برگزاری کنفرانس بازنگری معاهده انپیتی در سازمان ملل؛ نگرانیها درباره تضعیف نظام کنترل تسلیحات هستهای
به گزارش خبرگزاری آنا به نقل از شبکه ژاپنی «اناچکی»، کشورهای عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) از هفتم اردیبهشت ۱۴۰۵ به مدت چهار هفته در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک گردهم میآیند تا روند اجرای این معاهده را مورد بازنگری قرار دهند.
بر اساس این گزارش، دو کنفرانس بازنگری پیشین بدون دستیابی به سند نهایی به پایان رسید و همین موضوع نگرانیها درباره کاهش کارایی این معاهده بینالمللی را افزایش داده است.
«دو هونگ ویت» سفیر ویتنام در سازمان ملل و رئیس این کنفرانس در گفتوگو با خبرنگاران با اشاره به پایان یافتن یکی از توافقهای مهم کنترل تسلیحات هستهای میان آمریکا و روسیه در بهمن ۱۴۰۴ اظهار داشت: «در حال حاضر تقریباً هیچ توافق کنترل تسلیحاتی باقی نمانده و معاهده انپیتی احتمالاً تنها امید موجود در این زمینه است.»
وی هشدار داد که اگر کنفرانس پیشرو نیز بدون تصویب سند نهایی به پایان برسد، ممکن است روندی آغاز شود که مهار آن دشوار بوده و امنیت جمعی جامعه بینالمللی را با خطر مواجه کند.
سفیر ویتنام همچنین از حضور نمایندگانی از شهرهای هیروشیما و ناگازاکی ژاپن در این نشست استقبال کرد و گفت بازماندگان بمباران اتمی، موسوم به «هیباکوشا»، میتوانند با روایت تجربیات خود درک جهانی از پیامدهای انسانی استفاده از سلاحهای هستهای را تقویت کنند.
در گزارش اناچکی به پیشینه توافقهای کنترل تسلیحات هستهای میان آمریکا و روسیه نیز اشاره شده است. نخستین پیمان «استارت» در ژوئیه ۱۹۹۱، شش ماه پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پس از شش سال مذاکره امضا شد. هدف این توافق کاهش تعداد کلاهکهای هستهای دو کشور به شش هزار بود، هرچند در عمل بیشتر بر محدودیت حاملهای این کلاهکها تمرکز داشت.
در آن زمان، ایالات متحده به دلیل در اختیار داشتن بمبافکنهای سنگین بیشتر، از نظر نظری قادر به حمل کلاهکهای بیشتری بود، در حالی که شوروی با بحرانهای سیاسی و اقتصادی گستردهای مواجه بود و توان تأمین هزینههای سنگین مجتمع نظامی–صنعتی، از جمله برنامههای هستهای، را نداشت.
پس از فروپاشی شوروی، کشورهای بلاروس، قزاقستان و اوکراین با امضای تفاهمنامه بوداپست و دریافت تضمینهای امنیتی، سلاحهای هستهای مستقر در خاک خود را به روسیه منتقل کردند. این روند با راهبرد آمریکا برای مدیریت میراث جنگ سرد همسو بود و زمینه را برای امضای پیمان «استارت-۲» در سال ۱۹۹۳ میان جورج بوش پدر و بوریس یلتسین فراهم کرد.
پیمان استارت-۲ ممنوعیت موشکهای بالستیک دارای کلاهکهای چندگانه را پیشبینی میکرد، اما اجرای کامل آن به دلیل مشکلات مالی روسیه و تیرگی روابط مسکو و واشنگتن در دهه ۱۹۹۰ عملی نشد.
در ادامه، دو کشور در سال ۲۰۰۲ «پیمان مسکو» را امضا کردند که تعداد کلاهکهای مستقر را به ۱۷۰۰ تا ۲۲۰۰ واحد محدود میکرد. سپس در سال ۲۰۱۰ نیز پیمان «استارت-۳» میان آمریکا و روسیه امضا شد که کاهش کلاهکهای مستقر به ۱۵۵۰ و حاملها به ۷۰۰ واحد را مقرر میکرد. این توافق در ۵ فوریه ۲۰۱۱ اجرایی شد و برای مدت ۱۰ سال با امکان تمدید پنجساله در نظر گرفته شده بود.
با این حال، مقامات آمریکایی اعلام کردهاند که شرایط جهانی تغییر کرده و چارچوبهای دوجانبه پیشین دیگر پاسخگوی واقعیتهای جدید نیست؛ بهویژه با توجه به افزایش توان هستهای چین از سال ۲۰۲۰.
در همین حال، معاهدات استارت زرادخانههای هستهای چین، بریتانیا و فرانسه را در نظر نمیگرفتند، زیرا فاصله قابل توجهی با ظرفیتهای هستهای آمریکا و روسیه داشتند. با این حال، با کاهش تدریجی زرادخانههای مسکو و واشنگتن، این فاصله کمتر شده است. علاوه بر این، هند و پاکستان نیز به قدرتهای هستهای تبدیل شدهاند و اسرائیل و کرهشمالی نیز بهعنوان کشورهای دارای ظرفیت هستهای مطرح هستند.
انتهای پیام/