خانواده؛ خط مقدم دفاع از رسالت مبعث / بیتفاوتی در برابر خطا، خیانت در امانت تربیت است
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا؛ مبعث پیامبر اعظم (ص) در تاریخ بشریت، نقطه عطفی تعیینکننده در مسیر تکامل انسان و جامعه محسوب میشود. این رویداد عظیم، نوری را بر قلبهای منتظر تاباند و مبنای شکلگیری تمدنی را بنا نهاد که ارزشهای متعالی انسانی، سنگ بنای آن است. هدف اصلی این بعثت، طبق فرمایش خود پیامبر (ص)، «تکمیل مکارم اخلاق» بود؛ یعنی هدایت انسان از مسیرهای ناقص به سمت کمال مطلق اخلاقی. این تکامل ساختاری بود؛ ارتقاء سطح اخلاق جمعی، زیربنای امنیت، عدالت و همبستگی اجتماعی است.
اما پرسش کلیدی اینجاست: اگر هدف مبعث، تکامل اخلاقی است، در دنیایی که مرزهای اخلاق به سرعت در حال تغییر و چالش است، چه کسانی و با چه ابزارهایی مسئول حفظ این دستاورد الهی در نهادهای بنیادین جامعه مانند خانواده هستند؟ به همین دلیل، برای واکاوی ابعاد عملی این مسئولیت بزرگ در خانواده و جامعه با حجتالاسلام طاهر قلیزاده، کارشناس خانواده به گفتوگو نشستیم که در ادامه میخوانیم:
مبعث؛ نقطه عطف کمال اخلاق
وی با بیان اینکه در تاریخ جهان، بعثت پیامبر اعظم (ص) روشنایی امید را در دل منتظران ایجاد کرد، افزود: مبعث؛ رویدادی عظیم که نه تنها نقطه عطفی در تاریخ معنویت و اخلاق به شمار میرود، بلکه اساس شکلگیری تمدنی استوار بر ارزشهای والای انسانی را به دنبال داشت. شخص خاتمالنبیاء محمد مصطفی (ص) در توصیف هدف بعثت میفرمایند که «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ»، به این معنا که برای تکامل و کمال اخلاق مبعوث شدهام.
الزامات بعثت: پایبندی و ایستادگی
حجتالاسلام قلیزاده بیان داشت: منتها این پیام، الزاماتی را نیز در پی دارد که نیاز به حفظ ارزشها و پایبندی به اخلاق نیکو در تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی و البته ایستادگی جانانه در برابر هر گونه انحراف و خطا است.
خانواده؛ کانون تربیت و اولین میدان نبرد اخلاقی
وی ادامه داد: این ایستادگی به ویژه در بسترهای اصلی تربیت و شکلگیری شخصیت، یعنی خانواده و جامعه، اهمیت مضاعف پیدا میکند. خانواده، کانون اصلی تربیت است و چارچوبهای اخلاقی و رفتاری که در آن شکل میگیرد، سرنوشت فرزندان را تعیین میکند. بیتفاوتی در برابر اشتباهات و انحرافات اعضای خانواده، به معنای سهلانگاری در مهمترین وظیفه تربیت است؛ وظیفهای که پیامدهای ناگواری برای فرد و جامعه به همراه خواهد داشت.
این کارشناس خانواده با تأکید بر اینکه حفظ این چارچوبها مستلزم هوشیاری، صبوری و گاهی جدیت در برخورد با رفتارهای نادرست است، ابراز داشت: رفتارهایی که ممکن است ریشه در نادانی، نفس سرکش یا تأثیرات منفی از بیرون داشته باشند. اما این ایستادگی نباید به معنای خشونت و بیرحمی فاقد منطق باشد. بلکه باید با حکمت و تدبیر، سعی شود اشتباهات اصلاح شده و راه درست به فرد نشان داده شود.
ضرورت برخورد قاطع: مثال سوراخ کردن کشتی
وی گفت: با این حال در مواردی که اصلاح، امکانپذیر نباشد و خطر انحراف جدی و گسترده وجود داشته باشد، لازم است با قاطعیت و جدیت، از بروز و تکثیر آن جلوگیری شود. در این زمینه، میتوان به مثل معروف «لزوم مقابله با کسی که اصرار دارد کشتی را سوراخ کند» اشاره کرد. اگر شخصی با اصرار و پیوند، به سوراخ کردن کشتی ادامه دهد، حفظ جان همگان در خطر قرار میگیرد.
حجتالاسلام قلیزاده اظهار داشت: در چنین شرایطی ضروری است که او را حتی با جدیت و زور، از این کار باز داشت تا از فاجعه جلوگیری شود. این مثال، نشان میدهد که گاهی اوقات، حفظ یک نظم کلی و جلوگیری از یک خطر بزرگ، ایجاب میکند که با فردی برخورد قاطعانه داشته باشیم، حتی اگر این برخورد، ناخوشایند به نظر برسد.
آسیبپذیری جامعه بدون هنجارهای اخلاقی
وی افزود: در جامعه نیز، این اصل صدق میکند. جامعهای که در آن ارزشها و هنجارهای اخلاقی کمرنگ شده باشند، در معرض آسیبپذیریهای فراوانی قرار میگیرد. گسترش فساد، بیاعتمادی، جرم و جنایت، و فروپاشی بنیانهای اخلاقی، از عواقب این بیتوجهی است. به همین دلیل، لازم است که در جامعه نیز نسبت به هر گونه انحراف و خطایی، هوشیار بود و با اتخاذ راهکارهای مناسب، از گسترش آن جلوگیری کرد.
مبارزه با انحراف: از کلمه تا قاطعیت (استناد قرآنی)
این کارشناس خانواده تصریح کرد: این راهکارها میتواند شامل آموزش، ترویج ارزشهای اخلاقی، تقویت نهادهای نظارتیو برخورد قاطعانه با مفسدان و معاندان در مسائل مختلف باشد؛ بنابراین خداوند ارحم الراحمین در قرآن کریم پیرامون این مفهوم، پیامبر خود را به جهاد و مقابله با کسانی که در برابر حقیقت ایستادگی میکنند چنین دعوت میکند که «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ جَاهِدِ الْکُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِینَ وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ وَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ».
وی ادامه داد: این آیه بر لزوم ایستادگی در برابر کسانی تأکید دارد که با هدف قرار دادن ارزشهای اخلاقی و تحریف آموزههای الهی سعی در گمراه کردن و آسیب رساندن به انسانها و جامعه دارند که این جهاد گاه بر اساس شرایط به معنای برخورد فیزیکی و گاه به معنای مبارزه با دشمنیها با سلاح کلمه، علم و عمل و ترویج حق و اخلاق، و با مقابله با باطل و انحراف است.
تکامل نسلها با الگوی صحیح تربیتی
حجتالاسلام قلیزاده خاطرنشان کرد: در این مسیر، نقش خانواده و جامعه در تربیت نسلهای آگاه و مؤمن، انکارناپذیر است. «خانواده» به عنوان اولین و مهمترین نهاد تربیتی باید با الگوهای رفتاری صحیح و آموزههای اخلاقی سازگار، فرزندان را تربیت کند تا در برابر وسوسههای باطل مقاوم باشند. جامعه نیز باید بستری مناسب برای رشد و شکوفایی ارزشهای اخلاقی فراهم کند و با برخوردهای سلبی و قهری قاطع و به اندازه از یک سو و حمایت از فعالیتهای فرهنگی و آموزشی از سوی دیگر، به تقویت بنیانهای اخلاقی کشور کمک کند.
مسئولیت اجتماعی همگانی برای حفظ اخلاق
وی گفت: البته بیشک این تلاش مستمر و پیگیر چه در خانواده و چه جامعه نیازمند افزایش آگاهی، اراده و همدلی همگانی است و باید دانست که حفظ ارزشها و پایبندی به اخلاق نه تنها وظیفه فردی بلکه یک مسئولیت اجتماعی است و تمامی اعضا در این راه، سهیم هستند و درنهایت با همکاری و همیاری یکدیگر میتوان جامعهای را ساخت که در آن، انسانها در سایه امنیت، آرامش و اخلاق، به سوی کمال و سعادت گام بردارند.
انتهای پیام/