مدیریت بورس در روز‌های پرتنش؛ از واقعیت بازار در جنگ ۱۲ روزه تا دامنه نوسان سپر دفاعی

به گزارش خبرگزاری آنا، در پی افزایش ابهامات سیاسی و اقتصادی و تأثیر آن بر نوسانات بازار سرمایه، نحوه مدیریت بورس در شرایط پرتنش به یکی از موضوعات مورد توجه فعالان و کارشناسان اقتصادی تبدیل شده است. عرفان هودی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی آنا، با تشریح ابزار‌های کنترلی موجود، به بررسی تجربه‌های گذشته و الزامات مدیریت بازار در شرایط بحرانی پرداخت.

دامنه نوسان؛ نخستین خط دفاعی بازار سرمایه

هودی با اشاره به ابزار‌های مدیریت ریسک در بازار سرمایه گفت: یکی از مهم‌ترین ابزار‌هایی که در حال حاضر برای کنترل هیجانات بازار مورد استفاده قرار می‌گیرد، محدودسازی دامنه نوسان است. در شرایط فعلی، دامنه نوسان در سطح ۳ درصد حفظ شده و این در حالی است که حتی در مقاطعی که کشور با تهدیدات جدی مواجه نبوده، از ابتدای سال جاری افزایش دامنه نوسان در دستور کار قرار نگرفته است.

وی افزود: در صورت تشدید تنش‌ها، این امکان برای نهاد ناظر وجود دارد که دامنه نوسان را مانند دوره‌های گذشته به سطوح پایین‌تر، حتی تا یک درصد، کاهش دهد. این ابزار می‌تواند به‌طور موقت از شکل‌گیری رفتار‌های هیجانی و ریزش‌های سنگین جلوگیری کند.

توقف معاملات؛ آخرین ابزار در شرایط بحرانی

این کارشناس بازار سرمایه در نقد و بررسی بسته شدن بازار سرمایه در دوران جنگ تحمیلی با رژیم صهیونیستی تصریح کرد: در شرایط فعلی که تنش‌ها به مرحله حاد نرسیده بود و بیشتر در سطح فضای خبری و روانی قرار دارند، توقف معاملات به‌هیچ‌وجه به صلاح بازار نیست. بازار سرمایه باید اجازه داشته باشد بر اساس مکانیزم طبیعی عرضه و تقاضا به فعالیت خود ادامه دهد.

هودی تأکید کرد: با توجه به حجم بالای دارایی‌ها و گستردگی ذی‌نفعان بازار سرمایه، هرگونه توقف شتاب‌زده معاملات می‌تواند تبعات منفی گسترده‌ای به همراه داشته باشد و اعتماد سرمایه‌گذاران را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین این موضوع بایستی همواره مورد نظر سیاست گذاران باشد.

تجربه صندوق‌های طلا؛ نمونه‌ای از کارکرد صحیح بازار

وی با اشاره به عملکرد صندوق‌های طلا در دوره‌های اخیر گفت: تجربه معاملات صندوق‌های طلا نشان می‌دهد که بازار سرمایه به‌خوبی می‌تواند خود را با شرایط تطبیق دهد. به‌عنوان نمونه، با کاهش تنش‌ها در روز‌های اخیر، قیمت صندوق‌های طلا طی دو روز متوالی به سمت ارزش منصفانه حرکت کرد و بخشی از حباب قیمتی آنها تخلیه شد.

به گفته هودی، در نقطه مقابل، با افزایش تنش‌ها نیز شاهد رشد قیمت این صندوق‌ها هستیم، چرا که طلا به‌عنوان یک دارایی امن از سوی سرمایه‌گذاران شناسایی می‌شود. این رفتار نشان می‌دهد که بازار سرمایه، در صورت فعالیت عادی، قادر به کشف قیمت و تعدیل ریسک است.

تنوع ابزار‌های سرمایه‌گذاری؛ مزیت راهبردی بورس

این کارشناس بازار سرمایه یکی از مهم‌ترین مزیت‌های بورس را تنوع ابزار‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری دانست و اظهار کرد: بازار سرمایه این امکان را فراهم کرده که سرمایه‌گذاران متناسب با سطح ریسک‌پذیری و نگاه خود به آینده اقتصاد کشور تصمیم‌گیری کنند.

وی ادامه داد: سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز می‌توانند دارایی خود را به صندوق‌های درآمد ثابت منتقل کنند تا ضمن حفظ اصل سرمایه، بازدهی بالاتری نسبت به سپرده‌های بانکی کسب کنند. در مقابل، افرادی که نگاه مثبت‌تری به آینده اقتصادی کشور دارند، می‌توانند از ابزار‌هایی مانند صندوق‌های اهرمی یا سرمایه‌گذاری مستقیم در سهام استفاده کنند و بازدهی بالاتری به دست آورند.

واقعیت بازار در جنگ ۱۲ روزه

هودی در پاسخ به پرسشی درباره زیان‌های ناشی از توقف معاملات در جریان جنگ ۱۲ روزه گفت: برخلاف برخی برداشت‌ها، بازار سرمایه در آن مقطع به‌طور کامل بسته نشد و تنها برای چند روز محدود معاملات متوقف بود. حتی در هفته دوم، صندوق‌های درآمد ثابت فعالیت خود را از سر گرفتند و سرمایه‌گذاران امکان انجام معاملات را داشتند.

وی افزود: افرادی که ریسک‌گریز بودند یا تحلیل محافظه‌کارانه‌تری داشتند، می‌توانستند از همین فضا استفاده کنند و تصمیم‌های متناسب با شرایط اتخاذ کنند؛ بنابراین نمی‌توان گفت بازار سرمایه به‌طور کامل از کار افتاده بود.

رفتار‌های هیجانی و نقش نهاد ناظر

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به نمونه‌هایی از رفتار‌های هیجانی در بازار گفت: در شرایط تنش، رفتار‌های توده‌وار و هیجانی افزایش می‌یابد. نمونه آن را می‌توان در معاملات اخیر برخی صندوق‌های کالایی مشاهده کرد که به‌دلیل هیجان فروش، قیمت‌ها از تعادل خارج شد و نهاد ناظر ناچار به ابطال معاملات شد.

به گفته هودی، چنین اقداماتی نشان می‌دهد که توقف موقت معاملات یا اعمال محدودیت‌ها، در شرایط خاص، می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای حفاظت از منافع سرمایه‌گذاران عمل کند.

استفاده به‌موقع از ابزارها؛ درس تجربه‌های گذشته

وی با تأکید بر ضرورت استفاده هوشمندانه از ابزار‌های کنترلی گفت: اگر در دوره‌های آرام‌تر از ابزار‌هایی مانند دامنه نوسان به‌درستی استفاده نشود، در شرایط بحرانی انتخاب‌ها محدود می‌شود. در چنین وضعیتی، نهاد ناظر ناچار است بین دو گزینه سخت یعنی توقف معاملات یا محدودسازی شدید دامنه نوسان یکی را انتخاب کند.

هودی افزود: بهتر است این ابزار‌ها در زمان مناسب به‌کار گرفته شوند تا بازار در دوره‌های پرتنش با کمترین آسیب مدیریت شود.

 تصمیم‌گیری متناسب با واقعیت‌ها

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور گفت: در وضعیت فعلی نمی‌توان صرفاً با ارائه پیام‌های امیدوارکننده، واقعیت‌ها را نادیده گرفت. با این حال، بازار سرمایه این ظرفیت را دارد که به هر سرمایه‌گذار امکان انتخاب بدهد.

وی در پایان تاکیدکرد: سرمایه‌گذاران می‌توانند متناسب با تحلیل خود از آینده کشور، از سرمایه‌گذاری پرریسک و اهرمی تا گزینه‌های کم‌ریسک مانند صندوق‌های درآمد ثابت، مسیر مناسب خود را انتخاب کنند و همین انعطاف‌پذیری، مهم‌ترین مزیت بازار سرمایه در شرایط عدم قطعیت است.