ترامپ و توهم انفجار چاههای نفت؛ ادعای فاقد پشتوانه علمی از رئیس جمهور آمریکا دور از انتظار نیست
به گزارش خبرگزاری آنا؛ دونالد ترامپ، در تازهترین پرده از نمایشهای رسانهای خود، رویایی هالیوودی را به رشته تحریر درآورده است: «مخازن ایران پر شده و چاههای نفت این کشور تا سه روز دیگر منفجر خواهند شد!» ادعایی که بیش از آنکه ریشه در واقعیتهای ژئوپلیتیک یا مهندسی نفت داشته باشد، زاییده تخیلاتی است که قوانین ابتدایی فیزیک و اقتصاد را به سخره میگیرد. اما در تاریکخانه این ادعاهای مضحک، واقعیت عریان چیست؟ آیا شریانهای طلای سیاه ایران در آستانه گسستن است یا این بازار جهانی است که روی یک بمب ساعتی نشسته است؟
امیر حسین هاشمی جاوید کارشناس حوزه نفت، گاز و پتروشیمی در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا با تشریح ادعای مطرحشده رئیس جمهور آمریکا پرداخت واظهار داشت: چنین موضوعی بههیچوجه مبنای علمی ندارد و در هیچیک از منابع فنی و تخصصی صنعت نفت نیز به آن اشارهای نشده است.
مستقیم به قلب ادعای اخیر ترامپ شلیک کنیم؛ هاشمی جاوید در پاسخ به این سوال که آیا پر شدن مخازن و توقف صادرات، به لحاظ فنی میتواند ماشه انفجار چاههای نفت ایران را بکشد؟ گفت: طرح چنین ادعایی، تنها یک معنا دارد؛ گوینده کوچکترین درکی از الفبای مهندسی مخزن و مکانیک سیالات ندارد! در ادبیات سنگین و پیچیده صنعت نفت، پدیدهای به نام «انفجار چاه در اثر عدم برداشت» یک دروغ خندهدار است. چاه نفت، بادکنک نیست که با تجمع گاز و مایع بترکد! وقتی مخازن ذخیرهسازی پر میشوند یا ناوگان حملونقل از حرکت میایستد، ما با یک فرآیند استاندارد عملیاتی به نام بستن چاه (Shut-in) روبهرو میشویم. تنها شیرها بسته میشوند، همین و بس. ادعای انفجار، مصرفی جز برای تیترهای زرد و گیشههای هالیوود ندارد.
وی در پاسخ به این سوال که پس توقف تولید چه بلایی بر سر مخزن میآورد؟ اگر انفجاری در کار نیست، چرا همیشه بر «تداوم تولید» پافشاری میشود؟ اعلام کرد: تولید نفت یک سمفونی پیوسته است. مخزن، یک موجود زنده با پویاییشناسی (Dynamics) خاص خود است. وقتی ما چاه را میبندیم و تولید متوقف میشود، تعادل ظریف فشار در اعماق زمین به هم میریزد. این توقفها و بازتولیدهای مکرر، در بلندمدت باعث افت راندمان برداشت، مخروطی شدن آب (Water Coning) و آسیب به سنگ مخزن میشود. ما تولید را ادامه میدهیم نه از ترس انفجار، بلکه برای صیانت از ثروت ملی و حفظ بهرهوری اقتصادی مخزن. تداوم تولید، یک جبر و ضرورت تکنیکال است، نه یک اجبار فیزیکی برای فرار از یک بمب خیالی.
این کارشناس انرژی، در پاسخ به این که رئیسجمهور آمریکا بر این باور است که با سد کردن مسیر کشتیها، میتواند قلب تپنده صادرات ایران را از کار بیندازد. آیا زنجیره تامین نفت ایران تا این حد شکننده است؟ اظهار کرد:تاریخ خونبار، اما پرافتخار صنعت نفت ایران، جواب این گزافهگویی را دههها پیش داده است. فراموش نکنید، ما روی شانههای نسلی ایستادهایم که در زیر بمبارانهای بیامان هشتساله، حتی نگذاشتند صادرات نفت از جزیره خارک برای یک روز تمام، صفر شود! نفت، یک زنجیره درهمتنیده است؛ از سر چاه تا منیفولدها، از خطوط لوله تا ترمینالها. اگر خشکی مسدود شود، ما استراتژی «ذخیرهسازی روی آب» و عملیات پیچیده انتقال کشتی به کشتی (STS) را در آبهای آزاد اجرا میکنیم. شریان نفت ایران، منعطفترین و جانسختترین شبکه لجستیک انرژی در خاورمیانه است. قطع کامل این شریان، یک محال ریاضی و استراتژیک است.
وی با اشاره به اینکه اگر از دریچه اقتصاد انرژی و بازار جهانی به ماجرا نگاه کنیم؛ فرض محال که این یکونیم میلیون بشکه نفت ایران از بازار حذف شود. ترکشهای این اتفاق به چه کسانی اصابت خواهد کرد؟ تاکید کرد:دقیقا همینجاست که بومرنگ تحریمها به صورت خودشان برمیگردد! بازار نفت، بازاری با حاشیههای بهشدت شکننده است. حذف یکونیم میلیون بشکه نفت ایران، یعنی کشیدن ضامن یک نارنجک اقتصادی در قلب والاستریت و بازارهای جهانی! در این سناریو، این چاههای نفت ایران نیستند که منفجر میشوند، بلکه تابلوی قیمتها در بورسهای لندن و نیویورک است که منفجر خواهد شد.
هاشمی جاوید با اشاره به اینکه هیچ اقتصاد مصرفکنندهای تاب تحمل شوک قیمتی ناشی از حذف نفت ایران را ندارد
جاوید در پاسخ به این سوال که افزونبر حجم نفت، شما پیشتر به وابستگی تکنولوژیک پالایشگاههای دنیا به «نوع» نفت ایران اشاره کرده بودید. این وابستگی چقدر جدی است؟ گفت: این یک اعتیادِ پنهان و مهندسیشده است! نفت خام ایران شناسنامه شیمیایی (Crude Assay)، چگالی (API) و ویسکوزیته منحصربهفردی دارد. پالایشگاههای غولپیکر در چین، هند و شرق آسیا، میلیاردها دلار هزینه کردهاند تا برجهای تقطیر و واحدهای کراکینگ خود را دقیقا بر اساس «خوراک ایرانی» تنظیم کنند. جایگزین کردن نفت ایران با نفت رقبا، مثل این است که در یک موتور فرمول یک، گازوئییل ریزید! این تغییر خوراک، برای پالایشگاهها کابوسی از مشکلات فنی، خوردگی تجهیزات و کاهش حاشیه سود به همراه دارد. آنها تشنه نفت ایراناند، چون ساختار فیزیکیشان با این نفت گره خورده است.
وی گفت: بازی با کارت نفت ایران، بازی با آتش در یک انبار باروت است. لفاظیهای رسانهای نمیتوانند قوانین ترمودینامیک و اصول عرضه و تقاضا را تغییر دهند. نفت ایران، نه با بلوفهای توئیتری محو میشود و نه چاههایش با داستانسراییهای هالیوودی منفجر میشوند. معادله ساده است: جهان به انرژی ما نیاز دارد و ما، با مهندسی، درایت و تابآوری، جریان این انرژی را حفظ خواهیم کرد.
انتهای پیام/