روایت تهدید راهبردی بستن تنگه هرمز در «تقویم تاریخ دفاع مقدس»

به گزارش خبرنگار خبرگزاری  آنا، کتاب «تقویم تاریخ دفاع مقدس (جلد پنجاه و سوم؛ تنگه هرمز، تضمین صدور نفت)» نوشته نبی کریمی توسط انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شد. این جلد از مجموعه ۶۰ جلدی تقویم تاریخ دفاع مقدس، به بررسی وقایع دی‌ماه ۱۳۶۳ می‌پردازد؛ ماهی که در آن، همزمان با ادامه حملات هوایی عراق به نفتکش‌ها در خلیج فارس، جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد در صورت توقف صادرات نفت خود، تنگه هرمز را بر روی همه کشتی‌های نفتکش خواهد بست. این کتاب در ۱۰۰۸ صفحه و با قطع وزیری، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ معاصر ایران و دفاع مقدس محسوب می‌شود.

معرفی کلی اثر

کتاب «تقویم تاریخ دفاع مقدس (جلد پنجاه و سوم؛ تنگه هرمز، تضمین صدور نفت)» پنجاه و سومین جلد از مجموعه ارزشمند «تقویم تاریخ دفاع مقدس» است که توسط انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر می‌شود. نویسنده این اثر، نبی کریمی، از پژوهشگران و نویسندگان حوزه دفاع مقدس است که تاکنون مجلدات متعددی از این مجموعه را به نگارش درآورده است.

عنوان مشخصات

نام کتاب تقویم تاریخ دفاع مقدس (جلد پنجاه و سوم؛ تنگه هرمز، تضمین صدور نفت)

نویسنده نبی کریمی

ناشر مرکز اسناد انقلاب اسلامی

سال انتشار ۱۳۹۷

تعداد صفحات ۱۰۰۸ صفحه

قطع وزیری

نوع جلد جلد سخت

شمارگان ۱۵۰۰ نسخه

فرمت الکترونیکی (PDF با حجم ۳۳.۴ مگابایت)

قیمت ۲۴۲،۰۰۰ تومان

موضوع تاریخ دفاع مقدس / جنگ نفتکش‌ها / تنگه هرمز

مناسب برای پژوهشگران تاریخ معاصر، علاقه‌مندان به دفاع مقدس

درباره نویسنده

نبی کریمی از پژوهشگران و نویسندگان فعال در حوزه تاریخ شفاهی و مستندنگاری دفاع مقدس است. وی تاکنون مجلدات متعددی از مجموعه «تقویم تاریخ دفاع مقدس» را تألیف کرده است، از جمله: جلد هجدهم (نبرد خونین در چزابه)، جلد بیست و سوم (رمضان در رمضان)، جلد سی و چهارم (ضربت جندالله)، جلد چهل و ششم (جنگ نفتکش‌ها)، جلد پنجاه و دوم (هویت پنهان)، جلد شصتم (عاشورا در هور) و جلد شصت و یکم (خارک، همچنان استوار و پابرجا).

تمرکز تخصصی کریمی بر مستندسازی روزشمار جنگ تحمیلی، به ویژه در حوزه عملیات‌های دریایی و جنگ نفتکش‌ها، او را به یکی از منابع معتبر در این حوزه تبدیل کرده است.

محتوای کتاب

این کتاب به بررسی و تحلیل وقایع دی‌ماه سال ۱۳۶۳ اختصاص دارد. در این مقطع از جنگ تحمیلی، جبهه‌های زمینی علیرغم آماده‌سازی‌های گسترده برای عملیات‌های آفندی سرنوشت‌ساز، آرام و بدون حادثه خاصی سپری می‌شد.

اما در مقابل، جنگ نفتکش‌ها در خلیج فارس به اوج خود رسیده بود. هواپیما‌های عراقی به حملات خود علیه کشتی‌های نفتکش و تجاری ادامه می‌دادند تا از صادرات نفت ایران جلوگیری کرده و تصویری از ضعف ایران در برابر کشور‌های استکباری ارائه دهند.

در واکنش به این حملات، رئیس‌جمهور وقت ایران اعلام کرد: در صورتی که ایران نتواند نفت خود را صادر نماید، تنگه هرمز را بر روی کلیه کشتی‌های نفتکش خواهد بست و اجازه نخواهد داد نفت از خلیج فارس به کشور‌های غربی و شرقی صادر شود.

این تهدید راهبردی، یکی از حساس‌ترین مقاطع جنگ تحمیلی را رقم زد و نشان داد که ایران آماده است هزینه‌های سنگین‌تری را برای دفاع از حقوق خود متقبل شود.

جایگاه کتاب در مجموعه «تقویم تاریخ دفاع مقدس»

مجموعه «تقویم تاریخ دفاع مقدس» یکی از جامع‌ترین پروژه‌های مستندنگاری روزشمار جنگ تحمیلی در ایران است. این مجموعه که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر می‌شود، به صورت ماه‌به‌ماه و رویداد‌به‌رویداد، تحولات سیاسی، نظامی و اجتماعی دوران دفاع مقدس را ثبت و تحلیل می‌کند.

جلد پنجاه و سوم این مجموعه، با تمرکز بر تنگه هرمز، از این جهت حائز اهمیت است که نشان می‌دهد:

۱. ابعاد جهانی جنگ تحمیلی: حملات به نفتکش‌ها و تهدید تنگه هرمز، جنگ ایران و عراق را از یک درگیری منطقه‌ای به بحرانی با پیامد‌های جهانی تبدیل کرده بود.

۲. ابزار‌های راهبردی ایران: اعلام آمادگی برای بستن تنگه هرمز، یکی از قوی‌ترین برگ‌های فشار ایران در برابر کشور‌های حامی عراق بود.

۳. همزمانی آرامش زمینی با تنش دریایی: در حالی که جبهه‌های زمینی در انتظار عملیات آفندی جدید بودند، خلیج فارس صحنه درگیری‌های شدیدی بود.

پیوند با وضعیت کنونی تنگه هرمز

اهمیت این کتاب صرفاً به ثبت وقایع تاریخی محدود نمی‌شود. تنگه هرمز امروز نیز به عنوان یک اهرم راهبردی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مطرح است. مشاور وزیر نفت اخیراً در گفت‌و‌گو با خبرگزاری آنا تأکید کرده است: «جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشوری که اشراف و حاکمیت بر این منطقه دارد، از این ظرفیت به‌عنوان یک ابزار مشروع در راستای تأمین منافع ملی خود استفاده می‌کند».

سردار سرلشکر محمدعلی جعفری، فرمانده کل اسبق سپاه پاسداران، نیز با اشاره به همین مواضع تصریح کرده بود: «می‌توان به دشمنان فهماند که استفاده از تنگه هرمز برای همه و یا برای هیچ کس چه معنا و مفهومی می‌تواند داشته باشد».

بنابراین، مطالعه این کتاب برای درک تداوم رویکرد راهبردی ایران نسبت به تنگه هرمز، از دی‌ماه ۱۳۶۳ تا امروز، ضروری به نظر می‌رسد.

بخشی از کتاب

«وزیر خارجه ضمن اشاره به قطعنامه‌های پیشنهادی ایران به پانزدهمین اجلاس وزرای کشورهای اسلامی در زمینه‌های مبارزه با مفاسد اخلاقی، تشکیل کمیتهای برای جلوگیری از خروج اسرائیل از انزوای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و علمی و بالاخره تلقی مسئله فلسطین به عنوان یک مسئله اسلامی، که مورد تصویب کمیسیون‌های مختلف اجلاس قرار گرفت، موضع قاطع جمهوری اسلامی ایران در برابر گسترش پیمان ننگین کمپ دیوید به جهان اسلام و دادن سیمای اسلامی به این پیمان ذلتبار و بازگشت مصر به جهان اسلام و مسئله اشغال شوروی را تشریح کرد...»

این کتاب نشان می‌دهد که چگونه در حساس‌ترین مقاطع جنگ تحمیلی، جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر توانمندی‌های راهبردی خود، از جمله موقعیت منحصر‌به‌فرد تنگه هرمز، در برابر دشمنان ایستادگی کرد و معادلات جهانی را به نفع خود تغییر داد.