«سینمابانو» تلاشی جسورانه برای بازخوانی زن، وطن و هویت در سینمای ایران

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، «سینما بانو» هر شب به‌صورت زنده از خانه جشنواره فجر پخش می‌شود و با پوشش اخبار جشنواره، حال‌وهوای مراسم، بازخورد‌های فیلم‌ها و حواشی آن، تجربه‌ای نزدیک به حضور در جشنواره را برای مخاطبان فراهم می‌کند. گزارش‌های زنده و تحلیل‌های کارشناسانه، یکی از ویژگی‌های برجسته برنامه است که آن را از بسیاری دیگر از برنامه‌های سینمایی متمایز می‌کند.

تمرکز برنامه روی قهرمان زن و نقد جایگاه تقلیل یافته زنان در بسیاری از روایت‌های سینمایی، از نقاط قوت اصلی آن محسوب می‌شود. گفت‌و‌گو‌ها و تحلیل‌ها به بررسی حضور زنان به‌عنوان شخصیت‌های مستقل و اثرگذار، نقش آنان در روایت فیلم‌ها و کم‌توجهی سیتما به زنان سینماگر می‌پردازد. همچنین «سینما بانو» مفاهیم مادری، پیوند زن با وطن و دغدغه‌های انسانی در سینما را بررسی می‌کند؛ از جمله روایت زندگی کودکان مظلوم و زنان مقاوم در مناطق بحران‌زده جهان که در آثار سینمایی به تصویر کشیده می‌شوند.

فصل نخست برنامه با محوریت نقش زنان در سینما شکل گرفت، اما فصل دوم «سینما بانو» دو مسیر راهبردی را دنبال می‌کند: نخست بررسی عشق به وطن و عرق به ایران در آثار سینمایی و دوم پرداختن به ماهیت زن ایرانی. در این فصل، ایران نه صرفاً به‌عنوان یک نام، بلکه در معنای مادرانه آن دیده می‌شود؛ ایران به‌عنوان نمادی از مادر همه ایرانیان، بستری برای بازخوانی جایگاه زن و بانوی ایرانی در سینماست.

در فصل دوم، برنامه به فیلمسازانی پرداخته است که فارغ از زن یا مرد بودنشان، دغدغه وطن و هویت ملی را در آثارشان منعکس کرده‌اند. از جمله آثار می‌توان به «غبار میمون» و «نیمشب» اشاره کرد که با نگاهی ملی و فرهنگی، مفاهیم وطن‌دوستی و هویت ایرانی را به مخاطب منتقل می‌کنند. همچنین نگاه فرامرزی و جهانی برنامه باعث شده است آثار زنانی که در مناطق دیگر جهان در دفاع از وطن خود فعالیت دارند، در برنامه بررسی شوند؛ نمونه آن فیلم «سرزمین فرشته‌ها» است که زنان مقاوم در غزه را به تصویر می‌کشد.

‎مطالعات گسترده در حوزه زن، خانواده، سینما، فلسفه و جامعه‌شناسی، پشتوانه محتوایی فصل دوم است تا روایت‌های واقعی‌تر از زن ایرانی ارائه شود. «سینما بانو» با نمایش زنانی که در عرصه‌های مختلف فعالیت دارند از هنرمند و پزشک گرفته تا معلم و کارگر تلاش می‌کند تصویری واقعی‌تر و جامع‌تر از نقش زنان در جامعه و سینما ارائه دهد. همچنین نقش مادران در تربیت نسل جدید و تاثیر فرهنگی آنان نیز به‌طور ویژه بررسی شده است.

ویژگی مهم فصل دوم، زنده بودن برنامه است؛ این امکان به «سینما بانو» توانایی بازتاب لحظه‌به‌لحظه فضای واقعی جشنواره را می‌دهد و مخاطب را در جریان اخبار، رویداد‌ها و حواشی جشنواره قرار می‌دهد. نگاه متفاوت از دریچه ذهن زنان و توجه به نقش آنان در هویت ملی و مادری، برنامه را از بسیاری دیگر از آثار مشابه متمایز می‌کند. تلاش برنامه در ابن فصل بر بازخوانی هویت زن و پیوند آن با وطن و وطن‌دوستی متمرکز است. این نگاه فراتر از جنسیت است و شامل دغدغه‌های ملی و اجتماعی نیز می‌شود. «سینما بانو» با بررسی حضور زنان در سینما و نحوه بازنمایی آنان، به اصلاح تصاویری که گاه مغایر با واقعیت زندگی زن ایرانی هستند، می‌پردازد و به مسئولان و سینماگران یادآوری می‌کند که تصویر زنان در سینما نیازمند توجه و اصلاح است.

این برنامه با بررسی فیلم‌ها از منظر خانواده و زنان و ارائه تصویری جامع از نقش زن در سینما، به یکی از برنامه‌های فرهنگی شاخص شبکه تهران تبدیل شده است. فصل دوم «سینما بانو» با اجرا و تهیه‌کنندگی مونا اورعی و با محوریت هویت زن و وطن، عشق به ایران و توانمندی زنان، هر شب حوالی ساعت ۱۸:۳۰ به مدت ۱۰ شب روی آنتن شبکه تهران به صورت زنده پخش می‌شود و تجربه‌ای نو و تحلیلی از سینمای ایران برای مخاطبان ارائه می‌دهد.

‎ «سینما بانو» فراتر از یک برنامه زنانه است؛ این برنامه تلاشی برای بازآفرینی زن ایرانی به‌عنوان نماد مادر وطن، بازتاب دغدغه‌های اجتماعی و فرهنگی و ایجاد پیوندی عاطفی میان سینما، زن و وطن است. با پرداختن به داستان‌های واقعی، تحلیل فیلم‌ها و بررسی جایگاه زنان در سینما، برنامه توانسته است نگاه تازه‌ای به سینمای ایران ارائه دهد و مسیر تحلیلی ارزشمندی برای رسانه‌های فرهنگی ایجاد کند.

‎همچنین «سینمابانو» خالی از ضعف نیست. برخی آیتم‌ها، از جمله گزارش‌های مردمی و تیزر‌های مرتبط با فیلم‌های جشنواره، می‌توانند از نظر ریتم و پرداخت، منسجم‌تر و هدفمندتر باشند. همچنین تیتراژ ابتدایی برنامه که با استفاده از هوش مصنوعی طراحی شده، اگرچه ایده‌ای خلاقانه و همسو با فضای نوگرای برنامه است، اما هنوز از نظر زیبایی‌شناسی و هماهنگی با هویت محتوایی «سینمابانو» جای پرداخت و صیقل بیشتری دارد.

از طرف دیگر، وقتی از «زن ایرانی» به‌عنوان یک هویت واحد صحبت می‌کنیم، باید دقت بیشتری داشته باشیم تا دچار کلی‌گویی و تکرار کلیشه‌ها نشویم. اگر تجربه‌های متفاوت زنان در موقعیت‌های اجتماعی، فرهنگی و هنری گوناگون نشان داده شود، تصویر واقعی‌تر و کامل‌تری به مخاطب می‌رسد و بحث‌ها هم غنی‌تر می‌شود. همچنین اگر دیدگاه‌های متنوع‌تری مطرح شود و از منتقدان و پژوهشگران مختلف دعوت شود، تحلیل‌های برنامه عمیق‌تر و پربارتر خواهد شد.

برنامه سینما بانو هر چند برای تبدیل شدن به یک برنامه کاملاً اثرگذار و جریان‌ساز، هنوز به تثبیت فرم، ریتم و عمق بیشتر در آیتم‌ها نیاز دارد، اما بی‌تردید جسارت سازندگانش در آغاز این مسیر و انتخاب این زاویه نگاه، شایسته توجه و تحسین است.