حمایت از تیم مذاکرهکننده، حمایت از منافع ملی است/ اعتماد عمومی، کلید موفقیت دیپلماسی
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، دوران پس از رویاروییهای نظامی، همواره یکی از گذرگاههای حساس در سرنوشت سیاسی ملتهاست؛ زمانی که غبار میدان فرو مینشیند، اما بار سنگین تصمیمگیریهای راهبردی بر دوش دیپلماسی و مدیریت کلان باقی میماند. امروز، در حالی که آتشبس برقرارو میزهای گفتوگو چیده شده، ایران با معادلهای پیچیده روبهروست: از یک سو دستاوردهای میدانی و ظرفیتهای بازدارندگی تثبیت شده، و از سوی دیگر ضرورت تبدیل این مقاومت به گشایشهای اقتصادی، توسعه زیرساختها و تثبیت جایگاه منطقهای. در چنین برههای، تمایز میان واکنشهای احساسی و الزامات دیپلماسی حرفهای، باریکتر از همیشه میشود.
در همین رابطه، خبرنگار آنا گفتوگویی با «غلامرضا کریمی» کارشناس روابط بینالملل و استاد دانشگاه خوارزمی داشته است.
واقعیتهای میدان: مقاومت ۳۹ روزه و ناکامی متجاوزان
کریمی در رابطه با واقعیتهای میدانی جنگ اخیر اظهار کرد: واقعیتهای میدانی نشان میدهد که ایران بهعنوان یک کشور انقلابی نوظهور، در برابر تجاوز یک ابرقدرت جهانی و یک قدرت اتمی بهمدت ۳۹ روز مقاومت کرده است.
وی با گفتن اینکه با وجود تلاش دشمنان برای فروپاشی نظام سیاسی ایران از طریق ترور رهبران نظامی و سیاسی در روزهای نخست، پس از این دوره، ساختار سیاسی با سربلندی از تجاوز خارج شد، افزود: هیچیک از اهداف متجاوزان محقق نگردید و ایران در این میان، اهرم ژئواستراتژیک خود در تنگه هرمز را فعالتر کرده و قدرت چانهزنی دیپلماتیک را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
مکانیسم آتشبس و نقش محور مقاومت
این کارشناس روابط بینالملل در پاسخ به سؤالی درباره چگونگی برقراری آتشبس گفت: برقراری آتشبس ناشی از نیاز متقابل طرفین و میانجیگری پاکستان بوده است.
به گفته وی، بعد از ۳۹ روز دفاع جانانه ایران، موازنه قدرت، طرفین درگیری را به سمت یک بنبست راهبردی برد و به این نقطه رساند که هیچیک توانایی حذف دیگری را ندارد. به همین دلیل، با اتکا به واقعگرایی ناشی از تقابل در میدان، آمریکا درخواست آتشبس را ارائه داد و ایران آن را مشروط به پذیرش ماده دهبندی بهعنوان مبنای مذاکرات کرد؛ شرطی که دونالد ترامپ نیز در پیامهای خود بر آن صحه گذاشت و خواستار بازگشایی تنگه هرمز در دوران آتشبس شد.
وی با اشاره به مواضع اولیه رژیم صهیونیستی تصریح کرد: با این حال، اسرائیل ابتدا مدعی شد تهاجم به لبنان را ادامه خواهد داد و مسئله لبنان را خارج از چارچوب آتشبس و بیارتباط با ایران تلقی میکند. اما، تهران در پاسخ تأکید کرد که محور مقاومت بخشی جداییناپذیر از هرگونه توافق است.
کریمی افزود: در نهایت، فشار ایران و مواضع ترامپ، نتانیاهو را وادار به پذیرش آتشبس در لبنان کرد.
فضای داخلی، نگرانیها و شفافسازی مسئولان
استاد دانشگاه خوارزمی در ادامه با اشاره به فضای داخلی کشور همزمان با پیشرفت بستر مذاکرات تاکید کرد: همزمان با پیشرفت بستر مذاکرات، گروهی در داخل ایران نگران توافقات پشت پرده شدند. پیامهای مکرر و بعضاً غیردقیق ترامپ، فضایی پیچیده ایجاد کرد و بر افکار عمومی تأثیر گذاشت.
وی با گفتن اینکه مقامات آمریکایی ازجمله ترامپ در بیانیههای خود به دروغ مدعی شدند ایران پذیرفته است اورانیوم غنیشده را تحویل دهد و غنیسازی را متوقف کند، افزود: این شروط از دیدگاه تهران حداکثری و غیرقابل قبول بود. فضای ناشی از جنگ روانی ترامپ تا حدودی بیاعتمادی عمومی را دامن زد، تا اینکه محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده، در برنامهای تلویزیونی شرایط را بر مبنای واقعگرایی تشریح کرد و تأکید نمود که پس از ۳۹ روز درگیری، تثبیت دستاوردهای میدان از مسیر مذاکره دنبال میشود.
چشمانداز مذاکرات و دیوار بلند بیاعتمادی
این کارشناس روابط بینالملل در پاسخ به سؤالی درباره آینده مذاکرات گفت: به نظر میرسد با وجود بحران اخیر، هنوز فضایی برای مذاکرات پیش از پایان آتشبس وجود دارد. پاکستان میانجیگری خود را با قوت ادامه میدهد و اگر آمریکا از مواضع هیجانی اخیر فاصله بگیرد، احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات در اسلامآباد افزایش پیدا میکند.
کریمی با تأکید بر اینکه دیوار ۴۷ ساله بیاعتمادی یکشبه فرو نمیریزد گفت: این نیازمند یک مسیر کوتاهمدت موقت برای تثبیت آتشبس و سپس حرکت بهسوی توافق جامع است چراکه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» به ضرر ایران است.
تنهایی استراتژیک ایران؛ درسی از جنگ اخیر
وی با اشاره به سیاست کلان جمهوری اسلامی افزود: جمهوری اسلامی بر اصل «عدم اتکا به قدرتهای خارجی» تأکید دارد، اما منافع مردم و نسل جوان ایجاب میکند که حداقلهای رضایت اقتصادی تأمین شود و ایران نیازمند تصمیمات کلان برای تعامل اقتصادی گستردهتر با جهان است.
مسئله هستهای و کارکرد راهبردی تنگه هرمز
کریمی در پاسخ به سؤالی درباره مسئله هستهای گفت: در مورد مسئله هستهای، ایران آماده تعلیق غنیسازی است، نه واگذاری دائمی فناوری. دانش فنی در حافظه علمی کشور باقی میماند و در صورت اراده ملی، قابلیت احیا در کوتاهمدت وجود دارد.
به عقیده وی، تنگه هرمز نیز نباید بهعنوان منبع درآمد بلندمدت در نظر گرفته شود، زیرا با چالش حقوقی نقض کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها مواجه میشویم و این در درازمدت به منافع ملی و تعامل با همسایگان آسیب میزند.
استاد دانشگاه خوارزمی در رابطه با کارکرد ابزاری این آبراه راهبردی تصریح کرد: این تنگه یک اهرم راهبردی برای فشار دیپلماتیک است که ایران در دوران جنگ از آن بهره برد و باید در مذاکرات بهعنوان ابزار چانهزنی مورد استفاده قرار گیرد.
مدل مذاکره گامبهگام؛ مسیر عبور از بلاتکلیفی
این کارشناس روابط بینالملل در رابطه با الگوی فعلی گفتوگوها اظهار کرد: مدل مذاکره «گامبهگام» نیازمند اعتماد عمومی به تیم مذاکرهکننده، محرمانگی حرفهای و فضای امن برای تبادل امتیازات است.
وی با تأکید بر ضرورت زمانبندی مشخص افزود: این فرآیند باید در بازهای مشخص (مثلاً یک تا دو ماه) به توافق جامع منجر شود تا از وضعیت بلاتکلیفی جلوگیری گردد.
تثبیت دستاوردها و توسعه اقتصادی در پرتو توافق متعادل
کریمی در پایان با جمعبندی اهداف راهبردی مذاکرات گفت: در نهایت، هدف از مذاکره نه تضعیف توان راهبردی، بلکه تثبیت دستاوردهای میدان و ایجاد فضای تنفس برای توسعه اقتصادی است.
وی با گفتن اینکه ایران میتواند در پرتو یک توافق متعادل، همزمان با حفظ بازدارندگی نظامی، زیرساختهای اقتصادی و فناوری خود را تقویت کند، افزود: موفقیت این مسیر منوط به حمایت نهادهای داخلی، واقعبینی دیپلماتیک و پرهیز از هیجانزدگی است.
انتهای پیام/