پروپاگاندا در جنگ چه معنا و محدودیت هایی دارد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، در پی حملات نظامی اخیر اسرائیل و آمریکا و تجاوز نظامی به خاک ایران عزیزمان و پاسخ متعاقب آن، پرسشهای حقوقی و بینالمللی مهمی مطرح شده است که بررسی عمیق این پرسشها از منظر حقوق بینالملل با استناد به منابع معتبر، ابعاد مختلف این درگیری را روشن میسازد.
در این باره با محمدمهدی سیدناصری حقوقدان، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان به گفت وگو نشستیم که مشروح آن را می خوانید:
تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران از منظر حقوق بینالملل چه وضعیتی دارد؟
قبل از پرداختن به این بحث باید بگویم که دشمنان ما نشناختهاند ما را که بحث مادرمان ایران که به میان آید چنان از دل تاریخ بیرون میزنیم و با زور همه جهانپهلوانان و سرداران و شیرزنان، گلوی اجنبی را میفشاریم و خرخرههایشان را میجویم که نفسِ جهان به شماره بیافتد... پس ما همه جان فدای ایران هستیم!
در پاسخ به سوال شما هم باید بگویم که کارشناسان سازمان ملل متحد حملات نظامی اخیر اسرائیل علیه ایران از جمله نقض حریم هوایی، ترور دانشمندان هستهای و انفجار مناطق مسکونی و مدارس و زیرساختهای غیرنظامی و.. را به صراحت محکوم کردهاند. آنها این حملات را «نقض فاحش اصول بنیادین حقوق بینالملل، یک اقدام تجاوزکارانه آشکار و نقض هنجارهای آمره دانستهاند. » این محکومیت بر اساس ماده ۲ بند ۴ منشور ملل متحد که تهدید یا توسل به زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری را ممنوع میکند، است.
پاسخ ایران به حمله اسراییل و آمریکا از این منظر چطور توجیه می شود؟
پاسخ مسلحانه ایران به حمله اسرائیل در وهله اول ذیل ماده ۵۱ منشور ملل متحد تحلیل میشود که «حق ذاتی دفاع مشروع فردی یا جمعی را در صورت وقوع حمله مسلحانه» به رسمیت میشناسد. با توجه به حمله نظامی اسراییل به خاک ایران و با در نظر گرفتن محکومیت حمله اسراییل توسط کارشناسان سازمان ملل به عنوان «یک اقدام تجاوزکارانه آشکار»، پاسخ ایران، اعمال مشروع حق ذاتی دفاع مشروع بوده است. هرگونه عمل دفاع مشروع باید به شدت به اصول ضرورت و تناسب پایبند باشد. ضرورت حکم میکند که زور تنها برای دفع حمله ضروری باشد و تناسب مستلزم آن است که دفاع برای توقف حمله انجام شود.
شورای امنیت سازمان ملل در چنین وضعیتهایی چه نقشی ایفا میکند؟
شورای امنیت سازمان ملل متحد دارای مسئولیت اصلی برای حفظ صلح و امنیت بینالمللی است. اختیارات آن شامل:
-فصل ششم (حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات): توصیه به روشها و شرایط حل و فصل اختلافات.
-فصل هفتم (اقدام در مورد تهدیدات صلح، نقض صلح و اعمال تجاوز): این فصل به شورا اجازه میدهد تا اقدامات الزامآوری را برای حفظ یا اعاده صلح و امنیت بینالمللی اتخاذ کند، از جمله تحریمهای اقتصادی یا اجازه استفاده از زور. با این حال، حق وتوی اعضای دائم اغلب مانعی جدی برای اقدامات مؤثر شورای امنیت در موارد حساس میشود، زیرا هر عضو دایم شورای امنیت میتواند قطعنامههایی را که با منافع ملی یا متحدانش در تضاد است، وتو کند.
حمله به تأسیسات هستهای ایران از منظر حقوق بینالملل چه ممنوعیتهایی دارد؟
حمله به تأسیسات هستهای، به ویژه آنهایی که تحت پادمانهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی هستند و برای اهداف صلحآمیز استفاده میشوند، در حقوق بینالملل بشردوستانه دارای مقررات خاص و محدودکننده است. ماده ۵۶ پروتکل الحاقی اول به کنوانسیونهای ژنو صراحتاً حملات علیه «سازهها یا تأسیسات حاوی نیروهای خطرناک، یعنی سدها، بندها و نیروگاههای تولید برق هستهای» را ممنوع میکند. این ممنوعیت حتی اگر این تأسیسات اهداف نظامی باشند، اعمال میشود، در صورتی که «چنین حملهای ممکن است باعث آزاد شدن نیروهای خطرناک و در نتیجه تلفات شدید در میان جمعیت غیرنظامی شود». کارشناسان سازمان ملل حملات اسرائیل به «تأسیسات هستهای و غنیسازی اورانیوم» را محکوم کرده و هشدار دادند که «ااقدام نظامی علیه یا در نزدیکی تأسیسات هستهای خطرات غیرقابل قبولی را برای امنیت منطقهای و بینالمللی، و همچنین پیامدهای فاجعهبار بشردوستانه و زیستمحیطی به همراه دارد».
پروپاگاندا در جنگ چه معنا و چه محدودیتهایی دارد؟
پروپاگاندا یا تبلیغات، ابزاری رایج در زمان جنگ است، اما حقوق بینالملل محدودیتهایی را بر آن اعمال میکند. ماده ۲۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی تصریح میکند: «هرگونه تبلیغ برای جنگ باید طبق قانون ممنوع شود». این ماده نشان میدهد که دولتها موظف اند از تبلیغ مستقیم برای جنگ جلوگیری کنند و همچنین از انتشار اطلاعاتی که به نفرتپراکنی و خشونت منجر شود، خودداری کنند. این اصل بر اهمیت حفظ صلح و جلوگیری از تحریک به درگیری تأکید دارد.
انتهای پیام/