پیوند هنر و میراث کهن برای مقابله با بحران آب در قزوین

به گزارش خبرگزاری آنا، در چارچوب برنامه‌های بخش «سرزمین من» از جشنواره ملی هنر‌های تجسمی فجر، مجموعه‌ای از کارگاه‌های آموزشی با محوریت بحران آب، آیین‌های بومی و ظرفیت‌های هنری روایت‌گری، دوشنبه ۴ اسفند ماه در سالن اجتماعات مولانا مجتمع فرهنگی هنری ارشاد قزوین برگزار شد.

این رویداد که با هدف ارتقای آگاهی اجتماعی، پیوند هنر با مسائل زیست‌محیطی به‌ویژه آب و احیای میراث فرهنگی منطقه ترتیب یافته بود، در سه کارگاه تخصصی دنبال شد.

در نخستین کارگاه که از ساعت ۸ تا ۱۰ صبح برگزار شد، دکتر شیما کبیری به بررسی «سازه‌های آبی تاریخی» و پیشینه مهندسی آب در ایران پرداخت. وی با اشاره به شرایط اقلیمی کشور به‌عنوان سرزمینی خشک و نیمه‌خشک با بارندگی محدود، تأکید کرد که عواملی همچون کم‌آبی، تبخیر بالا و باد‌های شدید، زمینه‌ساز شکل‌گیری ساختار‌های منحصر‌به‌فرد معماری و مهندسی در ایران شده است.

کبیری در ادامه به کارکرد‌های سازه‌های آبی سنتی از جمله آبرسانی به کشاورزی، مهار سیلاب و ذخیره آب اشاره کرد و با نقل قولی از ژان شاردن، جهانگرد فرانسوی، مهارت ایرانیان در کشف و هدایت آب‌های زیرزمینی را بی‌نظیر توصیف نمود.

در این نشست، انواع آسیاب‌های آبی (تنوره‌ای، چرخی و شناور)، شبکه‌های آبیاری، بند‌ها و سد‌های تاریخی، آب‌انبار‌ها و به‌ویژه قنات‌ها به‌عنوان شاهکار مهندسی ایران معرفی شدند. همچنین در بخش دوم این کارگاه، وضعیت منابع آب در قزوین و نقش ابتکارات نیاکان این منطقه در مقابله با خشکسالی مورد بررسی قرار گرفت.

کارگاه دوم از ساعت ۱۰ تا ۱۱:۱۵ با تدریس شهرزاد ذبیجی، هنرمند و پژوهشگر حوزه عروسک‌های بومی، برگزار شد. وی با اشاره به خاستگاه اسطوره‌ها در ایران باستان، به اهمیت عنصر آب در شکل‌گیری آیین‌های فرهنگی پرداخت و نمونه‌هایی از آیین‌های باران‌خواهی در مناطق مختلف کشور را معرفی کرد.

در ادامه، آیین «چمچه خاتون» به‌عنوان یکی از مشهورترین آیین‌های باران‌خواهی در مناطق ترک‌زبان و استان قزوین به‌صورت تخصصی بررسی شد. این مراسم که در نیمه اردیبهشت برگزار می‌شود، با ساخت عروسکی از قاشق چوبی و پارچه و اجرای اشعار آیینی همراه است. در پایان این بخش، فیلمی از اجرای این آیین در روستا‌های قزوین به نمایش درآمد و شرکت‌کنندگان با شعر سنتی چمچه خاتون همراهی کردند.

سومین کارگاه تخصصی از ساعت ۱۱:۳۰ تا ۱۲:۳۰ با تدریس رسول رجبی به موضوع «روایت‌سازی، تصویرسازی و تجاری‌سازی عروسک‌های بومی و محلی با استفاده از هوش مصنوعی» اختصاص داشت.

در این بخش، مبانی تبدیل یک عنصر فرهنگی بومی به روایت داستانی قابل عرضه در رسانه‌های دیجیتال آموزش داده شد. مدرس کارگاه ضمن معرفی ابزار‌های هوش مصنوعی در تولید تصویر، ویدئو و انیمیشن، به شرکت‌کنندگان نشان داد چگونه می‌توان شخصیت عروسک‌های محلی را به یک برند فرهنگی تبدیل کرد. مراحل طراحی کاراکتر، ساخت سناریو، تولید محتوای چندرسانه‌ای و انتشار در بستر‌های دیجیتال از دیگر مباحث مطرح‌شده در این کارگاه بود.

در پایان این نشست، هنرجویان تشویق شدند تا با جستجوی نمونه‌های عروسک‌های بومی قزوین به‌ویژه با موضوع باران‌خواهی، تولید محتوای دیجیتال خود را آغاز کرده و روایت‌های خلاقانه‌ای از میراث فرهنگی منطقه ارائه دهند.

گفتنی است؛ برگزاری این کارگاه‌ها نشان داد که پیوند میان هنر‌های تجسمی، دانش بومی و فناوری‌های نوین می‌تواند بستری مؤثر برای افزایش آگاهی اجتماعی درباره بحران آب و همچنین احیای میراث فرهنگی فراهم کند. بهره‌گیری از ظرفیت هنرمندان، پژوهشگران و ابزار‌های نوین، گامی مهم در جهت توسعه فرهنگی و اقتصادی مبتنی بر هویت بومی محسوب می‌شود.