اعتماد در دیپلماسی محصول تعهدات مکتوب است، نه اظهارات رسانهای/ هشدار درباره بازیهای روانی دشمن
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، در روزهای حساس کنونی و با نزدیک شدن به ساعت مذاکرات اسلامآباد، فضای رسانهای و افکار عمومی منطقه با موجی از تحلیلها، گمانهزنیها و بازتابهای متضاد روبهرو شده است. از یک سو، انتشار متن شورای عالی امنیت ملی و سیگنالهای دیپلماتیک، امیدواریهایی را برای گشایش در مناسبات منطقهای ایجاد کرده و از سوی دیگر، تجربههای تاریخی و رفتارهای اخیر طرفهای مذاکره، ضرورت نگاه واقعبینانه و پرهیز از شتابزدگی را یادآوری میکند.
در چنین شرایطی، تمایز میان «امیدآفرینی مسئولانه» و «هیجانزدهشدن رسانهای» به یک ضرورت راهبردی تبدیل میشود؛ چرا که دشمنان منطقهای و فرامنطقهای، همواره از فضای ابهام و شادیهای زودرس برای پیشبرد بازیهای روانی و تضعیف جبهه مقابل بهره بردهاند.
در همین راستا گفتوگویی با «غلامرضا خواجی» کارشناس حقوق بینالملل و عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد ترتیب داده است. وی در این مصاحبه، بر لزوم حفظ هوشیاری تا لحظه نهاییشدن هرگونه توافق تأکید کرده و نسبت به تاکتیکهای فشار طرف مقابل در آستانه مذاکرات هشدار میدهد.
آنچه در ادامه میخوانید، چکیدهای از دیدگاههای این کارشناس درباره «واقعیتهای میدانی در برابر انعکاس رسانهای»، «درسهای پروندههای تاریخی» و «راهکارهای حفظ امنیت در فضای دیپلماتیک» است.
خواجی با تقدیر از تدابیر شورای عالی امنیت ملی و رویکرد متین نظام جمهوری اسلامی، بر ضرورت حفظ هوشیاری رسانهای و پرهیز از تحلیلهای شتابزده در شرایط حساس کنونی تأکید کرد.
وی با اشاره به متن منتشرشده از سوی شورای عالی امنیت ملی اظهار کرد: خوشبختانه نظام جمهوری اسلامی با درایت و تدبیر، مسیر دیپلماسی و امنیت ملی را با دقت پیش میبرد. متن منتشرشده نیز نشاندهندهی عزم جدی مسئولان برای حفظ منافع کشور است. با این حال، تحلیل دقیق این سند نشان میدهد که هنوز فاصلهی قابلتوجهی با نقطه نهایی توافق وجود دارد و طبیعتاً در چنین مرحلهای، هرگونه اظهارنظر قطعی دربارهی پیروزی یا شکست زودرس است.
استقبال از اخبار خوب، بدون غفلت از واقعیتهای میدانی
این کارشناس حقوق بینالملل با بیان اینکه مردم شریف ایران شایسته شنیدن اخبار خوب و امیدبخش هستند، افزود: قطعاً شادی و امید در جامعه ارزشمند است، اما وظیفه رسانههای متعهد این است که میان "امیدآفرینی" و "واقعنگری" تعادل برقرار کنند. آنچه امروز در برخی بازتابهای رسانهای مشاهده میشود، گاه از مرز واقعنگری عبور کرده و فضایی ایجاد میکند که ممکن است در ادامه، با چالشهای دیپلماتیک بعدی، به کاهش اعتماد عمومی منجر شود.
خواجی با تأکید بر اینکه رفتار طرفهای مقابل در مذاکرات بینالمللی همواره همراه با مانورهای فشار و نمایش قدرت است، تصریح کرد: تجربه تاریخی نشان داده که طرفهای مذاکره، تا لحظه امضای نهایی، تمام اهرمهای فشار خود را به کار میگیرند. بنابراین، هوشمندی رسانهای و سیاسی ایجاب میکند که ضمن استقبال از گامهای مثبت، فضای کشور را به سمتی نبریم که در صورت بروز هرگونه پیچیدگی در فرآیند مذاکرات، اعتماد عمومی خدشهدار شود.
هشدار امنیتی:رصد دشمن در فضای مجازی و رسانهای
این کاشناس مسائل سیاسی در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به ظرفیتهای نظارتی و اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و متحدانش، هشدار داد: در شرایطی که فضای رسانهای کشور در حال بازتاب گستردهی موضوعات مرتبط با مذاکرات است، دشمنان از همین فضا برای شناسایی مراکز حساس، تحلیل رفتار شخصیتهای اثرگذار و رصد الگوهای امنیتی استفاده میکنند. امروز فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، امکان تحلیل دادههای رسانهای و استخراج اطلاعات راهبردی را برای سرویسهای جاسوسی فراهم کرده است.
وی با توصیه به شخصیتهای سیاسی، علمی و فرهنگی برای رعایت پروتکلهای امنیتی در حضورهای رسانهای، خاطرنشان کرد: تجربه ترورهای هدفمند در سالهای اخیر نشان داده که حتی انتشار تصاویر یا اطلاعات بهظاهر معمولی، میتواند در ترکیب با دادههای دیگر، به شناسایی موقعیتهای حساس منجر شود. بنابراین، ضمن تداوم فعالیتهای رسانهای، رعایت ملاحظات امنیتی باید در اولویت قرار گیرد.
درسهای تاریخی از الجزایر تا لاهه
خواجی با مرور تجربیات تاریخی ایران در پروندههای حقوق بینالملل، یادآور شد: در پرونده قرارداد الجزایر و دادگاه لاهه، طرف مقابل با بهرهگیری از ترفندهای حقوقی و فرآیندهای طولانی، توانست داراییهای ایران را برای دههها بلوکه کند و حتی از منافع آن استفاده نماید. امروز نیز باید با آگاهی از این تجربیات، در مذاکرات حاضر شد و اجازه نداد که شعارهای ظاهری، جایگزین محاسبات دقیق حقوقی و دیپلماتیک شود.
این کارشناس حقوق بینالملل در پاسخ به این پرسش که آیا نباید به وعدههای طرفهای مقابل اعتماد کرد؟ گفت: اعتماد در دیپلماسی، محصول تعهدات مکتوب، سازوکارهای نظارتی متقابل و تضمینهای بینالمللی است، نه اظهارات رسانهای. تا زمانی که توافقی در قالب قطعنامهی الزامآور شورای امنیت یا سازوکارهای حقوقی معتبر ثبت نشده، هرگونه ادعای "تغییر رویکرد" نیازمند راستیآزمایی دقیق است.
نقش رسانههای متعهد امیدآفرینی هوشمند
خواجی در پایان با تقدیر از تلاشهای صداوسیما و رسانههای داخلی در انعکاس دستاوردهای نظام، پیشنهاد داد: رسانههای متعهد میتوانند با تولید محتوای تحلیلی، تبیین پیچیدگیهای فرآیند مذاکرات و تشریح سناریوهای محتمل، به ارتقای سواد دیپلماتیک جامعه کمک کنند. این رویکرد، هم امیدآفرین است و هم هوشیارکننده؛ هم از شتابزدگی جلوگیری میکند و هم از یأسافکنی ممانعت مینماید.
وی تأکید کرد: بیتردید، هرگونه بیانیه یا موضعگیری رسمی دربارهی تحولات راهبردی، باید صرفاً از طریق کانالهای تعیینشده توسط مراجع ذیصلاح نظام منتشر شود. این اصل، هم ضامن وحدت رویه است و هم مانع از ایجاد ابهام در افکار عمومی میگردد.
انتهای پیام/