برگزاری موفق امتحانات مجازی در شرایط بحرانی، تأییدی بر آمادگی زیرساختهای آموزش دیجیتال کشور
به گزارش خبرگزاری آنا، در شرایطی که جامعه آموزش عالی کشور با چالشهای متعددی روبهروست، تداوم فرآیندهای علمی و سنجشی دانشگاهی همواره نیازمند انعطافپذیری و ظرفیتهای اجرایی بالا بوده است. دانشگاه آزاد اسلامی که با جمعیت دانشجویی گسترده در سراسر ایران فعالیت میکند، در این مسیر بهویژه با بهرهگیری از توانمندیهای واحد الکترونیکی، توانسته است در شرایط بحرانی نیز از توقف آموزش جلوگیری کند. برگزاری موفق امتحانات پایانترم بهصورت کاملاً مجازی در این ایام، گامی مهم در جهت اثبات پایداری زیرساختهای آموزش دیجیتال ایران محسوب میشود. در این مصاحبه، رئیس واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی با بررسی عوامل کلیدی موفقیت این تجربه، به سؤالاتی از جمله ملاحظات تصمیمگیری، تمهیدات حفظ عدالت آموزشی، نقش نیروهای متخصص و آینده آموزش برخط در نظام آموزش عالی پاسخ داده و چشماندازی از جایگاه آموزش دیجیتال در تحول آموزش عالی کشور ارائه میدهد.
با توجه به اتفاقات اخیر کشور، چه ملاحظاتی در تصمیمگیری برای برگزاری مجازی امتحانات مدنظر قرار گرفت و این تصمیم در چه سطحی اتخاذ شد؟
با هدف تداوم فرآیندهای آموزشی و جلوگیری از ایجاد وقفه در برگزاری امتحانات پایانترم، موضوع برگزاری مجازی آزمونها در شورای دانشگاه آزاد اسلامی مورد بررسی قرار گرفت. در این تصمیمگیری، مجموعهای از ملاحظات از جمله ضرورت حفظ آرامش روانی دانشجویان، ایجاد دسترسی برابر برای همه دانشجویان در سراسر کشور، امکان مدیریت ایمن و منظم امتحانات و نیز آمادگی زیرساختهای فنی، مدنظر قرار داده شد.
در نهایت و بر اساس اعلام و ابلاغ سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، مقرر شد امتحانات دانشجویان بهصورت برخط برگزار شود. واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی نیز با اتکا به تجربههای پیشین و زیرساختهای فنی موجود، مسئولیت فراهمسازی بسترهای لازم برای اجرای این تصمیم را بر عهده گرفت تا امتحانات در فضایی آرام، منظم و بدون اختلال برگزار شود.
واحد الکترونیکی امسال امتحانات مجازی را با کمترین گزارش اختلال برگزار کرد؛ این موفقیت حاصل چه زیرساختها و چه تجربههایی است که شاید در سالهای قبل بهدست آمده بود؟
واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی در مقاطع حساس مختلف، از جمله دوران همهگیری کرونا و همچنین دفاع مقدس ۱۲روزه، نقش مؤثری در تداوم فرآیندهای آموزشی و جلوگیری از توقف آموزش ایفا کرده است. در این بازهها، تمامی کلاسها و امتحانات واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در سراسر کشور با اتکا به زیرساختهای فنی و آموزشی این واحد برگزار شد و علاوه بر آن، خدمات گسترده و قابل توجهی نیز به مجموعه مدارس سما ارائه گردید.
تجربههای ارزشمند بهدستآمده در این دورهها، همراه با رویکرد مبتنی بر بهروزرسانی مستمر و بهینهسازی زیرساختها با هدف افزایش پایداری، کارایی و بهبود تجربه کاربری، نقش مهمی در ارتقا کیفیت برگزاری امتحانات مجازی ایفا کرده است. همچنین بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص و متعهد، برنامهریزی دقیق و مدیریت بهینه منابع، موجب شد نهتنها چالشهای احتمالی سالهای گذشته بهطور قابل توجهی کاهش یابد، بلکه تجربهای مطلوب و قابل اعتماد از برگزاری امتحانات آنلاین برای دانشجویان و همچنین استادان فراهم شود.
با این حال، بهروزرسانی مستمر سامانهها و ارتقا زیرساختهای فنی، همواره بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی معاونت فنی واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی در دستور کار قرار دارد.
برخی معتقدند برگزاری امتحانات مجازی در شرایط بحرانی میتواند کیفیت سنجش را کاهش دهد؛ شما این نگرانی را چگونه ارزیابی میکنید و چه تمهیداتی برای حفظ عدالت آموزشی اندیشیده شد؟
بدون تردید برگزاری امتحانات در شرایط بحرانی همواره با دغدغههایی درباره کیفیت سنجش و عدالت آموزشی همراه است. با این حال، تجربه چندین ساله واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی در برگزاری کلاسهای آموزشی و آزمونهای مجازی، بهویژه در مقاطع حساسی همچون دوران همهگیری کرونا و سایر شرایط اضطراری، نشان داده است که در صورت فراهم بودن زیرساختهای فنی پایدار و اجرای دقیق دستورالعملها، میتوان کیفیت ارزیابی آموزشی را در سطح قابل قبول و استاندارد حفظ کرد.
در این راستا، طراحی سامانههای آزمون بهگونهای انجام شد که دسترسی برابر برای دانشجویان در سراسر کشور فراهم باشد و فرآیند برگزاری امتحانات با حداقل اختلال انجام شود. همچنین نظارت فنی مستمر و پشتیبانی فعال در طول برگزاری امتحانات، از جمله تمهیداتی بود که به حفظ عدالت آموزشی و کاهش نگرانیهای احتمالی کمک کرد.
نقش اعضای هیئت علمی و کارکنان فنی در اجرای موفق امتحانات مجازی چه بود و آیا برای آنها آموزش یا آمادگی خاصی در نظر گرفته شده بود؟
کارکنان فنی واحد الکترونیکی و همچنین سایر واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی از ارکان اصلی برگزاری موفق امتحانات مجازی به شمار میروند. توسعه، پایش و ارتقا مستمر زیرساختهای فنی برگزاری آزمونهای آنلاین از یک سو، و ارائه پشتیبانی تخصصی برای رفع سؤالات و مشکلات احتمالی دانشجویان از سوی دیگر، از جمله وظایف کلیدی معاونت فنی در این فرآیند بود. همکاران این معاونت در واحد الکترونیکی با بهروزرسانی مداوم دانش و مهارتهای تخصصی خود، تلاش کردند تا زیرساختها بهگونهای توسعه یابد که امتحانات و سایر فرآیندهای آموزشی برخط با بالاترین سطح پایداری و کیفیت اجرا شود.
در کنار نقش کارکنان فنی، مشارکت و همراهی اعضای هیئت علمی و استادان نیز سهم قابل توجهی در موفقیت برگزاری امتحانات داشت. با توجه به ضرورت اطلاعرسانی مؤثر و آشنایی استادان با نحوه استفاده از سامانههای آزمون برخط، واحد الکترونیکی اقدام به تهیه و انتشار فایلهای آموزشی متنی و ویدئویی کرد و این محتوا در اختیار استادان قرار گرفت.
از منظر شما، تجربه امسال واحد الکترونیکی تا چه اندازه میتواند بهعنوان یک «الگوی ملی» برای سایر واحدهای دانشگاه آزاد یا حتی دیگر دانشگاهها مطرح شود؟
تجربه امسال برگزاری امتحانات پایانترم به صورت کاملا مجازی در دانشگاه آزاد اسلامی، بهویژه در مقیاس ملی، نشان داد که با برنامهریزی دقیق، زیرساخت فنی پایدار و بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص، میتوان فرآیندهای آموزشی و سنجشی را بهصورت یکپارچه و قابل اعتماد مدیریت کرد. برگزاری همزمان امتحانات واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی با نرخ مشارکت بالا و حداقل گزارش اختلال، بیانگر ظرفیتهایی است که میتواند بهعنوان یک تجربه موفق مورد توجه قرار گیرد.
البته، آنچه این تجربه را واجد قابلیت الگوبرداری میکند، نه صرفاً استفاده از ابزارهای فناورانه، بلکه ترکیب مؤثر تجربههای انباشتهشده در سالهای گذشته، بهروزرسانی مستمر زیرساختها، پشتیبانی فعال، هماهنگی میان واحدهای دانشگاهی و پایبندی به دستورالعملهای یکپارچه آموزشی است. این رویکرد میتواند برای دیگر دانشگاهها، متناسب با شرایط و نیازهای بومی هر مجموعه، بهعنوان یک چارچوب اجرایی قابل استفاده باشد.
بدیهی است تعمیم چنین تجربهای نیازمند توجه به تفاوتهای ساختاری، فنی و انسانی هر دانشگاه است، اما تجربه واحد الکترونیکی نشان میدهد که با نگاه سیستماتیک و سرمایهگذاری هدفمند در حوزه آموزش مجازی، میتوان در سطح ملی به مدلهای پایدار و قابل اتکا برای برگزاری امتحانات برخط دست یافت.
بازخورد دانشجویان از نحوه برگزاری امتحانات مجازی چه بوده و آیا سازوکاری رسمی برای دریافت و تحلیل این بازخوردها وجود دارد؟
بهطور کلی، بازخوردهای دریافتشده از سوی دانشجویان نسبت به نحوه برگزاری امتحانات مجازی، مثبت و رضایتبخش بوده است. مشارکت بالا در آزمونها، کاهش گزارشهای مربوط به اختلالات فنی و همراهی مناسب دانشجویان با فرآیندهای اجرایی، از جمله نشانههایی است که این رضایت نسبی را تأیید میکند.
در عین حال، واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی با نگاه بهبودمحور، دریافت و تحلیل منظم نظرات دانشجویان را یکی از عوامل مهم در ارتقا کیفیت سامانهها و فرآیندهای آموزشی میداند. در همین راستا، رایزنیهایی با واحدهای دانشگاهی در حال انجام است تا سازوکاری برای تجمیع، دستهبندی و تحلیل بازخوردهای دانشجویان طراحی و اجرا شود. هدف از این اقدام، شناسایی دقیق نقاط قوت و حوزههای نیازمند بهبود و بهرهگیری از نظرات دانشجویان در بهروزرسانیهای آتی سامانههای آزمون و ارتقا تجربه کاربری است.
آیا برگزاری موفق امتحانات مجازی در این شرایط، نگاه مدیریت دانشگاه را نسبت به آینده آموزش و سنجش در واحد الکترونیکی تغییر داده است؟
نگاه مدیریتی در دانشگاه آزاد اسلامی نسبت به آموزش برخط، از سالها پیش نگاهی مثبت و راهبردی بوده است، چراکه آموزش مجازی یکی از نیازهای اساسی جوامع امروزی به شمار میرود. این شیوه آموزشی، ضمن فراهمکردن امکان مدیریت بهینه زمان برای دانشجویان و استادان، نقش مؤثری در کاهش هزینههای تحصیل و افزایش دسترسی به آموزش ایفا میکند؛ موضوعی که برای بخش قابل توجهی از جامعه دانشگاهی از اهمیت بالایی برخوردار است.
برگزاری موفق امتحانات مجازی در شرایط اخیر، بیش از آنکه موجب تغییر این نگاه شود، بهنوعی تأییدکننده و تقویتکننده رویکرد مدیریتی دانشگاه آزاد اسلامی نسبت به ظرفیتهای آموزش برخط بوده است. تجربه عملی این دوره نشان داد که در صورت رعایت استانداردهای آموزشی، بهرهگیری از زیرساختهای فنی پایدار و طراحی دقیق فرآیندهای ارزیابی، میتوان آموزش و سنجش مجازی را بهعنوان بخشی قابل اتکا از نظام آموزش عالی در نظر گرفت.
بر همین اساس، آموزش برخط با حفظ کیفیت و استانداردهای علمی، میتواند نقش تعیینکنندهای در آینده آموزش عالی کشور ایفا کند و این رویکرد همواره در سیاستگذاریها و برنامهریزیهای دانشگاه آزاد اسلامی، بهویژه در واحد الکترونیکی، مورد توجه قرار داشته و خواهد داشت.
به نظر شما، دانشگاه در شرایط اجتماعی خاص تا چه اندازه مسئول حفظ آرامش روانی دانشجویان در کنار تداوم آموزش است؟
دانشگاه صرفاً یک نهاد آموزشی نیست، بلکه نهادی اجتماعی و اثرگذار است که در شرایط خاص، مسئولیتی فراتر از انتقال دانش بر عهده دارد. بنابراین، حفظ آرامش روانی دانشجویان در کنار تداوم آموزش، بخشی جداییناپذیر از مأموریت دانشگاه محسوب میشود.
در همین راستا، ایجاد انعطاف در شیوههای آموزش و سنجش، اطلاعرسانی شفاف و بهموقع، فراهمکردن بسترهای آموزشی پایدار و قابل اعتماد و کاهش دغدغههای اجرایی دانشجویان از جمله اقداماتی است که میتواند به تقویت احساس آرامش روانی آنان کمک کند. برگزاری منظم امتحانات مجازی، همراه با پشتیبانی فعال و پاسخگو، نمونهای از تلاش دانشگاه برای مدیریت همزمان آموزش و سلامت روان دانشجویان در شرایط خاص است.
اگر به عقب برگردیم، مهمترین تصمیم مدیریتی که باعث شد امتحانات امسال بدون بحران برگزار شود، چه بوده است؟
مهمترین تصمیم مدیریتی که به برگزاری بدون بحران امتحانات مجازی امسال کمک کرد، بهرهگیری از تجربههای گذشته و مدیریت هوشمند زیرساختها توسط واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی بود. در این راستا، داشبورد مدیریتی جامعی طراحی و اجرا شد که امکان رصد و پایش وضعیت هر آزمون از تمامی جنبهها را فراهم کرد. این ابزار، علاوه بر شفافیت و کنترل دقیق، به واحدهای دانشگاهی اجازه داد تا برگزاری آزمونهای مجازی را به صورت کارآمد و بدون مشکل مدیریت کنند.
همچنین، معاونت فنی واحد الکترونیکی با نگاه به بهبود مستمر، ارتقا دائمی زیرساختها و افزایش قابلیتهای سامانهها را در دستور کار قرار داده است. این رویکرد نهتنها مشکلات احتمالی گذشته را کاهش داده، بلکه تجربهای پایدار و قابل اعتماد از برگزاری امتحانات برخط برای دانشجویان و استادان فراهم کرده است.
در پایان، چه پیامی برای دانشجویانی دارید که با وجود شرایط کشور، آموزش و ارزیابی علمی خود را با آرامش ادامه دادند؟
در وهله نخست، لازم میدانم از تمامی دانشجویانی که با مسئولیتپذیری، صبوری و همراهی خود، فرآیند آموزش و ارزیابی علمی را با آرامش ادامه دادند، صمیمانه قدردانی کنم. پایبندی به مسیر علمی، نشاندهنده تعهد دانشگاهی این دانشجویان است.
دانشگاه آزاد اسلامی تلاش کرد با فراهمکردن بسترهای آموزشی و سنجشی پایدار، اطلاعرسانی شفاف و پشتیبانی مستمر، بخشی از دغدغههای دانشجویان را کاهش دهد تا آنان بتوانند با تمرکز بیشتری مسیر تحصیل خود را ادامه دهند. بدون تردید، همراهی دانشجویان نقش مهمی در برگزاری منظم و موفق امتحانات ایفا کرد.
امید است این تجربه مشترک، زمینهساز ارتقا هرچه بیشتر کیفیت آموزش باشد. دانشگاه همواره خود را در کنار دانشجویان میداند و تداوم آموزش با حفظ آرامش را از اولویتهای اصلی خود تلقی میکند.
انتهای پیام/