کالبدشناسی روانشناسانه تروریسم؛ از مهندسی هیجان تا بحران هویت نسل جوان

علی رحمانی - خبرگزاری آنا: بررسی علل اصلی تمسک انسان به ابزار تروریسم در جوامع فعلی پدیده‌ای به غایت پیچیده و در عین حال لازم و ضروری است؛ به نحوی که بسیاری از رشته‌های علمی و دانشگاهی بحث و بررسی راجع به این نسبت پیچیده را دنبال می‌کنند. به دلیل درگیری کشور با برخی از حوادث تروریستی در روز‌های اخیر با هدف ارائه نگاهی علمی و به دور از تعصب به پدیده تروریسم با «فاطمه آذرخرداد» استاد دانشگاه و متخصص روانشناسی تروریسم به گفت‌و‌گو پرداختیم.

فاطمه آذر رداد ضمن تشریح علت واکنش متفاوت انسان‌ها به شرایط بحرانی گفت: انسان‌ها وقتی دچار تعارض می‌شوند و تعادل روانی خود را از دست می‌دهند به دنبال بازیابی تعادل روانی خود هستند. به همین علت می‌توان گفت عواملی مانند عدم‌انگیزه، عزت نفس پایین، احساس حقارت، بیکاری و فقر به همراه ناامیدی از جمله عوامل مؤثر در به هم خوردن تعادل روان‌شناختی انسان‌ها است. البته نقش تربیت و عوامل محیطی را هم نمی‌توان انکار کرد.

نقش رسانه‌های دشمن در القای حس هیجان‌خواهی به جوان امروز

این مدرس دانشگاه با اشاره به عوامل مؤثر در سوق یافتن نسل جوان به سمت و سوی رفتار‌های تروریستی گفت: در دنیای امروز به ویژه در یکی دو دهه اخیر با اوج‌گیری جنگ روانشناختی در رسانه‌ها و فضای مجازی، جریانات رسانه‌ای وابسته به دشمن با تحریک و برانگیختن هیجانات و القای حس ناامیدی و احساس پوچی و کم‌ارزش بودن به نسل جوان باعث شدند تا نسل امروز ما با ویژگی بارز هیجان‌خواهی از لحاظ روان‌شناختی دچار نوعی عدم تعادل شود. به همین دلیل به راحتی تحت‌تأثیر این اقدامات قرار گرفت. به علاوه عملکرد این رسانه‌ها باعث ایجاد شکاف بین هویت ملی و مذهبی نسل جوان شد.

بصیرت سیاسی و تفکر منطقی چاره مشکلات نسل جوان

متخصص روان‌شناسی تروریسم در ادامه افزود: برای مدیریت این‌گونه رفتار‌ها صرف مقابله اثرگذار نیست؛ زیرا مسئله‌ای که در طول چند دهه ایجاد شده است یک شبه حل نمی‌شود. هرچند مواردی مانند پذیرش بی‌قید و شرط، گوش دادن فعال، اقناع‌سازی منطقی به همراه درک همدلانه نسل جوان قبل از انجام این اقدامات از بهترین راهکار‌ها است. اما در این شرایط بهتر است بتوانیم قدرت تفکر منطقی و انتقادی به همراه بصیرت و بینش سیاسی را در جوانان افزایش دهیم و به تقویت هویت ملی و مذهبی آنها کمک کنیم.

عوارض ناشی از شیوع تروریسم در کشور و راه‌های مقابله با آن

این مشاور و متخصص روان‌شناسی‌تربیتی با بررسی عوارض مخرب شیوع تروریسم در سطح جامعه گفت: ترس از جنگ یکی از واکنش‌های رایج اقشار حساس (نظیر کودکان) در شرایط بحران است. این ترس و استرس می‌تواند به اشکال مختلفی مانند نگرانی مداوم، کابوس‌های شبانه و هراس‌های ناگهانی نمود پیدا کند که می‌تواند در بلند مدت بر رفتار و سلامت روان جامعه اثرات منفی بگذارد. در مقابل ایجاد فضایی امن و آرام در خانه و اماکنی مانند مدارس به همراه صحبت کردن با اقشار در معرض خطر و دادن پاسخ‌های صادقانه به سؤالات آنها در این شرایط می‌تواند اثرات مخرب شیوع تروریسم در جامعه را از لحاظ روان‌شناختی کاهش دهد.
 
مشکل اعتراضات باید در داخل کشور حل شود

آذرخرداد با انتقاد از نقش برخی سرویس رهای جاسوسی بیگانه در حوادث تروریستی اخیر گفت: حمایت‌های آشکار برخی کشورها، شخصیت‌ها و مزدوران خارجی از این گونه اقدامات نشان‌دهنده این مسئله است که دشمنان اهدافی را برای ملت ایران در نظر دارند. اگر ملت ایران به برخی مشکلات در داخل خاک خود معترض هستند مشکل این اعتراضات باید در داخل کشور حل شود. در واقع ملت ایران بعد از جنگ ۱۲ روزه به این بینش رسیده است که کشور‌های بیگانه قابل اعتماد نیستند به همین دلیل اجازه دخالت در امور داخلی خود را به هیچ کس نمی‌دهد.