شعبان رو به پایان است؛ توصیههایی برای ورود به رمضان
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، «ماه شعبان»، بهعنوان یکی از ماههای مهم و پرفضیلت در تقویم قمری در روزهای پایانی خود قرار دارد؛ روزهایی که در روایات اسلامی از آنها بهعنوان فرصتی برای جبران کوتاهیها، بازنگری در رفتارها و آمادهشدن برای ورود به ماه مبارک رمضان یاد شده است. بر اساس آموزههای دینی به ویژه آنچه در مفاتیحالجنان و روایات اهل بیت (ع) آمده، شبها و روزهای پایانی این ماه از جایگاه معنوی خاصی برخوردار است.
فضیلت روزهای پایانی ماه شعبان
در منابع روایی تأکید شده است که روزهداری در سه روز پایانی ماه شعبان و پیوند آن با روزه ماه رمضان، از اعمالی است که ثواب فراوانی برای آن ذکر شده و میتواند زمینهساز ورود معنویتر به ماه رمضان باشد. این روزها به نوعی وداع با ماه شعبان و آمادگی برای ماهی است که در آن قرآن کریم نازل شده و بهعنوان ماه بندگی و میهمانی خداوند شناخته میشود.
دعای امام صادق (ع) در شب آخر شعبان
شیخ طوسی به نقل از حارث بن مغیره نَضری روایت میکند که امام صادق (ع) در شب آخر ماه شعبان و شب اول ماه رمضان، دعایی طولانی و پرمحتوا قرائت میکردند. در این دعا، مضامینی همچون درخواست سلامت در ورود به ماه مبارک رمضان، طلب عفو و مغفرت، پذیرش اعمال اندک، آرامش در هنگام مرگ و بخشش در روز حساب مورد توجه قرار گرفته است. این دعا، از مهمترین دعاهای وداع با ماه شعبان به شمار میرود که در آن بنده با اعتراف به ضعف و فقر خود، از خداوند طلب پاکی دل و خلوص نیت میکند.
«اللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذَا الشَّهْرَ الْمُبارَکَ الَّذِى أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ وَجُعِلَ هُدىً لِلنَّاسِ وَبَیِّناتٍ مِنَ الْهُدىٰ وَالْفُرْقانِ قَدْ حَضَرَ فَسَلِّمْنا فِیهِ وَسَلِّمْهُ لَنا وَتَسَلَّمْهُ مِنّا فِى یُسْرٍ مِنْکَ وَعافِیَةٍ، یَا مَنْ أَخَذَ الْقَلِیلَ وَشَکَرَ الْکَثِیرَ اقْبَلْ مِنِّى الْیَسِیرَ. اللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ أَنْ تَجْعَلَ لِى إِلىٰ کُلِّ خَیْرٍ سَبِیلاً، وَمِنْ کُلِّ مَا لَاتُحِبُّ مانِعاً یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ، یَا مَنْ عَفا عَنِّى وَعَمَّا خَلَوْتُ بِهِ مِنَ السَّیِّئاتِ، یَا مَنْ لَمْ یُؤاخِذْنِى بِارْتِکابِ الْمَعاصِى، عَفْوَکَ عَفْوَکَ عَفْوَکَ، یَا کَرِیمُ. إِلٰهِى وَعَظْتَنِى فَلَمْ أَتَّعِظْ، وَزَجَرْتَنِى عَنْ مَحارِمِکَ فَلَمْ أَنْزَجِرْ، فَما عُذْرِى، فَاعْفُ عَنِّى یَا کَرِیمُ، عَفْوَکَ عَفْوَکَ.
اللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ الرَّاحَةَ عِنْدَ الْمَوْتِ، وَالْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسابِ، عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِکَ فَلْیَحْسُنِ التَّجاوُزُ مِنْ عِنْدِکَ، یَا أَهْلَ التَّقْوىٰ وَیَا أَهْلَ الْمَغْفِرَةِ، عَفْوَکَ عَفْوَکَ. اللّٰهُمَّ إِنِّى عَبْدُکَ بْنُ عَبْدِکَ بْنُ أَمَتِکَ ضَعِیفٌ فَقِیرٌ إِلىٰ رَحْمَتِکَ، وَأَنْتَ مُنْزِلُ الْغِنىٰ وَالْبَرَکَةِ عَلَى الْعِبادِ، قاهِرٌ مُقْتَدِرٌ أَحْصَیْتَ أَعْمالَهُمْ، وَقَسَمْتَ أَرْزاقَهُمْ، وَجَعَلْتَهُمْ مُخْتَلِفَةً أَلْسِنَتُهُمْ وَأَلْوانُهُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ، وَلَا یَعْلَمُ الْعِبادُ عِلْمَکَ، وَلَا یَقْدِرُ الْعِبادُ قَدْرَکَ، وَکُلُّنا فَقِیرٌ إِلىٰ رَحْمَتِکَ، فَلا تَصْرِفْ عَنِّى وَجْهَکَ، وَاجْعَلْنِى مِنْ صالِحِى خَلْقِکَ فِى الْعَمَلِ وَالْأَمَلِ وَالْقَضاءِ وَالْقَدَرِ.
اللّٰهُمَّ أَبْقِنِى خَیْرَ الْبَقاءِ، وَأَفْنِنِى خَیْرَ الْفَناءِ عَلَىٰ مُوالاةِ أَوْلِیائِکَ، وَمُعاداةِ أَعْدائِکَ وَالرَّغْبَةِ إِلَیْکَ، وَالرَّهْبَةِ مِنْکَ، وَالْخُشُوعِ وَالْوَفاءِ وَالتَّسْلِیمِ لَکَ، وَالتَّصْدِیقِ بِکِتابِکَ، وَاتِّباعِ سُنَّةِ رَسُولِکَ. اللّٰهُمَّ مَا کانَ فِى قَلْبِى مِنْ شَکٍّ أَوْ رِیبَةٍ أَوْ جُحُودٍ أَوْ قُنُوطٍ أَوْ فَرَحٍ أَوْ بَذَخٍ أَوْ بَطَرٍ أَوْ خُیَلاءَ أَوْ رِیاءٍ أَوْ سُمْعَةٍ أَوْ شِقاقٍ أَوْ نِفاقٍ أَوْ کُفْرٍ أَوْ فُسُوقٍ أَوْ عِصْیانٍ أَوْ عَظَمَةٍ أَوْ شَىْءٍ لَاتُحِبُّ، فَأَسْأَلُکَ یَا رَبِّ أَنْ تُبَدِّلَنِى مَکانَهُ إِیماناً بِوَعْدِکَ، وَوَفاءً بِعَهْدِکَ، وَرِضاً بِقَضائِکَ، وَزُهْداً فِى الدُّنْیا، وَرَغْبَةً فِیما عِنْدَکَ، وَأَثَرَةً وَطُمَأْنِینَةً وَتَوْبَةً نَصُوحاً، أَسْأَلُکَ ذٰلِکَ یَا رَبَّ الْعالَمِینَ. إِلٰهِى أَنْتَ مِنْ حِلْمِکَ تُعْصىٰ فَکَأَنَّکَ لَمْ تَرَ، وَمِنْ کَرَمِکَ وَجُودِکَ تُطاعُ فَکَأَنَّکَ لَمْ تُعْصَ، وَأَنَا وَمَنْ لَمْ یَعْصِکَ سُکَّانُ أَرْضِکَ فَکُنْ عَلَیْنا بِالْفَضْلِ جَواداً، وَبِالْخَیْرِ عَوَّاداً، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ صَلاةً دائِمَةً لَاتُحْصىٰ وَلَا تُعَدُّ وَلَا یَقْدِرُ قَدْرَها غَیْرُکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.»
توصیههای امام رضا (ع) در جمعه آخر ماه
در روایتی دیگر اباصلت هَروی نقل میکند که در جمعه آخر ماه شعبان به محضر امام رضا (ع) شرفیاب شد. امام (ع) با اشاره به پایانیافتن بیشتر روزهای این ماه، بر اهمیت استفاده از فرصت باقیمانده تأکید کردند و جبران کوتاهیهای گذشته را از مهمترین وظایف مؤمنان در این ایام دانستند.
جبران کوتاهیها و آمادگی برای رمضان
امام رضا (ع) در ادامه، توصیههایی عملی برای روزهای پایانی شعبان بیان فرمودند؛ از جمله افزایش دعا و استغفار، تلاوت قرآن، توبه از گناهان، ادای بدهیها و امانتهایی که بر عهده انسان است و خارجکردن کینهها از دل. ایشان همچنین بر ترک گناه و توکل بر خداوند در امور آشکار و پنهان تأکید کردند.
دعای پایانی ماه شعبان
در این روایت، دعای کوتاهی نیز برای روزهای پایانی ماه شعبان توصیه شده است: «اَللّـهُمَّ اِنْ لَمْ تَکُنْ غَفَرْتَ لَنا فیما مَضى مِنْ شَعْبانَ، فَاغْفِرْ لَنا فیما بَقِىَ مِنْهُ»
امام رضا (ع) در ادامه فرمودند که خداوند به احترام و عظمت ماه مبارک رمضان، در ماه شعبان بندگان بسیاری را از آتش جهنم آزاد میکند.
اعمال مستحب شب آخر شعبان
در کنار دعا و روزه، اعمال مستحب دیگری نیز برای شب آخر ماه شعبان در منابع دینی ذکر شده است؛ از جمله غسل، نمازهای مستحبی، استغفار، تلاوت قرآن کریم ـ بهویژه سوره یس ـ صدقهدادن و دعا برای تعجیل در فرج امام زمان (عج). این اعمال، در مجموع بهعنوان مقدمهای برای آمادگی روحی و معنوی جهت ورود به ماه رمضان توصیه شدهاند.
وداع با شعبان؛ مقدمه ورود به رمضان
بر اساس آنچه در روایات آمده، وداع با ماه شعبان المعظم فرصتی برای محاسبه نفس، اصلاح نیت و پاکسازی دل از غفلت و کینه است؛ فرصتی که میتواند مسیر بهرهمندی مؤمنان از برکات ماه مبارک رمضان را هموارتر کند.
انتهای پیام/