افت محبوبیت ترامپ و فشار کنگره، پنجره دیپلماسی تهران را گشود/ پایان مهلت ۶۰ روزه، نقطه عطف معادلات

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، در حالی که دونالد ترامپ روز‌های پرتلاطمی را در عرصه سیاست داخلی آمریکا پشت سر می‌گذارد، افت محسوس محبوبیت او در نظرسنجی‌های اخیر، کاخ سفید را با چالش‌های فزاینده‌ای مواجه کرده است. 

در این شرایط، رئیس‌جمهور آمریکا برای جبران این کاهش اعتماد عمومی و حفظ ابتکار عمل در سیاست خارجی، به تلاش برای امتیازگیری سیاسی و رسانه‌ای از رویداد دیشب و مانور بر سناریوی ترور نافرجام خود روی آورده است؛ اقدامی که ناظران و کارشناسان، آن را تلاشی هدفمند برای انحراف افکار عمومی، القای حس بحران و بازپس‌گیری فضای روانی به نفع خود می‌دانند. 

با این حال، این مانور‌های تبلیغاتی در تقابل مستقیم با سازوکار‌های نهادی و محدودیت‌های قانونی واشنگتن قرار دارد. شکاف میان تصویرسازی رسانه‌ای کاخ سفید و واقعیت‌های نهادی آمریکا، به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی، در حال عمیق‌تر شدن است. 

در همین رابطه، خبرنگار آنا گفت‌وگویی با «فؤاد ایزدی» کارشناس مسائل بین‌الملل و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران انجام داده است.

تصویرسازی ترامپ در برابر واقعیت‌های میدانی آمریکا

ایزدی با اشاره به تلاش‌های رسانه‌ای دونالد ترامپ برای القای تصویر «تصمیم‌گیرنده‌ای مطلق‌العنان» اظهار کرد: ترامپ همواره کوشیده است تا در افکار عمومی جهان و به‌ویژه در میان مسئولان ایرانی، این ذهنیت را ایجاد کند که هر زمان و به هر میزان که بخواهد، می‌تواند جنگ را ادامه دهد و هیچ عجله‌ای برای پایان آن ندارد.

این کارشناس روابط بین‌الملل دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه واقعیت سیاسی آمریکا روایت دیگری دارد، افزود: کاهش محبوبیت ترامپ در نظرسنجی‌های اخیر، فشار افکار عمومی که اکثریت قاطع آن مخالف جنگ هستند، و چارچوب‌های سخت‌گیرانه قانونی کنگره، همگی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا گزینه‌های نظامی کاخ سفید با محدودیت‌های جدی و فزاینده‌ای مواجه شود.

وی با اشاره به محاسبات اولیه ترامپ تصریح کرد: رئیس‌جمهور آمریکا در ابتدا تصور می‌کرد این درگیری را مشابه عملیات‌های کوتاه‌مدت گذشته، به سرعت پایان داده و به اهداف خود خواهد رسید؛ اما این اتفاق نیفتاده و شواهد نشان می‌دهد که دیگر نیز امکان‌پذیر نخواهد بود.

قانون اختیارات جنگ؛ چارچوب حقوقی مهار کاخ سفید

ایزدی با اشاره به سازوکار قانون اختیارات جنگ (War Powers Resolution) مصوب ۱۹۷۳، بیان کرد: بر اساس این قانون، رئیس‌جمهور آمریکا پس از آغاز هرگونه عملیات نظامی موظف است ظرف ۴۸ ساعت به کنگره اطلاع‌رسانی رسمی انجام دهد و از زمان این اطلاع‌رسانی، تنها ۶۰ روز فرصت دارد تا عملیات را ادامه دهد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با تأکید بر پیامد‌های عدم تصویب جنگ توسط کنگره ادامه داد: در صورتی که کنگره در این بازه ۶۰ روزه، ادامه جنگ را تصویب نکند، رئیس‌جمهور تنها ۳۰ روز دیگر برای بازگرداندن نیرو‌ها به کشور مهلت خواهد داشت و از نظر حقوقی، امکان ادامه هرگونه حمله تهاجمی از او سلب می‌شود.

وی با اشاره به زمان‌بندی عملیات اخیر ترامپ توضیح داد: اگرچه عملیات در ۲۸ فوریه آغاز شد، اما مبنای محاسبه دوره ۶۰ روزه، تاریخ اطلاع‌رسانی رسمی رئیس‌جمهور به کنگره است که در بازه قانونی ۴۸ ساعته انجام شده و به همین دلیل، پایان این مهلت به اوایل ماه مه (۱۱ اردیبهشت) موکول شده است.

ریاضیات رای‌گیری در سنا و فشار بر سناتور‌های رقابتی

ایزدی با اشاره به آخرین رای‌گیری مجلس سنا درباره ادامه جنگ گفت: در آن رای‌گیری، طرح مورد نظر با ۵۱ رای تصویب شد که در این میان، چهار سناتور جمهوری‌خواه هم که به شدت درگیر رقابت میان‌دوره‌ای کنگره هستند؛ به ترامپ رای مثبت دادند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با تأکید بر وضعیت خاص سه تن از این چهار سناتور عنوان داد: سه نفر از این سناتور‌های جمهوری‌خواه از ایالت‌های رقابتی هستند که توزیع آرا میان جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها در آنها تقریباً برابر است و به همین دلیل، تحت فشار شدید افکار عمومی ضدجنگ در ایالت خود قرار دارند؛ تنها یکی از این چهار نفر که بازنشسته می‌شود و نامزد انتخابات مجدد نیست، از آزادی عمل بیشتری برخوردار است.

وی با اشاره به سناریوی تغییر آرا تصریح کرد: اگر دو نفر از آن سه سناتور تحت فشار، موضع خود را تغییر دهند، تعداد آرای موافق به ۴۹ کاهش می‌یابد و طرح ادامه جنگ دیگر تصویب نخواهد شد حال آنکه با توجه به نزدیک بودن پایان دوره ۶۰ روزه، احتمال برگزاری رای‌گیری مجدد در همین هفته بسیار بالاست.

ایزدی درباره مجلس نمایندگان نیز افزود: در این مجلس نیز آرای موافق و مخالف بسیار نزدیک بوده و آخرین رای‌گیری با اختلاف تنها یک رای به نفع جنگ پایان یافت؛ بنابراین، با توجه به جو ضدجنگ حاکم و فشار بر نمایندگان، احتمال تغییر معادلات در این مجلس نیز وجود دارد.

تاکتیک‌های احتمالی ترامپ و پیامد راهبردی برای ایران

این کارشناس مسائل آمریکا با اشاره به راه‌های احتمالی دور زدن محدودیت‌ها توسط ترامپ بیان کرد: رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است برای حفظ گزینه نظامی، بر «تهدید بالقوه علیه نیرو‌های آمریکایی» مانور دهد و با استناد به اینکه نیروهایش همچنان در معرض خطر هستند، توجیهی برای حفظ وضعیت نظامی ارائه کند.

ایزدی با تأکید بر عدم توجیه امتیازدهی در مقطع کنونی یادآور شد: با وجود اعلام آتش‌بس از سوی ترامپ (که ایران به‌طور رسمی آن را نپذیرفته است)، دادن هرگونه امتیاز به واشنگتن پیش از پایان دوره ۶۰ روزه و روشن شدن تکلیف رای‌گیری کنگره، از منظر استراتژیک توجیهی ندارد.

وی با جمع‌بندی تحلیل خود خاطرنشان کرد: اگر جنگ توسط کنگره تصویب نشود، ترامپ عملاً اهرم نظامی خود را از دست می‌دهد و تهدید‌های او مبنی بر «در صورت عدم تمکین ایران، حمله خواهم کرد» دیگر کارایی پیشین را نخواهد داشت. در واقع، داستان «قانون اختیارات جنگ» یک نقطه عطف حقوقی-سیاسی است که نشان می‌دهد گزینه نظامی در حال فرسایش است و عدم تصویب جنگ توسط کنگره، می‌تواند نقطه عطفی در کاهش توان چانه‌زنی واشنگتن باشد.