بازار سرمایه پس از تنش‌های اسفند ۱۴۰۴ چگونه مدیریت شد؟ رونق تدریجی معاملات و ورود بیش از ۵۱ هزارمیلیارد ریال نقدینگی به بازار

به گزارش خبرگزاری آنا، در پی بروز شوک‌های ژئوپولیتیکی کم‌سابقه و افزایش نااطمینانی در محیط داخلی و خارجی اقتصاد ایران، بازار سرمایه با وضعیتی مواجه شد که لزوم تصمیم‌گیری‌های سریع، هدفمند و مبتنی بر مدیریت ریسک را دوچندان کرد. نهاد ناظر بازار سرمایه، براساس برنامه‌ریزی‌های پیشین و با هدف صیانت از حقوق سرمایه‌گذاران و حفظ ثبات مالی، اقدام به اعمال محدودیت‌های موقت در فعالیت بازار کرد؛ رویکردی که در بسیاری از بازار‌های مالی جهان هنگام مواجهه با اختلالات شدید به‌کار گرفته می‌شود. گزارش مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات سازمان بورس و اوراق بهادار شرح دقیقی از این دوره پرتنش ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه مجموعه‌ای از اقدامات مرحله‌ای و حساب‌شده توانست ضمن کنترل ریسک‌های سیستمی، مسیر بازگشت تدریجی نقدشوندگی و اعتماد فعالان را هموار کند.

این گزارش، علاوه بر تشریح زمان‌بندی بازگشایی تدریجی گروه‌های مختلف صندوق‌های سرمایه‌گذاری، به واکنش سرمایه‌گذاران، الگوی ورود و خروج نقدینگی و تغییر ترجیحات ریسک‌پذیری در بازار اشاره دارد. داده‌ها بیانگر آن است که در دوره پس از بازگشایی، صندوق‌های درآمد ثابت و صندوق‌های مبتنی بر حامل‌های انرژی و کالای کشاورزی نقش مهمی در جذب نقدینگی و مدیریت شوک‌های رفتاری داشته‌اند، در حالی که صندوق‌های مبتنی بر طلا و نقره کاهش نسبی در اقبال سرمایه‌گذاران را تجربه کرده‌اند. مجموع این تحولات تصویر جامعی از رفتار بازار در شرایط فشار، سازوکار‌های حفاظتی نهاد ناظر و مسیر بازتعادل بازار ارائه می‌کند.

آنطور که در گزارش مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات سازمان بورس و ا‌وراق بهادار آمده است؛ در نهم اسفند ۱۴۰۴ بار دیگر ایران در میانه مذاکرات مورد تهاجم خصمانه دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی قرار گرفت و این تهاجم تا ۱۹ فروردین با اعلام آتش‌بس دو طرفه ادامه یافت. در واکنش به این تحولات، نهاد ناظر بازار در چارچوب برنامه‌ریزی‌های قبلی برای صیانت از حقوق سرمایه‌گذاران، حفظ ثبات مالی و اقتصادی، حفظ اعتماد بازار در شرایط نااطمینانی شدید و تثبیت اوضاع تصمیم به تعطیلی بازار گرفت.

بر اساس این گزارش، برای حفظ نقدشوندگی بازار، تعطیلی کامل علی‌رغم اوج‌گیری تنش‌ها تنها ۶ روز ادامه پیدا کرد و از روز یکشنبه ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ معاملات صندوق‌های درآمد ثابت و اوراق بدهی از سرگرفته شد. سپس در ۲۴ اسفند صندوق‌های سرمایه‌گذاری با پشتوانه طلا، نقره، انرژی و کالای کشاورزی نیز بازگشایی شدند.

گزارش این مدیریت حاکی است با توجه به نااطمینانی‌های شدیدی که به‌دلیل تفاوت در نوع، مقیاس و جهت‌گیری جنگ وجود داشت اوراق سهام، انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی و مختلط بازگشایی نشده‌اند؛ علی‌رغم اینکه کمیته‌ای ویژه در نهاد ناظر پیوسته تمامی تحولات مرتبط و موثر را رصد کرده و در این زمینه با فعالان بازار در تعامل و هم‌اندیشی مستمر است.

بر اساس این گزارش همانطور که انتظار می‌رفت در روز اول بازگشایی هر دسته از صندوق‌ها، فشار عرضه را شاهد بودیم. اما به‌تدریج این فشار تخلیه و معاملات متعادل شد. مطابق آمار‌ها از ۱۷ اسفند تا ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ خالص خرید سهام‌داران حقیقی در صندوق‌های سرمایه‌گذاری فعال به مثبت ۵۱،۷۳۴ میلیارد ریال رسید. در این دوره، خالص خرید سهام‌داران حقیقی در صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله مثبت ۱۷۷،۶۲۷ و در صندوق‌های کالایی منفی ۱۲۵،۸۹۳ میلیارد ریال بود.

داده‌های مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس نشان می‌دهد از شروع جنگ تاکنون، معاملات صندوق‌های درآمد ثابت، صندوق‌های با پشتوانه حامل‌های انرژی و کالای کشاورزی پررونق‌تر از دهه اول اسفند ۱۴۰۴ بوده است. در مقابل به‌دلیل تحولات جهانی، شرایط داخلی کشور و تغییر در ترجیحات سرمایه‌گذاران، معاملات صندوق‌های طلا و نقره کم‌رونق‌تر از دهه اول اسفند ۱۴۰۴ بوده است. در این دوره، صندوق‌های با پشتوانه حامل‌های انرژی و کالای کشاورزی رکورد‌های جدیدی از ورود پول و ارزش معامله را به ثبت رساندند و به عنوان مقاصد جدید سرمایه‌گذاری به بازار معرفی شدند.