از «مکتوبات مسقط» تا «دیپلماسی گذار»

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، پس از یک انجماد طولانی‌مدت در مناسبات تهران و واشینگتن، میزبانیِ مجدد مسقط در ۱۷ بهمن‌ماه، فراتر از یک نشست دیپلماتیک معمولی، نشان‌دهنده آغاز فصلی نو در «مدیریت تنش» میان دو بازیگر کلیدی است. مذاکرات غیرمستقیمی که به ریاست سید عباس عراقچی و استیو ویتکاف برگزار شد، بیش از آنکه بر دستاورد‌های ملموس و آنی تکیه داشته باشد، بر «احیای کانال‌های ارتباطی» استوار بود.

پروتکل مکتوب؛ دقت در عصر بی‌اعتمادی

یکی از کلیدی‌ترین پالس‌های مخابره شده از سوی سخنگوی وزارت امور خارجه، تاکید بر تبادل پیام‌ها به صورت «مکتوب و شفاهی» است. در عرف بین‌الملل، اصرار بر تبادل مکتوب پیام‌ها از طریق میانجی (وزیر خارجه عمان)، نشان‌دهنده سطح بالای احتیاط و حساسیت طرفین برای جلوگیری از هرگونه سوءبرداشت در دوران «گذار» است. این مدل از دیپلماسی، اگرچه کند پیش می‌رود، اما ضریب خطای محاسباتی را در موضوعات کلانی همچون پرونده هسته‌ای به حداقل می‌رساند.

دست دادن در مسقط؛ نماد یا ضرورت؟

اشاره به «دست دادن کوتاه» میان عراقچی و ویتکاف را نباید صرفاً یک اتفاق حاشیه‌ای دانست. در جهان سیاست، «زبان بدن» گاهی گویاتر از بیانیه‌های رسمی است. این مواجهه فیزیکی کوتاه در حاشیه مذاکراتی که ماهیت غیرمستقیم دارد، نشان‌دهنده نوعی «عمل‌گرایی شجاعانه» است؛ پیامی که سخنگوی وزارت خارجه نیز به صراحت به آن اشاره کرد. این رفتار، حاکی از آن است که طرفین با وجود اختلافات بنیادین، بر ضرورت حفظ «ارتباط انسانی ارشد» برای جلوگیری از بن‌بست‌های تاکتیکی واقف هستند.

خطوط قرمز در قاب هسته‌ای

در حالی که پالس‌های مثبتی از محیط مذاکرات دریافت شده، موضع قاطع تهران بر «صرفاً هسته‌ای ماندن» گفتگوها، مرزبندی دقیق ایران در این دور از مذاکرات را نشان می‌دهد. تاکید بر «حق غنی‌سازی» در کنار آمادگی برای گفت‌و‌گو درباره «سطح آن»، نشان‌دهنده یک رویکرد دوسویه است: «انعطاف در ابزار» برای «حفاظت از اصول». ایران با این راهبرد، توپ را به زمین پایتخت‌هایی انداخته است که اکنون باید درباره چگونگی تداوم این مسیر تصمیم بگیرند.

مسیر پیش‌رو

اکنون که قطار مذاکرات از ایستگاه مسقط حرکت کرده است، تداوم این روند بیش از هر چیز به نتیجه مشورت‌های داخلی در تهران و واشینگتن بستگی دارد. واقعیت این است که «شروع خوب» در عمان، تنها گام نخست از یک ماراتن پیچیده است. تداوم این مسیر مستلزم آن است که طرف مقابل، احترام به حقوق هسته‌ای ایران را از یک «گزاره دیپلماتیک» به یک «تعهد عملی» تبدیل کند.