افزایش ۳۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت بنزین در ۲۰ کشور/ اقتصادهای آسیبپذیر از آسیای جنوبشرقی تا آفریقا
به گزارش خبرگزاری آنا، همزمان با تشدید تنشها در منطقه و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی مرتبط با جنگ آمریکا و رژیم غاصب صهیونی با ایران، موج جدیدی از گرانی بنزین در مجموعهای از کشورها از آسیای جنوب شرقی تا آفریقا، آمریکای لاتین و اقیانوسیه شکل گرفته که فهرست آن در آخرین گزارشهای بینالمللی قیمت سوخت منعکس شده است؛ موجی که کارشناسان آن را حاصل همپوشانی نااطمینانی در بازار جهانی نفت، فشار بر زنجیره تأمین فرآوردههای نفتی، ضعف ساختارهای حمایتی در اقتصادهای شکننده و اجبار دولتها به اصلاح قیمتها و کاهش یارانهها میدانند.
از ابتدای درگیریهای ایران تا سیزدهم آوریل ۲۰۲۶، بهای بنزین در بسیاری از کشورها با جهش قابل توجهی همراه شده و فهرست تازه منتشرشده نشان میدهد که میانمار با افزایش بیش از ۱۰۱ درصدی صدرنشین این تغییرات بوده است. پس از آن، فیلیپین و مالزی با رشد به ترتیب ۷۲.۶ و ۶۸.۱ درصدی قرار دارند و لائوس نیز با افزایش ۴۵.۶ درصدی در جایگاه بعدی دیده میشود. در میان کشورهای آفریقایی، زیمبابوه با رشد نزدیک به ۴۳ درصدی یکی از شدیدترین افزایشها را تجربه کرده و پاکستان نیز با افزایش ۴۲ درصدی در میان کشورهای آسیای جنوبی قرار گرفته است. امارات متحده عربی، کامبوج و نپال نیز هر یک با رشد حدود ۴۰ درصدی مواجه شدهاند و پاناما با افزایش ۳۸.۵ درصدی روند صعودی قیمت را ادامه میدهد.
در بخش دیگر این گزارش، گواتمالا، تانزانیا و پرو نیز به ترتیب با افزایش ۳۷.۷، ۳۷ و ۳۵.۶ درصدی در فهرست قرار دارند. ایالات متحده با رشد ۳۵.۱ درصدی به جمع کشورهایی پیوسته که افزایش محسوس قیمت را تجربه کردهاند. مالاوی، نیوزیلند، سریلانکا و لبنان نیز با ثبت رشد بین ۳۲ تا ۳۴ درصد در این فهرست حضور دارند. لسوتو و هندوراس نیز با افزایش کمتر، اما همچنان قابل توجه، به ترتیب ۳۱.۶ و ۲۹.۷ درصدی، گزارش را تکمیل میکنند.
میانگین قیمت هر لیتر بنزین در این کشورها، بسته به منطقه، از حدود ۰.۸۹ دلار تا بیش از ۳.۸ دلار متغیر است و دادهها نشان میدهد که فشار قیمتی بهویژه در کشورهای درحالتوسعه ملموستر بوده است. این آمار براساس اطلاعات منتشرشده از سوی پایگاه Globalpetrolprices تهیه شده و نمایی از تأثیر مستقیم تحولات اخیر بر بازار جهانی سوخت ارائه میدهد.
در این میان، کشورهای نامبرده در فهرست افزایش قیمت، اغلب یا واردکننده خالص بنزین هستند، یا بهشدت به واردات نفت خام و ظرفیت پالایش خارجی وابستهاند و بنابراین هر تغییر در قیمت جهانی، هزینه بیمه و حملونقل دریایی، نرخ ارز و حق بیمه ریسک منطقهای به سرعت در قیمت نهایی سوخت در جایگاهها منعکس میشود. با بالا رفتن سطح تنش در خاورمیانه و افزایش احتمال اختلال در عرضه یا مسیرهای ترانزیتی، بازار جهانی نفت و فرآوردههای نفتی با جهش انتظارات تورمی مواجه شد و شرکتهای حملونقل و بیمه، هزینه پوشش ریسک را بالا بردند؛ در نتیجه، کشورهای آسیبپذیر مانند میانمار، فیلیپین، مالزی، لائوس، پاکستان، کامبوج، نپال و نیز بسیاری از اقتصادهای آفریقا و آمریکای لاتین با افزایش محسوس هزینه واردات بنزین روبهرو شدهاند و ناچار شدهاند بخشی از این هزینه را با افزایش قیمت داخلی جبران کنند.
همزمان، بسیاری از دولتهای حاضر در این فهرست با محدودیت شدید مالی و کسری بودجه مزمن روبهرو هستند و قادر نیستند یارانه گسترده سوخت را در سطوح قبلی ادامه دهند؛ سیاستهایی که در سالهای گذشته برای مهار نارضایتی اجتماعی و حمایت از اقشار کمدرآمد اجرا میشد، اکنون زیر فشار بدهی خارجی، افت ارزش پول ملی و افزایش هزینه واردات، به تدریج در حال عقبنشینی است. در چنین فضایی، هر شوک جهانی به قیمت نفت، بهانهای برای بازنگری در قیمتهای داخلی و کاهش بار مالی یارانهها میشود و همین روند، بهویژه در کشورهایی مانند زیمبابوه، مالاوی، لسوتو، سریلانکا، لبنان، گواتمالا، پرو، هندوراس و حتی اقتصادهای پیشرفتهتری نظیر نیوزیلند و ایالات متحده، به ثبت رشد قابل توجه قیمت بنزین منجر شده است.
از سوی دیگر، ظرفیت محدود پالایشگاهی در برخی مناطق و وابستگی به چند پالایشگاه بزرگ یا واردات فرآورده آماده، آسیبپذیری این کشورها را تشدید کرده است؛ هر گونه اختلال فنی، تعمیرات اساسی یا کاهش صادرات از سوی کشورهای دارای مازاد پالایش، مستقیماً به کمبود عرضه و افزایش قیمت در بازارهای محلی منجر میشود. در کنار این عوامل، افزایش نرخ بهره جهانی و سختتر شدن دسترسی به منابع مالی ارزان برای دولتها و شرکتهای دولتی سوخت، امکان انباشت ذخایر استراتژیک یا تثبیت مصنوعی قیمت را محدود کرده و راه را برای تعدیلهای پیاپی باز گذاشته است.
مجموعه این شرایط باعث شده است دولتهایی که سالها قیمت بنزین را سرکوب کرده بودند، اکنون در برابر واقعیتهای جدید بازار جهانی انرژی و بحرانهای بودجهای خود، با تصمیمهای دشوار مواجه شوند و با وجود نگرانی از تبعات اجتماعی، به افزایش تدریجی یا جهشی قیمت سوخت تن دهند. بنابراین، فهرست اخیر کشورهایی که بیشترین افزایش قیمت بنزین را از آغاز جنگ ایران تجربه کردهاند، بیش از آنکه صرفاً بازتاب گرانی نفت در بازار جهانی باشد، آینهای از آسیبپذیری ساختاری اقتصادهای واردکننده، شکنندگی مالی دولتها، وابستگی بالا به مسیرهای پرریسک تأمین انرژی و همزمان آغاز دورهای از اصلاحات ناگزیر در نظام یارانهای سوخت در سراسر جهان است؛ روندی که کارشناسان هشدار میدهند در صورت تداوم تنشها و نبود سرمایهگذاری کافی در زیرساختهای انرژی، میتواند به موجهای بعدی افزایش قیمت و فشار تورمی بر معیشت خانوارها در این کشورها منجر شود.
انتهای پیام/