با اشاره به سطح توانمندیهای دفاعی کشور در جنگ اخیر گفت: در جریان این نبرد، ابعاد جدیدی از توان دفاعی و فناورانه کشور آشکار شد. شگفتانههای متعددی در حوزه موشکی، پهپادی و هوافضا به نمایش درآمد که بسیاری حتی در داخل کشور هم تصورش را نمیکردند.
او بیان کرد: با تلاش متخصصان، نخبگان و دانشگاهیان نهادهای مختلف، ایران در زمینههای راهبردی دفاعی به مرجع علمی منطقه تبدیل شده است. امروز کشورهای مختلف برای یادگیری فناوریهای پهپادی و موشکی باید از ما بیاموزند. با اقتدار میتوان گفت که ایران در حوزه علوم هوافضا و فناوری دفاعی حرف اول منطقه را میزند.
دکتر رنجبر در بخشی دیگر از گفتوگو، با اشاره به عملکرد نهادهای مدیریتی کشور گفت: در کنار حضور مردم و پیشرفتهای دفاعی و توان بالای نیروهای مسلح، آنچه موجب انسجام ملی و پیروزی شد، دو عامل کلیدی بود؛ نخست فرماندهی حکیمانه و مقتدرانه فرمانده معظم کل قوا در هدایت نیروهای مسلح، و دوم مدیریت هوشمندانه و در صحنه رئیسجمهور محترم در اداره امور کشور.
وی تأکید کرد: در چنین شرایطی، مدیران اجرایی کشور اعم از مجلس، دولت و قوه قضاییه با همدلی و انسجام کمنظیر، امور را پیش بردند و همین امر، الگویی از هماهنگی ملی پدید آورد.
رنجبر با بیان اینکه جنگ رمضان یک جنگ تمامعیار و پیچیده بود، گفت: در این جنگ با دو رژیم خبیث و بسیار قدرتمند از نظر تجهیزاتی روبهرو بودیم. اما آنچه برای مردم ملموس بود، این بود که زندگی روزمره هیچگونه اختلال اساسی پیدا نکرد. صف نان تشکیل نشد، صف بنزین ایجاد نشد، توزیع ارزاق عمومی با مشکل مواجه نشد. همهچیزدر کشور عادی بود و این یعنی مدیریت صحیح و حکیمانه.
دانشگاهیان دانشگاه آزاد اسلامی نیز، هم در میدان علم بودند هم در میدان حضور اجتماعی
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی سپس به وضعیت دانشگاه و حضور دانشگاهیان در جنگ رمضان پرداخت و گفت: در دانشگاه آزاد اسلامی نیز همان روند ملی تکرار شد. اساتید، کارکنان و دانشجویان همگی وظایف علمی، آموزشی و پژوهشی خود را بهخوبی پیش بردند. حتی در روزهای پیش از نوروز، دفاع پایاننامهها و فعالیتهای پژوهشی بدون وقفه ادامه داشت.
او افزود: در مجموع، حدود سههزار دفاعیه پایاننامه و رساله تا پیش از نوروز برگزار شد. پس از نوروز نیز کلیه فعالیتها از طریق آموزش برخط و سامانههای دانشگاه ادامه پیدا کرد. دفاع از پایاننامهها، جلسههای پروپوزال، گزارشهای ششماهه و تمام فرآیندهای آموزشی و پژوهشی در بستر سامانههای الکترونیکی به صورت منظم انجام شد.
دکتر رنجبر با اشاره به زیرساختهای فناورانه دانشگاه گفت: تجربه سالهای کرونا باعث شد امروز دانشگاه آزاد اسلامی یک سامانه متمرکز مناسب مثل وادانا داشته باشد که بیش از ۸۵ درصد واحدهای دانشگاه از طریق آن سرویس میگیرند. برخی استانها مثل اصفهان و نجفآباد نیز از سامانههای محلی خود استفاده میکنند و این تنوع موجب افزایش چابکی شده است.
به گفته رئیس دانشگاه؛ دانشگاهیان تنها به وظایف علمی بسنده نکردند. در میدان فرهنگی و اجتماعی نیز فعال بودند؛ بهویژه در محکومیت جنایات دشمنان، تهیه بیانیهها، نامهنگاریها به سازمانهای بینالمللی، فعالیت رسانهای و حضور در تجمعهای مردمی. حضور آنها هم فیزیکی بود و هم فکری و قلمی.
ایران اسلامی اکنون بهعنوان قدرت چهارم جهان مطرح است
دکتر رنجبر با تأکید بر تغییر جایگاه ایران در معادلات جهانی اظهار کرد: ایران اسلامی امروز نه در حد شعار، بلکه در واقعیت میدانی بهعنوان یک قدرت چهارم در جهان مطرح است. این موضوع مدتها پیش توسط ریاست فقید دانشگاه، شهید دکتر طهرانچی نیز پیشبینی شده بود. من نیز بارها گفته بودم که نظم علمی جهان در حال تغییراست و افول غرب و قدرتهای سنتی علمی مثل آمریکا، اروپا و ژاپن قابل مشاهده است.
او ادامه داد: کشورهایی مانند چین، روسیه، هند و ایران در حال تبدیل شدن به قطبهای جدید علمی جهاناند. ایران بهخصوص پس از جنگ رمضان جایگاه ویژهای پیدا کرده است؛ هم از نظر توان دفاعی و هم از نظر پشتوانه علمی و انسانی.
دانشگاه دوران پساجنگ نمیتواند مانند گذشته باشد
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر اینکه مأموریت دانشگاهها باید متناسب با جایگاه جدید کشور تغییر کند، گفت: وقتی ایران در سطح جهانی بهعنوان یک قدرت نوظهور شناخته میشود، دانشگاههای ما نمیتوانند به همان شیوه گذشته عمل کنند. دانشگاه پس از جنگ بایدچابکتر، پاسخگوتر و کاربردیتر باشد.
او ادامه داد: تولید مقاله مهم است؛ منِ استاد اگر ۲۰۰ مقاله علمی منتشر کردهام، این سرمایه ارزشمند علم بنیادین است. اما امروز مرحله بعدی فرارسیده: حرکت به سمت تولید نظریه. دانشگاه باید از مرحله صرفاً مقالهنویسی عبور کرده و به مرحله نظریهپردازی برسد.
نقش جدید دانشگاه: نظریهسازی، مسئلهحلّی و ساخت تمدن
دکتر رنجبر در ادامه توضیح داد: اگر بخواهیم تمدن بسازیم، باید بتوانیم نظریه تولید کنیم. مقالهها زیربنای نظریهاند، اما خود نظریه نیستند. دانشگاه پساجنگ باید بتواند در حوزههای مختلف—از علوم انسانی تا مهندسی، از فناوری دفاعی تا فرهنگ—نظریه تولید کند.
او افزود: دانشگاه باید وارد حل مسئله شود؛ مسئلههای واقعی جامعه، اقتصاد، صنعت، کشاورزی، حکمرانی و امنیت. دانشگاهی که تنها مقاله تولید کند، اما مسئله حل نکند، نمیتواند نیازهای یک کشور ابرقدرت را پاسخ بدهد.
رنجبر با اشاره به نقش بنیادین تولید علم گفت: تکرار میکنم منِ استاد اگر ۲۰۰ یا۳۰۰ مقاله علمی تولید کردهام، این یک پشتوانه مهم علمی است. اما این پایان مسیر نیست. مقالهها پایهاند؛ بیس کارند. بعد از این مرحله باید به سمت کاربردی کردن علم برویم. این تکلیف ماست.
او افزود: وقتی ایران بهعنوان یکی از قدرتهای چهارم جهان و قدرت اول منطقه مطرح میشود چه در حوزه هوافضا، چه در حوزه فناوریهای موشکی، باید در این حوزهها صاحب مرجعیت علمی شویم. برای رسیدن به مرجعیت، باید از لبه دانش عبور کنیم و در مرزهای علم نظریه تولید کنیم.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به اینکه علمِ بومیشده نیازمند نظریهپردازی است، اظهار کرد: دانشجوهای ما نباید فقط در کلاس بگویند فلان نظریه را دانشمند غربی مطرح کرده است. باید به جایی برسیم که دانشجوی ایرانی بگوید: این نظریه را دانشمند ایرانی در همین کشور و دانشگاه مطرح کرده و در دنیا پذیرفته شده است.
او تأکید کرد: برای این کار، نیازمند حرکت جدی از پژوهشهای بنیادی به سمت پژوهشهای نظریهساز و کاربردی هستیم.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به رهنمودهای مقام معظم رهبری درباره مرجعیت علمی ادامه داد: حضرت آقا بارها فرمودند: مرجعیت علمی باید در ایران احیا شود و برای این کار، دو مأموریت داریم؛ در پژوهشها باید در جمع سرآمدان علمی جهان قرار بگیریم. پژوهشها باید به رفع نیازهای اساسی کشور منجر شود.
وی افزود: این یعنی دانشگاه باید تحقیقاتی انجام دهد که هم در سطح جهان اثرگذار باشد، هم مشکلات کشور را حل کند. این همان پژوهش هدفمند و مسئلهمحور است.
اساتید باید برنامه پنجساله پژوهشی داشته باشند
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر ضرورت سازماندهی جدیدپژوهشها گفت: اساتید باید برنامه پنجساله مشخص با توجه به ماموریتهای دانشگاه تعریف کنند؛ اینکه در این پنج سال در چه حوزهای نظریه تولیدمیکنند، چه فناوری را توسعه میدهند، چه مسئلهای را حل میکنند.
اوادامه داد: دانشگاه پس از جنگ باید شفاف بداند کدام گروه، کدام حوزه، چه مأموریتی دارد.
دکتر رنجبر در بخش دیگری تأکید کرد: من اعتقاد جدی دارم که دانشگاهها باید مأموریتمحور شوند. اینکه همه دانشگاهها همه کاره باشند، دیگرجواب نمیدهد. هر دانشگاه، هر واحد، هر دانشکده باید مأموریت مشخص داشته باشد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه گفت: دانشگاه آزاد اسلامی یک موجودیت اجتماعی زنده است. گستره جغرافیایی ما در کل کشور است؛ از شمال تا جنوب، از شرق تا غرب؛ و همه این مجموعه عظیم باید با یک دستفرمان واحد، و با یک یا دو مأموریت مشترک و یک نقشه راه حرکت کند.
وی تأکید کرد: امروز دانشگاه آزاد اسلامی فقط یک مجموعه آموزشی نیست؛ یک نهاد ملی، اجتماعی، تمدنی و تأثیرگذار است. این دانشگاه ظرفیت دارد در مسیر مرجعیت علمی کشور نقشآفرینی اصلی را ایفا کند.
دکتر رنجبر با اشاره به پایان دوره نخست سند تحول و تعالی دانشگاه آزاد اسلامی گفت: امسال سال پایانی دوره اول این سند پنجساله است و باید نگارش سند پنجساله دوم آغاز شود. تمامی واحدهای دانشگاهی بر اساس همین سند حرکت میکنند و سند جدید نیز باید جهتگیریهای تازه دانشگاه را مشخص کند.
او توضیح داد: سند دوم باید با تمرکز بر نیازهای جدید آموزش عالی، بهویژه در حوزه تحول آموزشی و فناوری پساجنگ، تدوین شود.
آموزش مقاوم و نقش پررنگ هوش مصنوعی
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر ضرورت بازطراحی مدل آموزش گفت: در سند جدید باید به سمت آموزش مقاوم حرکت کنیم؛ آموزشی که تنها حضوری نباشد و مجموعهای از روشهای ترکیبی، مجازی، حتی آفلاین و مبتنی بر هوش مصنوعی را دربرگیرد. شکل فعلی آموزش کافی نیست و باید تغییرات اساسی در آن اتفاق بیفتد.
او افزود که فناوریهای نو، بهخصوص هوش مصنوعی، باید در قلب نظام جدید آموزشی قرار گیرد.
دکتر رنجبر گفت: پژوهشها نیز باید با روشهای جدید و رویکردهایی متفاوت ساماندهی شوند. دانشگاه آزاد اسلامی به دلیل گستره وسیع و ماهیت اجتماعی خود میتواند در منطقه به یکی از قدرتهای علمی تأثیرگذار تبدیل شود.
وی افزود: دانشگاه باید در چهارچوب سند جدید، نقش پررنگتری در پیشبرد اهداف علمی کشور ایفا کند.
جایگاه علوم انسانی در دوره جدید
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به تأکید برخی مسئولان عالی کشور بر تحول در علوم انسانی گفت: علوم انسانی در دانشگاههای کشور ظرفیتهای قابل توجهی دارد. در برخی حوزهها مانند مهندسی و علوم پایه، به مرجعیت علمی نزدیک شدهایم و در برخی حوزههای دیگر باید تلاش بیشتری برای تولید نظریه و کاربردیسازی دانش انجام شود. در علوم انسانی نیز باید به سمت تولید ادبیات علمی و نظریهپردازی حرکت کنیم و این حوزه را تقویت کنیم.
دکتر رنجبر میراث فکری موجود در حوزه مفاهیم فرهنگی و اجتماعی را یکی از پایههای تقویتشده علوم انسانی دانست و بر ضرورت بهرهبرداری علمی از این ظرفیتها تأکید کرد. در حال حاضر در حوزه علوم انسانی در برخی زمینهها صاحب فکر و نظر هستیم و بایستی در دانشگاهها مورد توجه قرار گیرد.
او تأکید کرد که دانشگاهها در دوره پساجنگ باید با نگاه جدیدتری وارد عرصه پژوهش و آموزش شوند و ظرفیتهای علوم انسانی، فرهنگی و اجتماعی کشور را توسعه دهند.
انتهای پیام/