بازمحوری اجتماعی جوانان چگونه رقم می خورد؟
به گزارش پایگاه خبری - تحلیلی رادیو گفتوگو، برنامه «سایه روشن» با موضوع بازمحوری اجتماعی جوانان؛ از هویتیابی تا ساختن آینده بهتر و با حضور گوهر آلبویه، کارشناس مسائل اجتماعی و جوانان در استودیو و دکتر شیما جراحی، روانشناس اجتماعی و استاد دانشگاه، به صورت تلفنی گفتوگو کرد.
گوهر آلبویه، با اشاره به ماهیت دوران جوانی اظهار کرد: دوره جوانی دورهای پرتلاطم است که فرد با پرسشهای بنیادینی مانند من کیستم؟ و مسیر درست زندگی من چیست؟ مواجه میشود و در صورت ناتوانی در پاسخ به این پرسشها، ممکن است دچار سردرگمی هویتی شود.
وی با تشریح مفهوم بازمحوری اجتماعی جوانان» افزود: در انسان سه نیاز اساسی وجود دارد؛ نیاز به خودمختاری، نیاز به تعلق و دوست داشته شدن و نیاز به شایستگی. اگر میان این سه نیاز تعادل برقرار باشد، هویت فرد بهدرستی شکل میگیرد، اما برهم خوردن این تعادل، به بحران هویت و سردرگمی منجر میشود.
این کارشناس مسائل جوانان ادامه داد: جوان میتواند با بررسی این سه مؤلفه در زندگی خود تشخیص دهد که آیا در مرحله بازمحوری قرار گرفته یا در آن گیر کرده است؛ اینکه آیا امکان انتخاب دارد، آیا احساس تعلق میکند و آیا خود را فردی شایسته و ارزشمند میداند.
وی با اشاره به نقش بازنویسی روایت زندگی در فرآیند بازمحوری گفت: در این مرحله، فرد ترجیح میدهد داستان زندگی خود را دوباره روایت کند. همه انسانها شکستهایی را تجربه میکنند، اما آنچه اهمیت دارد معنا دادن به این شکستهاست؛ همین معنا دادن، عامل اصلی خروج از سردرگمی هویتی است.
آلبویه افزود: وقتی شکستها معنا پیدا میکنند، فرد میتواند داستان جدیدی از زندگی خود بسازد که بر پایه تجربههای قبلی شکل گرفته و او را به بلوغ هویت و رشد روانی میرساند.
وی با اشاره به تجربه فعالیت خود در حوزه اعتیاد و آسیبهای اجتماعی اظهار کرد: شدت اثر یک آسیب برای افراد مختلف متفاوت است؛ ممکن است فردی با آسیبهای بزرگ دوباره برخیزد و فردی دیگر با آسیبهای کوچک فروبپاشد. این تفاوت به تابآوری، ساخت شخصیت و مجموعهای از عوامل فردی و اجتماعی بستگی دارد.
این کارشناس اجتماعی در مصاحبه با رادیو گفتوگو با تأکید بر نگاه درمانمحور به اعتیاد گفت: فرد دارای اعتیاد باید بهعنوان فردی بیمار دیده شود که نیازمند کمک است و خانواده در این مسیر نقش حمایتی بسیار مهمی دارد؛ بهگونهای که در درمانهای اعتیاد، خانوادهدرمانی جایگاه ویژهای دارد.
وی به نقش نهادهای اجتماعی اشاره کرد و افزود: نهادهای اجتماعی میتوانند با افزایش مسئولیتپذیری فردی و اجتماعی جوانان، کمک کنند تا جوان استقلال بیشتری پیدا کند و فشار مقایسه با دیگران کاهش یابد.
آلبویه با تأکید بر ضرورت بومیسازی سیاستهای فرهنگی گفت: با توجه به تنوع بافتهای بومی در جامعه ایران، سیاستهای فرهنگی باید متناسب با شرایط هر منطقه طراحی شود تا جوانان بتوانند به هویت اصیل خود دست یابند.
وی خاطرنشان کرد: مشارکت دادن نوجوانان و جوانان در تصمیمها و گفتوگوهای خانوادگی و اجتماعی و استفاده از زبان همدلانه و قابل فهم، نقش مهمی در شکلگیری روابط سالم و تقویت هویت جوانان دارد.
* خانواده، رسانه و همسالان سه محور اصلی در شکلگیری هویت اجتماعی جوانان هستند
شیما جراحی با بیان اینکه هویت جوانان موضوعی شناختهشده در روانشناسی اجتماعی است، اظهار کرد: مشکلات این گروه هدف از دوران کودکی و نوجوانی ریشه میگیرد و نخستین جایی که باید هویت جوان در آن شناخته شود، خانواده است.
وی افزود: اگر خانواده نتواند توانمندیها و ویژگیهای جوان را در همان ساختار خانوادگی تشخیص دهد، جامعه بزرگتر نیز نمیتواند به او کمک مؤثری کند.
این استاد دانشگاه با اشاره به ورود جوان به جامعه گفت: جوانی که از خانواده وارد جامعهای با مشکلات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی میشود، در معرض گروههای مختلف همسالان، محیط دانشگاه و محیط کار قرار میگیرد و این محیطها بهشدت بر هویت او اثرگذار هستند.
وی افزود: حتی اگر هویت جوان در خانواده سالم شکل گرفته باشد، مواجهه با همسالان و محیطهای اجتماعی میتواند این هویت را دچار نوسان کند و به همین دلیل، هدایت فرهنگی و اجتماعی اهمیت بالایی دارد.
جراحی رسانه را یکی از ابزارهای اصلی در بازمحوری هویت جوانان دانست و گفت: رسانه، فضای مجازی، همسالان و محیط کار همگی در این فرآیند نقش دارند و رسانهها باید بتوانند بهدرستی بر جوانان اثر بگذارند.
وی تأکید کرد: رسانهها باید به زبان جوانان صحبت کنند، نه زبان تخصصی و پیچیده؛ روانشناسی که در رسانه حضور دارد باید مفاهیم را ساده، قابل فهم و متناسب با زیست جوانان بیان کند.
این روانشناس اجتماعی در مصاحبه تلفنی با رادیو گفتوگو با اشاره به تغییر سبک زندگی و ذائقه فرهنگی بخشی از جوانان افزود: بخشی از جوانان امروز بیشتر با رسانههای اجتماعی ارتباط دارند و کمتر به رسانههای رسمی توجه میکنند، اما رسانه رسمی اگر بتواند به زبان جوان نزدیک شود، اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.
وی با تأکید بر نقش خانواده در بروز رفتارهای متفاوت جوانان گفت: بسیاری از رفتارهای ظاهری یا فعالیتهای پررنگ جوانان در فضای مجازی، ریشه در کمتوجهی والدین دارد؛ در شرایطی که والدین زمان کافی برای فرزندان ندارند، جوان به سمت گروه همسالان و دریافت تأیید از بیرون خانواده سوق پیدا میکند.
جراحی خاطرنشان کرد: توجه والدین، ارتباط مؤثر خانواده با فرزندان و همراهی رسانههای فرهنگی میتواند نقش تعیینکنندهای در شکلگیری هویت سالم و بازمحوری اجتماعی جوانان داشته باشد.
انتهای پیام/