برگزاری نشست خبری اختتامیه ۲ پویش برنامه «انارستان» در شبکه افق

به گزارش خبرگزاری آنا، نشست خبری برنامه «انارستان» و اختتامیه دو پویش «نفس زندگی» و «کاهش وزن» آن در شبکه افق با حضور حامد میرخانی؛ مدیر گروه خانواده شبکه افق، سعید سراج؛ تهیه کننده «انارستان»، دکتر سعید محسنی؛ مسئول پویش «کاهش وزن»، دکتر مژگان تن‌ساز؛ مسئول پویش «نفس زندگی»، مجریان برنامه انارستان و جمعی از اهالی رسانه برگزار شد.

در ابتدای این نشست، آرمان غفاریان؛ مجری برنامه انارستان ضمن خیرمقدم به اهالی رسانه اظهار داشت: برنامه انارستان تمام تلاش خود را کرده است که از قالب یک قاب تصویری صرف خارج شده و به‌صورت عمل‌گرایانه وارد عمل شود. ما سفر‌های استانی خود را با پزشکان برنامه آغاز کرده‌ایم و ویزیت‌های رایگان برگزار می‌کنیم.

وی افزود: با پزشکان مختلفی که تخصص‌های متفاوتی دارند همکاری می‌کنیم. پخش داروی رایگان را نیز آغاز کرده‌ایم و در شهر‌های مختلفی که سفر می‌کنیم، در حال توزیع است. تلاش کرده‌ایم مطابق با فلسفه‌ای که برنامه ما و طب ایرانی دارد، در سبک زندگی مردم کشورمان تغییری ایجاد کنیم.

غفاریان خاطرنشان کرد: پویش‌های مختلفی در برنامه انارستان آغاز به کار کرد؛ مانند پویش خواب، پویش فشار خون، پویش نفس زندگی که مرتبط با کسانی بود که مشکل ناباروری داشتند یا تمایل داشتند باروری صحیح و سالمی داشته باشند. یکی دیگر از پویش‌هایی که بسیار مورد توجه قرار گرفت، پویش کاهش وزن بود که نتایج شگفت‌انگیزی داشت. برای نخستین‌بار چنین رژیمی به‌صورت عمومی ارائه می‌شد؛ رژیمی تلفیقی از روش‌های مدرن و طب سنتی. حدود ۱۰۵ هزار نفر عضو این پویش در پیامرسان «بله» شدند و مسئولیت این پویش با دکتر محسنی بود. همینطور خانم دکتر تن‌ساز مسئولیت پویش «نفس زندگی» در حوزه ناباروری را برعهده داشتند. این پویش با استفاده از اصلاح سبک زندگی نتایج خارق‌العاده‌ای به دست آورد.

در ادامه، حامد میرخانی؛ مدیر گروه خانواده شبکه افق بیاناتی داشت. وی در این نشست تصریح کرد: برنامه انارستان از سال ۱۳۹۹ از شبکه افق روی آنتن رفته است. این برنامه اکنون جزو پرمخاطب‌ترین برنامه‌های شبکه افق محسوب می‌شود و در بسیاری از مقاطع زمانی، پرمخاطب‌ترین برنامه این شبکه بوده است. همچنین تنها برنامه تخصصی حوزه طب سنتی و ایرانی در صدا و سیما به شمار می‌رود.

میرخانی افزود: طب سنتی ایرانی از دهه ۸۰ وارد نظام آموزشی وزارت بهداشت شد و به‌صورت آکادمیک فعالیت خود را آغاز کرد. دانشجویانی که دوره پزشکی عمومی را گذرانده بودند، وارد این دوره‌ها شدند. با این حال، برای شناخته شدن این حوزه در میان مردم، اتفاقات مختلفی رخ داد و «انارستان» طی این چند سال نقش بی‌بدیلی در معرفی طب سنتی ایرانی به مردم کشورمان ایفا کرده است. همچنین توانسته نقش مهمی در پالایش طب سنتی ایرانی اصیل از افرادی که مدعی فعالیت در این حوزه هستند، اما آنچه ارائه می‌دهند با واقعیت فاصله دارد، داشته باشد.

مدیر گروه خانواده شبکه افق خاطرنشان کرد: پس از آنکه انارستان به اقبال نسبی دست یافت و استقبال مردم، به‌ویژه پس از کرونا، نسبت به طب سنتی بیشتر شد، شاهد حضور افرادی در این حوزه بودیم که بدون داشتن دانش کافی، چه در فضای مجازی و چه در فضای حقیقی، ادعا‌هایی را مطرح کردند و به نام طب سنتی ایرانی فعالیت‌هایی انجام دادند. این موضوع موجب بروز اتفاقات نامطلوبی شد که به بدنامی طب سنتی انجامید. ما طی دو سال گذشته تلاش کردیم، ضمن آنکه تمام اعضای تیم محتوایی و سردبیری برنامه از دانش‌آموختگان پزشکی و طب سنتی ایرانی هستند، پالایشی صورت دهیم و میان طب سنتی ایرانی اصیل و ادعا‌های افرادی که موجب آسیب می‌شوند، تفکیک قائل شویم.

وی گفت: مسیر دیگری که امسال دنبال شد، این بود که با توجه به محبت و لطف مردم و درخواست‌های مکرر آنان برای ارتباط با پزشکان برنامه، تصمیم گرفتیم برنامه را از استودیو خارج کنیم و در قالب مسئولیت اجتماعی، به شهر‌های مختلف ببریم. این اقدام هم‌زمان با رویداد «ایران جان» صداوسیما شد که دست ما را بازتر کرد. به واسطه این همراهی، توانستیم به شهر‌های مختلف سفر کنیم و هرچه جلوتر رفتیم، تجربه دوستان نیز در این زمینه بیشتر شد. جا دارد از اساتید و پزشکان برنامه تشکر کنم که بدون هیچ چشم‌داشتی، چند روز با ما همراه می‌شدند و از صبح تا شب با جان و دل وقت می‌گذاشتند و ویزیت انجام می‌دادند.

میرخانی بیان داشت: طی این چند سال مشاهده کردیم سطح اطلاع‌رسانی و آگاهی مردم درباره مسائل مرتبط با طب سنتی، از جمله گیاهان دارویی و سبک زندگی سالم، افزایش یافته است؛ اما این افزایش آگاهی لزوماً به معنای تغییر در سبک زندگی نیست. بسیاری از افراد می‌دانند چه چیزی خوب است و چه چیزی بد، اما هنگام عمل در زندگی شخصی، به دلایل مختلف قادر به اجرای آن نیستند. بر این اساس، با توجه به اینکه سبک زندگی جلوه عینی رفتار در زندگی است، تصمیم گرفتیم آن را به قالب پویش تبدیل کنیم و جمعی از مخاطبان را همراه سازیم. در این پویش‌ها، هم به‌صورت متمرکز به موضوع پرداخته می‌شود و هم افراد در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و از همدیگر انرژی می‌گیرند.

مدیر گروه خانواده شبکه افق ادامه داد: هدف ما راه‌اندازی پویش‌هایی در حوزه سبک زندگی، با تمرکز بر اصلاحات رفتاری بود تا دانشی که وجود دارد در زندگی جاری شود. ما این کار را با پویش خواب آغاز کردیم. اساتید درباره خواب صحیح، زمان مناسب آن و فوایدش صحبت می‌کردند، اما اجرای آن در عمل با توجه به شرایط زندگی امروز، فاصله زیادی با بیان نظری داشت. جدولی طراحی کردیم و از دوستان خواستیم برای داشتن خواب مناسب، مقدمات آن را فراهم کنند و شب‌به‌شب ثبت کنند تا به زمان خواب مطلوب برسند. هرچه جلوتر رفتیم، تجربه تیم در برگزاری پویش‌ها بیشتر شد و به دو پویشی رسیدیم که به بهانه آنها این نشست برگزار شده است: پویش «نفس زندگی» و پویش «کاهش وزن».

وی در پایان اظهار داشت: در این پویش‌ها، اطلاعات تمامی افرادی که حضور داشتند در رباتی طراحی‌شده ثبت می‌شد و مرحله‌به‌مرحله اطلاعات وارد می‌گردید تا بتوانیم آنها را رصد و پیگیری کنیم و ببینیم چه اتفاقی در حال وقوع است.

پس از مدیر گروه خانواده شبکه افق، دکتر سعید محسنی؛ مسئول پویش «کاهش وزن» به جزئیاتی در مورد این پویش اشاره کرد: با حمایت‌هایی که از سوی آقای سراج؛ تهیه‌کننده برنامه داشتیم، قرار بر این شد که رژیمی ترکیبی از طب سنتی و مدرن را در قالب یک پویش کشوری برای عموم مردم عرضه کنیم، بدون هیچ چشم‌داشتی نسبت به کاری که انجام می‌دهیم.

وی افزود: در این مسیر، ما از سه متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی که در طب نوین عضو هیئت علمی دانشگاه‌های مختلف هستند بهره بردیم. آنها متخصص تغذیه و همکار ما در این طرح بودند. در زمینه پاسخ‌گویی و ادمین‌هایی که در کانال داشتیم، چون می‌دانستیم جامعه آماری که با آن مواجه می‌شویم بسیار بالا خواهد بود و می‌دانستیم حتماً لازم است افراد را همراهی کنیم و هر ماه در کنارشان باشیم، سه نفر از کارشناسان ارشد تغذیه در کنار ما بودند. آنهاکارشناس تغذیه بودند که به عنوان ادمین در کنار ما در کانال‌ها حضور داشتند. ما تقریباً هر روز یک ادمین داشتیم و در بعضی روزها، تعداد آن بیشتر بود.

 محسنی تصریح کرد: هدف اصلی، رسیدن به کاهش وزن برای عموم مردم با یک روش تلفیقی طب نوین و طب سنتی بود. برخی از افرادی که طی دو الی سه ماه که وارد پویش شدند، نتایج خیلی خاصی گرفتند. ما پیام‌های رضایت‌مندی را که ادمین‌ها به صورت هفتگی ارسال می‌کردند در کانال می‌گذاشتیم. آنها نشان می‌داد تعداد افرادی که نتیجه گرفتند خیلی زیاد است.

این متخصص گفت: از این ۱۰۵ هزار نفری که وارد کانال ما شدند، ۵ تا ۶ هزار نفر وارد پرسشنامه‌های ما شدند؛ یعنی بخشی از پرسشنامه‌ها را پر کردند. اطلاعات دموگرافیک یکی از پرسشنامه‌های اولیه ما بود که افراد سن و جنسیت و این موارد را به ما می‌دادند. در این پرسشنامه، ۴۲ هزار نفر شرکت کردند. یک‌سری پرسشنامه‌های اشتها داشتیم که ابتدا ۳۶ هزار نفر و بعد ۹ هزار نفر مشارکت کردند؛ علتش این است که دقیقاً همزمان بود با قطعی اینترنت. یکی از پرسشنامه‌ای مهم برای ما، مزاج‌شناسی بود که ۱۶ هزار و ۸۰۰ نفر این پرسشنامه را پر کردند.

وی ادامه داد: از افرادی که طی ۲ الی ۳ ماه تمام پرسشنامه‌ها را پر کردند، ۹۱ درصد خانم بودند و ۹ درصد آقایان بودند. از این افراد، ۸۷ درصد متأهل بودند و بقیه مجرد بودند بالاترین رده سنی شرکت کننده در این پویش، ۴۰ تا ۶۰ سال بود که ۶۷ درصد افراد شرکت کننده را تشکیل می‌دادند. میانگین وزن اولیه افرادی که وارد پویش شدند ۸۳ کیلوگرم بود. میانگین وزن انتهای ماه دوم ۷۸ کیلوگرم بود. میانگین کاهش وزن در دو ماه ۵ کیلوگرم شد که از نظر آمار تغذیه بسیار شگفت انگیز است.

در ادامه این نشست، دکتر مژگان تن‌ساز؛ مسئول پویش «نفس زندگی» هم گزارشی از سابقه فعالیتش در حوزه ناباروری داد و گفت: من از سال ۸۹ در حوزه ناباروری کار می‌کنم و یکی از مهم‌ترین اصولی که در این مسیر برایم ثابت شده این است که اصلاح سبک زندگی می‌تواند به درمان آن کمک کند و بعضی وقت‌ها خودش درمان باشد. اما یکی از مشکلاتی که در اصلاح سبک زندگی با آن دست و پنجه نرم می‌کنیم این است که تغییر عادت کار سختی است و وقتی یک عادت را کنار می‌گذاریم، اگر تعدادی از آدم‌ها با ما همراه باشند، انجام دادنش راحت‌تر خواهد بود. به همین دلیل تصمیم گرفتیم در قالب یک پویش و به صورت کار جمعی، این افراد را در کنار هم جمع کنیم تا بتوانند راحت‌تر سبک زندگی‌شان را اصلاح کنند و این به درمانشان کمک کند.

وی افزود: همان‌طور که می‌دانیم ناباروری فقط یک مشکل پزشکی نیست، بلکه یک چالش است؛ به‌ویژه در کشور‌هایی مثل کشور ایران که خانواده‌محور محسوب می‌شود. اگر هر کدام از زوجین دچار مشکل ناباروری شود، ممکن است اصلاً بنیان آن خانواده سست شود. در ایران هم آماری که در طول زندگی زوج‌ها گرفته شده نشان می‌دهد حدود یک‌چهارم زوج‌ها ممکن است با این مشکل دست و پنجه نرم کنند؛ ممکن است ناباروری ثانویه داشته باشند. سؤال این بود که آیا لازم است فقط درمان‌های پیشرفته و درمان‌های شیمیایی برایشان انجام شود یا نه. این سؤالی بود که من خودم با آن وارد طب سنتی و درمان‌های آن شدم؛ اینکه آیا سبک زندگی می‌تواند تأثیر داشته باشد. بله، مطالعاتی در کل دنیا انجام شده که تغذیه می‌تواند تعادل هورمونی را به هم بزند؛ همینطور وزن، استرس یا خواب نامنظم می‌تواند روی باروری تأثیر داشته باشد و تحرک هم می‌تواند شانس بارداری را زیاد کند. اگر خواب درست شود، تغذیه بهتر شود و فعالیت بدنی داشته باشیم، شانس بارداری‌مان اضافه می‌شود.

 تن‌ساز خاطرنشان کرد: مطالعات متعددی پیش‌تر، با رویکرد‌های مختلف، در ایران و سایر کشور‌ها انجام شده بود؛ اما پرسش اصلی ما این بود که آیا می‌توان در یک جمعیت گسترده و با محوریت رسانه، از طریق آموزش‌های رسانه‌ای، تغییر آگاهی را به تغییر نگرش و سپس تغییر عملکرد تبدیل کرد. بر همین اساس، این پویش طراحی و اجرا شد. با توجه به اینکه برنامه «انارستان» از سال ۱۳۹۹ آموزش سبک زندگی را دنبال می‌کند و مؤلفه‌های اصلاح سبک زندگی بسیار متعدد است، تلاش کردیم از میان صد‌ها دستورالعمل طب سنتی و اصلاح سبک زندگی، چند دستور ساده، کاربردی و قابل‌اجرا را با نظر تیم تحقیق انتخاب و آموزش دهیم. هدف نهایی نیز ارزیابی اثربخشی این اقدامات از طریق نتیجه‌ای عینی، مانند مثبت شدن بتای hCG یا بیبی‌چک، بود.

این متخصص گفت: این طرح کم‌هزینه، در دسترس و فاقد عارضه است. حتی در طب نوین نیز اصل اصلاح سبک زندگی مورد پذیرش است و مخالفتی با آن مطرح نمی‌شود. افزون بر این، اجرای چنین برنامه‌ای می‌تواند آثار مثبت دیگری در جنبه‌های مختلف زندگی افراد داشته باشد و زمینه تمرین تغییرات رفتاری را فراهم کند. بر این مبنا، تیم اجرایی شکل گرفت. در مراحل اجرا، پس از طراحی برنامه و بررسی منابع علمی، ۹ اقدام ساده و مؤثر انتخاب شد. سپس فراخوان عمومی انجام گرفت و جذب مخاطب صورت پذیرفت. حدود ۷۵۰۰ نفر عضو کانال شدند و حدود ۹۰۰ نفر پرسشنامه‌ها را تکمیل کردند. از آنجا که امکان پشتیبانی از همه اعضای کانال وجود نداشت، با طرح پرسش‌هایی درباره مدت اقدام برای بارداری، افراد نابارور شناسایی و تفکیک شدند و تعداد آنان حدود ۵۱۲ نفر بود. این افراد به گروه‌های کوچک‌تر تقسیم شدند و ۱۲ ماما برای پشتیبانی و پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و پیگیری‌های دوره‌ای (هر دو هفته یک‌بار) به کار گرفته شدند. هم‌زمان، آموزش‌های هفتگی از طریق برنامه تلویزیونی و نیز به‌صورت مستمر در کانال ارائه می‌شد.

وی بیان داشت: برای اجرای دقیق اقدامات، چک‌لیستی در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفت تا فعالیت‌های روزانه را انجام دهند و گزارش ماهانه ارسال کنند. این اقدامات شامل ورزش روزانه (حداقل نیم ساعت)، تمرین تنفس عمیق برای کنترل استرس، تمرین شکرگزاری، توصیه‌های تغذیه‌ای (از جمله قرار دادن دست‌کم دو مورد از خوراکی‌هایی مانند نخود، هویج، انجیر و بادام در برنامه غذایی)، پرهیز‌های غذایی (مانند کاهش مصرف قند و شکر، خوراکی‌های نفاخ، ترشیجات، غذا‌های خمیری و آب سرد)، خواب در ساعات ابتدایی شب (حداقل ساعت ۱۰)، کاهش استفاده از موبایل و وسایل الکترونیکی از یک ساعت پیش از خواب، تصویرسازی ذهنی هدف، و روغن‌مالی ناحیه شکم پیش از خواب بود. طبیعی بود که انتظار نداشتیم همه ۵۱۲ نفر به بارداری برسند. در مجموع، حدود ۱۰۰ نفر به دلیل دشواری اجرای برنامه از پویش خارج شدند و حدود ۴۱۲ نفر تا پایان همراهی کردند. از میان ۴۱۲ نفر نابارور، ۳۰ نفر تا پایان پویش گزارش بارداری ارائه کردند. همچنین ۳۱ نفر دیگر نیز در کانال اعلام بارداری کردند که وضعیت پیشین آنان در گروه نابارور‌های شناسایی‌شده ثبت نشده بود و در گزارش در دسته «نامعلوم» قرار گرفت. در مجموع، تعداد بارداری‌های اعلام‌شده ۶۱ مورد بود.

تن‌ساز تصریح کرد: از نظر مشارکت، در این پویش نیز استقبال بانوان بیشتر بود؛ به‌گونه‌ای که ۹۲.۲ درصد شرکت‌کنندگان را زنان تشکیل می‌دادند. در پاسخ به پرسش مربوط به فعالیت بدنی، ۷۴ درصد از شرکت‌کنندگان ورزش نمی‌کردند. در بخش ارزیابی‌های تکمیلی، علاوه بر پرسشنامه دموگرافیک و مزاج، پرسشنامه‌های اضطراب، خواب، عادات خوردن و آشامیدن و وضعیت ورزش نیز تکمیل شد. در ابتدای مطالعه، توزیع اضطراب به این صورت گزارش شد: ۱۴ درصد اضطراب شدید، ۲۴ درصد اضطراب متوسط و ۴۰ درصد اضطراب خفیف. در پایان پویش، هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان در دسته اضطراب شدید باقی نماند و بخشی از افرادِ دارای اضطراب شدید به سطح متوسط منتقل شدند. هرچند هدف اصلی سنجش باروری بود، این تغییرات از نتایج جانبی مهم پویش به شمار می‌آید.

این متخصص در پایان اشاره کرد: پیام‌ها و بازخورد‌های افرادی که بارداری خود را اعلام کردند دریافت شد و موجب خرسندی برگزارکنندگان پویش بود.