هوش مصنوعی بهره‌وری سازمان‌ها را تغییر نمی‌دهد

دفتر ملی پژوهش‌های اقتصادی (NBER)، داده‌های این تحقیق را بر اساس پاسخ ۶ هزار مدیر عامل و مدیر مالی کسب‌وکار‌های آمریکا، انگلیس، آلمان و استرالیا جمع‌آوری کرده است. آمار‌های این نهاد مشخص می‌کند ۶۹ درصد این سازمان‌ها هم‌اکنون یکی از فرم‌های هوش مصنوعی را به کار گرفته‌اند و ۷۵ درصد آن‌ها برنامه‌ریزی مدونی برای استفاده از آن طی ۳ سال آینده دارند. تولید متن با استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ، خلق محتوای بصری و پردازش داده‌ها با کمک الگوریتم‌های یادگیری ماشین، کاربرد‌های فعلی این شرکت‌ها را تشکیل می‌دهند.

چشم‌انداز آینده و تناقض دیدگاه‌های درون‌سازمانی

مدیران شرکت‌کننده در این پایش، آمار مشابهی از گذشته و آینده ارائه می‌دهند. ۹۰ درصد این افراد تایید کرده‌اند که هوش مصنوعی طی ۳ سال گذشته اثری بر نیروی کار نداشته و ۸۹ درصد نیز تغییری در حجم فروش به ازای هر کارمند ثبت نکرده‌اند. معیار سنجش بهره‌وری در این پژوهش، حجم فروش ثبت شده به ازای هر نیروی کار در نظر گرفته شده است. پیش‌بینی این مدیران برای ۳ سال آینده، کاهش سطح اشتغال و حذف حدود ۱.۷۵ میلیون موقعیت شغلی تا سال ۲۰۲۸ در این چهار کشور است.

پیش‌بینی دیگر این پاسخ‌دهندگان، افزایش ۱.۴ درصدی بهره‌وری سازمان‌ها در بازه زمانی ۳ ساله به دلیل استفاده از هوش مصنوعی است. نویسندگان این گزارش اقتصادی تاکید دارند تحقق این عدد می‌تواند روند نزولی رشد بهره‌وری اقتصاد‌های پیشرفته را در بلندمدت معکوس کند. کارکنان این سازمان‌ها نظر متفاوتی دارند؛ نیروی کار انتظار دارد هوش مصنوعی موقعیت‌های شغلی جدیدی خلق کند و همزمان تاثیر کمتری روی افزایش بهره‌وری کلی مجموعه داشته باشد.

شواهد همسو در گزارش‌های جهانی

گزارش‌های موسسات مشاوره بین‌المللی نتایج پژوهش دفتر ملی پژوهش‌های اقتصادی را تایید می‌کنند. نظرسنجی موسسه PwC از ۴۵۰۰ رهبر کسب‌وکار نشان می‌دهد بیش از ۵۰ درصد آن‌ها نه درآمد بیشتری کسب کرده‌اند و نه هزینه‌های مجموعه خود را کاهش داده‌اند. داده‌های شرکت دیلویت مشخص می‌کند ۷۴ درصد سازمان‌ها هدف افزایش درآمد از طریق هوش مصنوعی را دنبال می‌کنند، اما فقط ۲۰ درصد آن‌ها توانسته‌اند این هدف را محقق کنند.

نهاد‌های دولتی انگلیس شهریور ماه نتایج آزمایش دستیار هوش مصنوعی مایکروسافت را منتشر کردند. ارزیابی این دپارتمان نشان داد استفاده از این ابزار بهره‌وری را افزایش نداده است؛ روند انجام برخی وظایف سریع‌تر شده، اما اجرای بخش دیگری از کار‌ها با اختلال و کندی مواجه شده است.

شکاف میان وعده‌های توسعه‌دهندگان و واقعیت بازار

شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات فناوری رویکرد‌های متفاوتی در قبال این نتایج اتخاذ کرده‌اند. جرد اسپاتارو، مدیر بخش هوش مصنوعی سازمانی مایکروسافت، پیش‌تر اعلام کرده بود نشان دادن بازگشت سرمایه برای این ابزار‌ها دشوار است، زیرا کار‌های دانشی به طور مستقیم به ارقام سود و زیان تبدیل نمی‌شوند. مصطفی سلیمان، رئیس هوش مصنوعی همین شرکت ماه گذشته اعلام کرد وظایف دفتری از جمله حسابداری، امور حقوقی، بازاریابی و مدیریت پروژه طی ۱ تا ۱.۵ سال آینده کاملاً خودکار خواهند شد.

داده‌های شرکت لنوو نشان می‌دهد سازمان‌های اروپا و خاورمیانه روند استفاده از هوش مصنوعی را سرعت بخشیده‌اند و ۹۴ درصد آن‌ها، برخلاف شواهد موجود، انتظار بازگشت مثبت سرمایه خود را دارند. موسسه گارتنر در گزارش جدید خود آورده است ۹۱ درصد از مدیران خدمات مشتری تحت فشار مدیریت ارشد سازمان‌ها برای پیاده‌سازی سریع هوش مصنوعی قرار دارند.

تغییر نقش انسان به جای حذف نیروی کار

۸۰ درصد شرکت‌ها قصد دارند به دلیل پیش‌بینی خودکارسازی وظایف معمول، کارمندان بخش پشتیبانی را به نقش‌های جدید منتقل کنند. نیاز به تخصص انسانی در تعاملات پیچیده کاری یا ارتباطاتی که دارای حساسیت‌های عاطفی هستند، حفظ خواهد شد. گارتنر تایید می‌کند ۸۴ درصد از مدیران قصد دارند مهارت‌های جدیدی به نقش کارمندان اضافه کنند تا این تغییر ساختار پشتیبانی شود.

تقابل میان سرمایه‌گذاری‌های چند صد میلیارد دلاری شرکت‌های فناوری و دستاورد‌های ثبت شده سازمان‌ها، وضعیت فعلی بازار را ترسیم می‌کند. شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی کاربران را به ادامه پیاده‌سازی این سیستم‌ها ترغیب می‌کنند، اما داده‌های میدانی نشان می‌دهند تا زمان انتشار این آمارها، هوش مصنوعی نتوانسته وعده تغییرات در بهره‌وری را عملی کند.