دانشبنیان ایرانی که از شکمبه دام مکمل غذایی دام تولید کرد
وابستگی صنایع و مراکز تحقیقاتی به تجهیزات وارداتی فرآوری مواد، در سالهای اخیر، در کنار هزینههای بالا، محدودیتهای تأمین، تحریمها و نبود امکان خدمات پس از فروش پایدار، به یکی از چالشهای جدی توسعه تحقیق و تجاریسازی تبدیل شده است. از سوی دیگر، حجم بالای پسماندهای مایع در بخشهای کشاورزی، لبنی، دارویی و صنایع غذایی که هم فسادپذیر هستند و مدیریت آنها هزینهبر و آلاینده است، نیاز به فناوریهایی را برجسته کرده که بتوانند این مواد کمارزش را به محصولات پایدار، قابل ذخیرهسازی و دارای ارزش افزوده تبدیل کنند.
در چنین شرایطی، تجهیزاتی که امکان تبدیل سریع مایعات به پودر، بهینهسازی فرآیند پیش از ورود به مقیاس صنعتی و کاهش ریسک سرمایهگذاری را فراهم میکنند، به یک حلقه مفقوده در زنجیره نوآوری کشور بدل شدهاند؛ خلأیی که بومیسازی آن میتواند همزمان به توسعه اقتصاد چرخشی، کاهش وابستگی خارجی و تقویت زیرساختهای تحقیق و توسعه کمک کند. در ادامه گفتوگوی خبرنگار آناتک با مجتبی وطنآرا، مدیر اجرایی شرکت دانشبنیان فناوری دارویی درسا بهساز که از سال ۱۳۹۲ تاکنون در زمینه تولید تجهیزات تحقیقاتی و فرآیندی در حوزه صنایع دارویی، شیمیایی، کشاورزی و غذایی فعالیت میکند را میخوانید.
دستگاه «اسپریدرایر» آزمایشگاهی چه کاربردی دارد؟
این دستگاه آزمایشگاهی یکی از محصولات دانشبنیان شرکت محسوب میشود. این دستگاه امکان تبدیل مایعات و محلولها به پودر را با استفاده از یک فناوری مشخص فراهم میکند. این تکنولوژی در حوزه پسماندهای کشاورزی، لبنیاتی و کشتارگاهی، بهویژه در مقیاس تحقیق و توسعه، آزمایشگاهی و نمونهسازی، کاربرد گستردهای دارد.
بهعنوان مثال، محتوای حاصل از شکمبه دام میتواند به پودر تبدیل شده و مجدداً به زنجیره خوراک دام بازگردد؛ موضوعی که در چارچوب مفهوم «اقتصاد چرخشی» تعریف میشود. این دستگاهها امکان ایجاد سایتهای آزمایشگاهی و نمونهسازی یا بهاصطلاح فبلب را فراهم میکنند، بهگونهای که خدمات فناورانه به مراکز نوپا ارائه میشود، امکان تولید محصولات کمحجم با ارزش افزوده بالا وجود دارد و مسیر تبدیل ایده اولیه به تجاریسازی نیز تسهیل میشود.
فرآیند تبدیل مایعات به پودر در این دستگاه چگونه انجام میشود؟
در بسیاری از موارد، مواد مایع به دلیل داشتن رطوبت بالا هم بستهبندی دشواری دارند و هم سریع فاسد میشوند. در این دستگاه، مایع بهوسیله یک پمپ به نازل منتقل میشود و نازل با استفاده از فشار هوا، ذرات را ریز میکند. این ذرات وارد یک استوانه شیشهای موسوم به چمبر شیشهای میشوند که در آن هوای گرم جریان دارد. در انتهای مسیر نیز یک سیستم جداسازی هوا از ذرات معلق تعبیه شده است. در نهایت، رطوبت حذف و محصول بهصورت پودر تولید میشود.
برای نمونه، شیر به شیر خشک، آب پنیر به پودر پنیر مورد استفاده در مکملهای غذایی و ورزشی و عصاره چغندر از حالت مایع به پودر قابل استفاده بهعنوان رنگ طبیعی در صنایع شیرینی و شکلات تبدیل میشود.
در مقایسه با سایر روشهای خشککردن، چه مزیتهایی برای این دستگاه وجود دارد؟
نخستین مزیت این دستگاه، سرعت بالای فرآیند خشککردن است. در روش «فریزدرایر انجمادی»، مواد حداقل ۲۴ تا ۷۲ ساعت برای خشکشدن زمان نیاز دارند، در حالیکه در اسپریدرایر، بلافاصله پس از ورود ماده، محصول پودری حاصل میشود.
مزیت دوم، امکان تنظیم و کنترل سایز ذرات است که به مهندسی ذرات مربوط میشود. این ویژگی در مواردی مانند افزایش یا کاهش حلالیت و تولید داروهای استنشاقی اهمیت ویژهای دارد. علاوه بر این، دستگاه اسپریدرایر یک ابزار بهینهسازی محسوب میشود؛ به این معنا که پیش از ورود به مقیاس صنعتی، شرایط بهینه از نظر دما، نوع افزودنی و میزان آن در مقیاس آزمایشگاهی تعیین میشود تا این فرآیند بعدها قابلیت مقیاسپذیری داشته باشد.
وضعیت بهرهبرداری، نگهداری و خدمات پس از فروش این تجهیزات چگونه است؟
در دستگاههای آزمایشگاهی، بهرهبرداری صحیح نیازمند اپراتور آموزشدیده است تا بهویژه بخشهای شیشهای دستگاه دچار آسیب نشوند. این موضوع با آموزشهایی که شرکت ارائه میدهد بهطور کامل پوشش داده میشود. دستگاه نگهداری خاصی ندارد، اما در صورت بروز آسیب، مزیت اصلی این است که عمده قطعات، شامل شیشهگری علمی، مکانیک و مونتاژ، در داخل مجموعه شرکت ساخته میشوند.
شرکت در پژوهشگاه شیمی مستقر است و دارای واحدهای شیشهگری علمی، مکانیک و الکترونیک است؛ موضوعی که برای مشتریان اطمینانبخش بوده است و خدمات پس از فروش مطمئنی را فراهم میکند. برخلاف نمونههای وارداتی که وابسته به شرایط تحریم و تأمین قطعه هستند، در این تجهیزات داخلی، فرآیند پشتیبانی با اطمینان بیشتری انجام میشود.
از نظر اقتصادی، این تجهیزات چه تفاوتی با نمونههای خارجی دارند؟
نمونههای اروپایی این دستگاهها قیمت تمامشدهای در حدود ۲۷ هزار یورو دارند که با احتساب هزینههای واردات، قیمت آنها در داخل کشور به حدود پنج تا شش میلیارد تومان میرسد. در مقابل، نمونههای بومیسازیشده شرکت توانستهاند بین ۳۰ تا ۷۰ درصد نسبت به نمونههای مشابه اروپایی ارزش افزوده ایجاد کنند.
رویکرد شرکت در توسعه فناوری و بهرهمندی از حمایتهای دولتی چگونه بوده است؟
رویکرد اصلی شرکت، مهندسی معکوس و انتقال فناوری از برندهای معتبر جهانی بوده است تا محصولی متناسب با نیاز جامعه علمی کشور تولید و عرضه شود. تاکنون نزدیک به ۱۲۰ دستگاه در مراکز مختلف نصب و راهاندازی شده است.
شرکت ادعای خلق فناوری جدید ندارد، اما موفق شده است یک فناوری رایج جهانی را بومیسازی و در اختیار مراکز مختلف قرار دهد. حمایتهایی نظیر تسهیلات لیزینگ صندوق نوآوری و شکوفایی و همچنین طرح خرید از نمایشگاه ساخت ایران معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری که ۳۰ درصد هزینه تجهیزات را بهصورت یارانه بلاعوض برای مراکز تحقیقاتی دولتی تقبل میکند، فرصت مناسبی فراهم کرده است تا این دستگاهها در حوزههایی مانند محیط زیست و صنایع غذایی بهکار گرفته شوند و مواد اولیه کمارزش به مواد ثانویه با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شوند.
انتهای پیام/