انسداد تنگه هرمز، زنجیره تامین تجهیزات الکترونیکی جهان را فلج کرد

تنگه هرمز به عنوان یکی از حساس‌ترین گلوگاه‌های انرژی و تجارت دریایی جهان، روزانه میزبان عبور بخش قابل‌توجهی از نفت، گاز مایع و همچنین کانتینر‌های حامل مواد اولیه و قطعات الکترونیکی است. هرگونه انسداد یا محدودیت در این گذرگاه، ناوگان عظیم کشتی‌های تجاری را مجبور می‌کند مسیر‌های طولانی‌تر و پرهزینه‌تری را جایگزین کنند؛ تغییری که به‌سرعت خود را در زمان تحویل، هزینه بیمه، کرایه حمل و در نهایت قیمت تمام‌شده محصولات فناورانه نشان می‌دهد.

داده‌های ثبت‌شده در بازار‌های تجارت جهانی نشان می‌دهد تامین مواد اولیه و ریزتراشه‌های مورد نیاز برای سرهم‌بندی دستگاه‌های دیجیتال از حالت توازن خارج شده است. تغییر اجباری مسیر خطوط کشتیرانی به سمت دماغه امید نیک در جنوب آفریقا، زمان رسیدن محموله‌های حاوی نیمه‌هادی‌ها به کارخانه‌های مونتاژ را بین ۱۰ تا ۱۵ روز طولانی‌تر کرده است. این تأخیر، در کنار افزایش بی‌سابقه حق بیمه کشتی‌های تجاری، شرکت‌ها را مجبور به بازنگری در ساختار قیمت‌گذاری محصولات نهایی کرده است.

ثبت پایین‌ترین سطح عملکرد در بازار تلفن همراه

آمار‌ها وضعیت بازار گوشی‌های ارتباطی را در یک دهه گذشته بی‌سابقه نشان می‌دهند. کارشناسان اقتصاد فناوری پیش‌بینی کرده‌اند میزان فروش سالانه دستگاه‌های ارتباطی سیار بین ۱۲ تا ۱۳ درصد کاهش می‌یابد. افت تقاضا در کنار رشد هزینه‌های تولید، میانگین بهای جهانی گوشی‌ها را با رشدی ۱۴ درصدی مواجه کرده است و خریداران اکنون برای تهیه یک دستگاه به طور متوسط باید مبلغ ۵۲۳ دلار پرداخت کنند.

شرکت سامسونگ به عنوان یکی از تولیدکنندگان پیشرو، تأثیرات مستقیم این اختلالات لجستیکی را در گزارش‌های مالی خود بازتاب داده است. مدیران این برند قیمت محصولات خود را بین ۷۵ تا ۱۵۰ دلار بالا برده‌اند و تبعات این تصمیم در بخش فروش نمایان شده، به‌طوری‌که حجم عرضه‌های موفق این شرکت، افت ۶ درصدی را ثبت کرده است. در کنار سامسونگ، شرکت اپل نیز با کمبود قطعات در خطوط مونتاژ خود در آسیا مواجه شده و برند‌های چینی مانند شیائومی پیش‌بینی صادرات فصلی خود را تعدیل کرده‌اند. کارخانه‌های مونتاژ گوشی برای حفظ حاشیه سود خود راهی جز انتقال بخشی از هزینه‌های ترانزیت به مشتریان ندارند.

تغییرات قیمتی در تجهیزات رایانه‌ای و سرگرمی

بازار رایانه‌های شخصی و تجهیزات اداری نیز واکنش مشابهی به توقف زنجیره تامین نشان داده است. میانگین بهای لپ‌تاپ‌ها در بازار‌های جهانی افزایش ۱۷ درصدی را تجربه می‌کند و شرکت‌های دل و اچ‌پی، به عنوان تامین‌کنندگان اصلی سخت‌افزار‌های سازمانی و شخصی، نرخ فروش تولیدات خود را بین ۱۵ تا ۲۰ درصد تغییر داده‌اند. گزارش‌های تامین‌کنندگان تایوانی مانند TSMC نیز حاکی از تأخیر در تحویل ویفر‌های سیلیکونی است که مستقیماً بر تولید پردازنده‌های مرکزی تاثیر گذاشته است.

تولیدکنندگان تجهیزات سرگرمی و بازی‌های ویدیویی نیز از آسیب‌های واردشده بر خطوط توزیع در امان نمانده‌اند. شرکت سونی در واکنش به کمبود قطعات پردازشی، قیمت کنسول پلی‌استیشن ۵ را به میزان ۱۰۰ دلار افزایش داده است. روند صعودی قیمت‌ها نشان می‌دهد تجهیزاتی که از پردازنده‌های پیشرفته و کارت‌های گرافیک استفاده می‌کنند، بیشترین تأثیر را از تأخیر در دریافت قطعات پذیرفته‌اند.

گسترش دامنه اختلال به تجهیزات خانگی

تجهیزات متصل به اینترنت اشیا و لوازم خانگی مبتنی بر سیستم‌های پردازشی نیز با کندی روند تولید روبه‌رو هستند. ساختار لوازم خانگی روزمره به مدار‌های مجتمع و حسگر‌های الکترونیکی وابستگی کامل دارد و توقف تردد در مسیر‌های دریایی، رسیدن این قطعات پایه را به خطوط تولید برند‌های لوازم خانگی به تعویق انداخته است. علاوه بر قطعات الکترونیکی، محدودیت در صادرات محصولات پتروشیمی از خاورمیانه، تامین پلاستیک‌های فشرده و پلیمر‌های مورد نیاز برای بدنه این تجهیزات را نیز دشوار کرده است.

کارخانه‌های تولیدکننده لوازم خانگی ناچار شده‌اند ظرفیت تولید روزانه خود را با میزان قطعات ورودی تنظیم کنند؛ موضوعی که کاهش خروجی کارخانه‌ها و برهم خوردن تعادل عرضه و تقاضا در بازار خرده‌فروشی را در پی داشته است. تامین‌کنندگان قطعات الکترونیکی تلاش می‌کنند با استفاده از مسیر‌های جایگزین هوایی و ریلی خلأ ایجادشده را پوشش دهند، اما تفاوت چشمگیر هزینه‌های حمل‌ونقل هوایی نسبت به ترانزیت دریایی، مانع از بازگشت قیمت‌ها به سطوح قبلی می‌شود.

مکانیزم اثرگذاری حمل‌ونقل بر تولید فناوری

وابستگی صنایع الکترونیک به زنجیره تامین پراکنده در سطح قاره‌ها، نقطه ضعف اصلی این بازار در زمان بروز بحران‌های ترانزیتی محسوب می‌شود. مواد اولیه از یک نقطه جغرافیایی استخراج می‌شوند، در کارخانه‌های تخصصی به ریزتراشه تبدیل شده و سپس برای مونتاژ نهایی به کشور‌های دیگر ارسال می‌گردند؛ در نتیجه ایجاد مانع در هر بخش از این مسیر، می‌تواند کل فرایند را متوقف کند.

تحلیلگران بازار فناوری باور دارند بازگشت به شرایط عادی،  نیازمند تثبیت خطوط کشتیرانی و رفع موانع لجستیکی است. موجودی انبار‌های شرکت‌های فناوری رو به کاهش است و سفارش‌های جدید با تأخیر‌های چندماهه ثبت می‌شوند؛ بنابراین خریداران خرد و سازمان‌هایی که نیاز به تجهیز زیرساخت‌های الکترونیکی خود دارند، در ماه‌های آینده با محدودیت در انتخاب و الزام به پرداخت هزینه‌های مازاد مواجه خواهند بود. انطباق ساختار تولید و توزیع با شرایط فعلی مسیر‌های دریایی نیز نیازمند زمان و سرمایه‌گذاری‌های مجدد در بخش مدیریت زنجیره تامین است و انتظار می‌رود بسیاری از شرکت‌ها به سمت بومی‌سازی یا انتقال خطوط مونتاژ به مناطق نزدیک‌تر به بازار‌های هدف حرکت کنند.