تحول فکری در عصر اختناق؛ امام صادق(ع) چگونه اسلام اصیل را تبیین کردند؟

به گزارش خبرگزاری آنا، آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی ظهر امروز (سه‌شنبه) همزمان با سالروز شهادت امام جعفر صادق علیه‌السلام، در پایان اجتماع عزاداری صادقیون در حرم مطهر رضوی، در جمع عزاداران، زائران و مجاوران در رواق امام خمینی حرم مطهر امام رضا (ع) اظهار داشت: امروز عزاداران اهل‌بیت در حالی یاد و خاطره آن امام همام را گرامی می‌دارند که تاریخ اسلام مملو از مظلومیت‌هایی است که بر خاندان پیامبر وارد شده است.

نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان‌رضوی با اشاره به ریشه‌های تاریخی ظلم به اهل‌بیت (علیهم‌السلام) بیان کرد: مظلومیت خاندان پیامبر از نخستین روز‌های پس از رحلت رسول خدا آغاز شد و این جریان در طول تاریخ ادامه یافت.

وی افزود: انحراف از مسیر رهبری الهی و کنار گذاشتن خط اصیل ولایت سبب شد فرصت‌طلبان و قدرت‌طلبان در عرصه حکومت اسلامی سلطه پیدا کنند و مسیر خلافت از جایگاه حقیقی خود فاصله بگیرد.

علم الهدی ادامه داد: در نتیجه این انحراف، خلافتی که باید ادامه مسیر رسالت و پاسدار ارزش‌های الهی می‌بود، به عرصه رقابت‌های قدرت و سلطه تبدیل شد و این موضوع زمینه بسیاری از ظلم‌ها و جنایت‌ها در تاریخ اسلام را فراهم کرد.

امام جمعه مشهد با اشاره به شرایط دوران حکومت امویان اظهار داشت: در آن دوره، قدرت در اختیار کسانی قرار می‌گرفت که خشن‌تر، بی‌پرواتر و جنایتکارتر بودند و همین مسئله باعث شد فشار‌های شدید سیاسی و امنیتی علیه پیروان اهل‌بیت افزایش یابد.

وی افزود: در چنین فضایی بسیاری از شیعیان و پیروان اهل‌بیت ناچار بودند برای حفظ جان خود از شهری به شهر دیگر مهاجرت کنند و امکان زندگی عادی، کسب‌وکار و فعالیت اجتماعی برای آنان به شدت محدود بود.

رسالت امام صادق در ایجاد تحول فکری

علم‌الهدی با بیان اینکه امام صادق علیه‌السلام در چنین شرایط دشواری رسالت هدایت امت را بر عهده داشتند، اظهار داشت: مهم‌ترین اقدام آن حضرت ایجاد یک تحول عظیم فکری و اعتقادی در جهان اسلام بود.

امام جمعه مشهد افزود: امام صادق علیه‌السلام با تربیت شاگردان برجسته و گسترش معارف اسلامی، توانستند اندیشه اسلام اصیل را در جامعه اسلامی تبیین کنند و نشان دهند که اسلام صرفاً یک نظام سیاسی نیست، بلکه مکتبی انسان‌ساز، جامعه‌ساز و مبتنی بر عبودیت خداوند متعال است.

وی با اشاره به یکی از مهم‌ترین محور‌های فعالیت علمی امام صادق (ع) اظهار داشت: آن حضرت مسئله امامت و رهبری الهی را برای جامعه اسلامی تبیین کردند و به مردم نشان دادند که رسالت پیامبر اکرم (ص) با رحلت ایشان پایان نیافته، بلکه مسیر هدایت الهی از طریق امامت ادامه دارد.

علم‌الهدی افزود: امام صادق (ع) با استدلال‌های علمی و معارف عمیق اسلامی، حقانیت امامت اهل‌بیت را برای مردم تبیین کردند و همین موضوع سبب شد اندیشه ولایت اهل‌بیت به عنوان یک جریان فکری در جامعه اسلامی گسترش پیدا کند.

نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان‌رضوی در ادامه به نقش علمی امام صادق علیه‌السلام اشاره کرد و گفت: آن حضرت علاوه بر تبیین مسئله امامت، در گسترش علوم اسلامی نیز نقش بی‌بدیلی ایفا کردند.

وی افزود: امام جعفر صادق علیه‌السلام با بیان احکام الهی، تبیین حلال و حرام و آموزش معارف دینی، زمینه شکل‌گیری مکتب علمی گسترده‌ای را فراهم کردند که بعد‌ها به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مراکز علمی جهان اسلام شناخته شد.

علم‌الهدی ادامه داد: در همین مسیر، امام صادق علیه‌السلام به تفسیر قرآن کریم نیز پرداختند و معارف عمیق قرآنی را برای مردم تبیین کردند؛ معارفی که از نگاه اهل‌بیت، حقیقت و باطن آیات الهی را برای جامعه روشن می‌کرد.

امام جمعه مشهد با اشاره به شرایط سیاسی آن دوران متذکر شد: فعالیت‌های امام صادق علیه‌السلام در شرایطی انجام می‌شد که حکومت عباسی به‌ویژه در زمان منصور دوانیقی فضای شدیدی از اختناق و سرکوب را ایجاد کرده بود.

وی افزود: با وجود این فشارها، امام صادق علیه‌السلام توانستند شبکه‌ای از شاگردان و یاران خود را در مناطق مختلف سازماندهی کنند و ساختار منسجمی برای انتقال معارف اهل‌بیت ایجاد کنند.

علم‌الهدی ادامه داد: در همین دوره، اصطلاحات و جایگاه‌هایی مانند باب امام، وکیل امام و نایب امام شکل گرفت و برخی از شاگردان برجسته آن حضرت مسئولیت انتقال معارف و ارتباط با شیعیان را بر عهده داشتند.

امام جمعه مشهد به هدایت جنبش‌های علوی در آن دوران اشاره کرد و گفت: امام جعفر صادق علیه‌السلام با هدایت فکری و اعتقادی این جریان‌ها تلاش می‌کردند مسیر مبارزه با ظلم و انحراف را در چارچوب معارف اسلامی سامان دهند.

نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان‌رضوی افزود: هدف این حرکت‌ها دستیابی به قدرت سیاسی نبود، بلکه حفظ اسلام اصیل و جلوگیری از تحریف معارف دینی در جامعه اسلامی بود.

علم‌الهدی با اشاره به شدت دشمنی منصور عباسی با امام صادق علیه‌السلام تبیین کرد: دستگاه خلافت عباسی به این نتیجه رسیده بود که نفوذ علمی و معنوی امام صادق در میان مسلمانان مانع بزرگی برای سیاست‌های آنان است.

امام جمعه مشهد خاطرنشان کرد: از همین رو تلاش‌های مختلفی برای تضعیف جایگاه علمی و اجتماعی امام صادق علیه‌السلام انجام شد، اما این اقدامات به نتیجه نرسید.

وی ادامه داد: در نهایت منصور دوانیقی تصمیم گرفت از طریق مسمومیت به زندگی امام صادق (ع) پایان دهد و والی مدینه را مأمور اجرای این توطئه کرد.

علم‌الهدی یادآور شد: بر اساس نقل‌های تاریخی، پس از مسموم شدن امام صادق علیه‌السلام، حال جسمی ایشان به سرعت رو به وخامت رفت و آثار سم در سراسر بدن آن حضرت نمایان شد.

امام جمعه مشهد مراسم تشییع پیکر امام صادق (ع) اشاره کرد و گفت: مردم مدینه با اندوه فراوان پیکر مطهر آن حضرت را تشییع کردند و در قبرستان بقیع به خاک سپردند.

وی افزود: در هنگام دفن امام صادق علیه‌السلام، حاضران در مراسم از شدت اندوه و تأثر نسبت به این مصیبت بزرگ، از مظلومیت خاندان پیامبر یاد می‌کردند و این واقعه را یکی از تلخ‌ترین حوادث تاریخ اسلام می‌دانستند.