شکلگیری سبک ادبیات انقلاب از سال ۴۲ با تلفیق مذهب، مسئولیتپذیری و نوگرایی
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، محمدرضا وحیدزاده، عضو هیئتعلمی پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی و مدیرگروه ادبیات پایداری دانشگاه سوره در مصاحبه تلفنی با برنامه «فرهنگسرای انقلاب»، با تبریک اعیاد شعبانیه و دهه فجر، به کاوش در تاریخچه ادبیات انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: بنده کتابی تحت عنوان «تاریخ تکوینی شعر انقلاب اسلامی» نوشتهام که در آن بیشتر روی موضوع شعر تمرکز کردهام، اما اگر خط روایت را در شکلهای مختلف خودش دنبال کنیم، به ادبیات منصور هم خواهیم رسید. ادبیات انقلاب اسلامی عمری شاید بتوانیم بگوییم چهل و هفتساله ندارد، بلکه از سالهای پیش از انقلاب شروع شده است. طبق پژوهشهای من، تقریباً ادبیات انقلاب اسلامی همزاد خود انقلاب اسلامی است؛ یعنی سال ۴۲ که نهضت به طور رسمی شروع شد، شعر انقلاب اسلامی نیز همزاد با نهضت به میدان آمد و در صحنه حضور داشت.
وی با اشاره به اثر دیگر خود با نام «سبکشناسی هنر انقلاب» افزود: آنچه به نام سبک ادبیات انقلاب اسلامی میشناسیم، از سال ۴۲ شروع میشود؛ اما طول میکشد تا شکل بگیرد و تشخص پیدا کند. از آغاز دهه ۴۰ با شروع نهضت، یک جریان متفاوت از شاعران و نویسندگان به میدان آمدند که از سویی زبان و بیان نوگرایانهای داشتند و نشانههای نوگرایی در آثارشان پیداست، و از سویی گرهخوردن با مسئله تعهد، مسئولیتپذیری و کنشگری اجتماعی که شاید در بسیاری از جریانهای ادبی تاریخ کمتر به آن توجه شده بود.
وحیدزاده ادامه داد: در دهه ۴۰ سه ویژگی «مذهب»، «مسئولیتپذیری اجتماعی» و «نوگرایی» به هم گره خوردند و جریانی شکل گرفت که هم باورمند و مذهبی بود و هم زبان نو داشت و هم مسئولیتپذیر و متعهد بود. این جریان با حضور شاعرانی، چون بهجتی کرمانی، استاد حکیمی، صلواتی، سید علی موسوی گرمارودی و مرحوم صفارزاده شکل گرفت و در مطبوعات و محافل ادبی نمود پیدا کرد و نسلها را پرورش داد تا به سالهای پیروزی انقلاب اسلامی رسید و به یک جریان خروشان تبدیل شد.
این پژوهشگر ادبیات انقلاب با بیان اینکه در دهه ۶۰ شعرهای برجستهای توسط قیصر امینپور، سید حسن حسینی، سلمان هراتی و علیرضا قزوه خلق شد، تصریح کرد: این بزرگان با آثار خودشان ادبیاتمعاصر ما را بنا نهادند و هنوز هم در میدان هستند. این جریان نسلهای مختلفی را با خود همراه کرده و امروز شاعران دهه هفتادی و هشتادی آثاری برجسته، تپنده و زنده دارند که صدای نسل خودشان است و در موضوعات مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی همراهی میکند.
وی در بخش دیگری از صحبتهای خود با رادیو گفتوگو به نقش رهبر انقلاب در حمایت از شعر انقلاب اشاره کرد و گفت: حضرت آقا یکی از حامیان و مشوقان و انگیزهبخشان به جریان ادبیات انقلاب هستند. ایشان از گذشتههای دور در محافل ادبی حضور داشتند و بهعنوان منتقد نقشآفرینی میکردند. در این سالها جلسات منظم ایشان با شاعران، بهویژه در نیمه ماه مبارک رمضان، متوقف نشده است. این جلسات جریانساز بوده و شاعران پیشکسوت، میانسال و جوان از شهرهای مختلف در آن حضور دارند و با زبانها و مضامین مختلف به شعرخوانی میپردازند که نشاندهنده گستره و تنوع جریان شعر انقلاب است.
مدیرگروه ادبیات پایداری دانشگاه سوره با تأکید بر اینکه شعر انقلاب تکساختی نیست، خاطرنشان کرد: شعر انقلاب اسلامی فقط شعر سیاسی نیست، بلکه به جنبههای مختلفی از جمله وجوه عاشقانه و دغدغههای فردی نیز توجه دارد. زندگی وجوه مختلفی دارد و شعری که از جنس زندگی باشد باید به همه این وجوه توجه داشته باشد. شاعر انقلابی در خلوت خودش نجوایی باخدا دارد، در مراسم مذهبی مدح اهلبیت میخواند و گاهی از موضوع سیاسی به خشم آمده و نظر خود را بیان میکند. هر کدام از اینها حالتهایی است که شاعر احساس میکند حرف او را میزند.
وحیدزاده در پاسخ به این سؤال که آیا ادبیات انقلاب توانسته پوستاندازی کند و به زبان نسل جوان برسد، بیان داشت: نسل جوان انقلاب متوقف نشده است. به اقتضای شرایط و احوالات روزگار خودش به ساعات جدیدی پا گذاشته و زبان نو و فرم نو پیدا کرده است. ما شاعران جوان بسیاری داریم که بسیار رشید، دغدغهمند و متحد هستند و به زبان نو و فرم نو رسیدهاند. فضای مجازی ضمن مخاطراتی که دارد، فرصتهایی را قرار میدهد که گاهی با خواندن شعر یک جوان در شهری دور، به شگفت میافتیم که چقدر این نسل قوت کلام دارد و چه مضامین بلندی دارد. ما در جلسات داوری جشنوارهها واقعاً به شگفت درمیآییم و گاهی احساس خجالت و خضوع میکنیم که چقدر نسل جدید خوب هستند و شعر رشید و بلندی دارند و این باعث افتخار ماست.
انتهای پیام/