ورزش هوازی حامی زانوهای زنان دیابتی یافته‌ای تازه از دانشگاه تهران

به گزارش خبرگزاری آنا، فیروزه دهقان، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، با اشاره به اهمیت این پژوهش گفت: «دیابت نوع ۲ به‌دلیل قند خون مزمن بالا، می‌تواند منجر به بروز عوارض جدی در اندام‌های حیاتی مانند قلب، اعصاب، چشم و کلیه شود. از سوی دیگر، بسیاری از این عوارض با علائم دوران یائسگی هم‌پوشانی دارند؛ اما بررسی اثر یائسگی به‌طور خاص در زنان مبتلا به دیابت نوع ۲ کمتر مورد توجه قرار گرفته است».

وی افزود: «یائسگی با کاهش چشمگیر هورمون‌های جنسی همراه است و این مسئله می‌تواند متابولیسم گلوکز را مختل کرده و خطر دیابت را افزایش دهد. شواهد علمی نشان می‌دهد هورمون‌های جنسی، به‌ویژه استرادیول، نقش کلیدی در تنظیم قند خون و حساسیت به انسولین دارند. علاوه بر این، نوسانات هورمونی می‌تواند موجب افزایش شلی مفاصل، به‌خصوص مفصل زانو، و در نتیجه افزایش خطر آسیب‌دیدگی شود».

این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با تشریح هدف مطالعه اظهار کرد: «این پژوهش با هدف بررسی اثر یک برنامه تمرین هوازی ۱۶ هفته‌ای بر شلی مفصل زانو و سطح هورمون‌های استروئیدی جنسی در زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ طراحی و اجرا شد».

به گفته دهقان، در این مطالعه ۶۳ زن مبتلا به دیابت نوع ۲ به‌صورت تصادفی به دو گروه تمرین هوازی و کنترل تقسیم شدند. گروه تمرین هوازی به مدت ۱۶ هفته، سه جلسه در هفته و هر جلسه ۶۰ دقیقه، تمرین دویدن با شدت متوسط انجام دادند. در طول این مدت، شلی مفصل زانو با آزمون‌های استرس واروس و والگوس ارزیابی شد و سطح سرمی هورمون‌های استروژن، پروژسترون، تستوسترون و ریلکسین در مراحل مختلف اندازه‌گیری شد.
وی با اشاره به نتایج تحقیق تصریح کرد: «یافته‌ها نشان داد که پس از ۱۶ هفته، سطح سرمی استروژن در گروه تمرین هوازی به‌طور معناداری افزایش یافت و همزمان شلی مفصل زانو کاهش پیدا کرد. این در حالی است که در مورد هورمون‌های پروژسترون، تستوسترون و ریلکسین تغییر معناداری مشاهده نشد».
دکتر دهقان ادامه داد: «کاهش شلی مفصل زانو، به معنای افزایش سفتی و بهبود پایداری آن است؛ موضوعی که می‌تواند خطر آسیب‌های کششی و ناپایداری زانو را در زنان یائسه مبتلا به دیابت نوع ۲ به‌طور قابل توجهی کاهش دهد».
وی در جمع‌بندی تأکید کرد: «نتایج این پژوهش نشان می‌دهد تمرینات هوازی منظم می‌تواند به‌عنوان یک راهکار کم‌هزینه و در دسترس، هم‌زمان بر شاخص‌های هورمونی و اسکلتی–عضلانی اثر مثبت بگذارد و به‌عنوان بخشی از برنامه‌های مراقبتی و مدیریتی دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گیرد».

این مقاله با عنوان“Aerobic training effects on knee joint laxity and estrogen levels in post-menopausal women with type 2 diabetes: a randomized controlled trial” در مجله علمی Journal of Diabetes & Metabolic Disorders منتشر شده و از طریق لینک https://link.springer.com/article/10.1007/s40200-025-01679-5 در دسترس است.