اختلالات شناختی و دمانس؛ ضرورت همگرایی نورولوژی و علوم شناختی

به گزارش خبرنگار آنا، با افزایش امید به زندگی و رشد فزاینده جمعیت سالمندی در کشور، اختلالات شناختی و انواع دمانس به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت ایران و جهان تبدیل شده‌اند. بیماری‌هایی که نه‌تنها کیفیت زندگی بیماران را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهند، بلکه خانواده‌ها، مراقبان و ساختارهای درمانی و اجتماعی را نیز درگیر می‌کنند. در چنین شرایطی، تشخیص به‌موقع، مداخلات زودهنگام و بهره‌گیری از تازه‌ترین دستاوردهای علمی، نقشی تعیین‌کننده در کنترل بار این بیماری‌ها و کاهش هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم آن‌ها دارد.

در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های چشمگیری در حوزه علوم شناختی، نورولوژی و نوروساینس رخ داده است که امکان شناخت دقیق‌تر عملکردهای مغزی، رفتار و فرآیندهای شناختی را فراهم کرده‌اند. همزمان، نگاه بین‌رشته‌ای به بیماری‌های شناختی بیش از گذشته مورد توجه جامعه علمی قرار گرفته و همکاری میان متخصصان نورولوژی، روانشناسی، روانپزشکی و علوم پایه مغز و اعصاب به عنوان ضرورتی انکارناپذیر مطرح شده است. چنین رویکردی می‌تواند مسیر تشخیص، درمان و حتی پیشگیری از اختلالات شناختی را هموارتر کند و خدمات مؤثرتری را به بیماران ارائه دهد.

در این چارچوب، برگزاری مجامع علمی و کنگره‌های تخصصی نقش مهمی در تبادل دانش، انتقال تجربیات بالینی و معرفی تازه‌ترین روش‌های تشخیصی و درمانی ایفا می‌کند. این گردهمایی‌ها فرصتی فراهم می‌آورند تا پژوهشگران و متخصصان، دستاوردهای علمی خود را به اشتراک بگذارند و با بررسی چالش‌های موجود، راهکارهای عملی‌تری برای بهبود وضعیت سلامت جامعه ارائه دهند.

دومین کنگره ملی اختلالات شناختی و دمانس، که به همت مرکز تحقیقات شناختی دانشگاه تهران و با حمایت انجمن مغز و اعصاب ایران برگزار شد، فهیمه آقامولایی، متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب و رئیس دومین کنگره ملی اختلالات شناختی، در گفت‌وگو با خبرنگارآنا، با ابراز خرسندی از برگزاری این کنگره گفت: برگزاری این همایش توسط مرکز تحقیقات شناختی و انجمن مغز و اعصاب ایران، نقطه‌ای مهم در همکاری بین دو رشته علوم شناختی و نورولوژی است. 

وی افزود: دو رشته‌ای که در زمینه شناخت و رفتار به عنوان عالی‌ترین حوزه‌ها در حال فعالیت و پژوهش هستند، این همکاری را شکل داده‌اند و امیدوارم ادامه پیدا کند و منجر به نتایج درخشانی در خدمت به بیماران ما شود.

تمرکز کنگره بر پیشرفت علمی و درمانی

آقامولایی با اشاره به پیشرفت‌های اخیر در زمینه تشخیص و درمان بیماری‌های شناختی و آلزایمر در سطح جهان، تأکید کرد که هدف این کنگره، ارتقای دانش علمی و انتقال این پیشرفت‌ها به کشور برای بهبود خدمت‌رسانی به بیماران است. 

وی بیان کرد: با توجه به افزایش جمعیت سالمندی در کشور و رشد عوامل خطر مرتبط با بیماری‌های شناختی، اطلاع‌رسانی و ارتقای دانش جامعه علمی و عمومی اهمیت ویژه‌ای دارد.

محورهای اصلی همایش

رئیس کنگره توضیح داد: محورهای کنگره شامل مسائل پایه و نوروساینس، روش‌های ارزیابی شناختی و نوروسایکولوژی، تازه‌ترین روش‌های تشخیصی و درمانی، و همچنین جنبه‌های اجتماعی و قانونی مرتبط با اختلالات شناختی است. 

وی افزود: در طول سه روز کنگره، بیش از ۱۰۰ سخنرانی به صورت همزمان در سالن‌های مختلف ارائه شد و بالغ بر ۵۰ مقاله علمی ارسال شد که تعدادی به صورت پوستر و حدود ۱۵ مقاله به صورت ارائه حضوری ارائه گردید.

آقامولایی از انجمن مغز و اعصاب ایران، با اشاره به حضور اساتید و متخصصین حوزه، روانشناسی، نورولوژی، نوروساینس، رئیس بیمارستان روزبه و رئیس دانشگاه، یادآور شد: وزن اصلی اعتبار کنگره حضور اساتید و صاحب‌نظرانی است که دعوت ما را پذیرفتند و با سخنرانی و اظهار نظر خود، به غنای علمی همایش کمک کردند.

تمرکز بر تشخیص به موقع و مداخلات زودهنگام

ابراهیم پوراکبر، متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب و عضو هیئت مدیره انجمن نورولوژی کشور، تأکید کرد: بیماری‌های مرتبط با اختلالات شناختی و انواع دمانس، هزینه‌های زیادی را به نظام سلامت تحمیل می‌کنند و خانواده‌های زیادی را درگیر می‌کنند. به گفته وی، رسالت انجمن نورولوژی این است که با فراهم کردن ابزارهای تشخیصی به موقع، مداخلات زودهنگام و درمان‌های جامع صحیح، آگاهی کشور را در حوزه سلامت افزایش دهد و از صرف هزینه‌های غیرضروری جلوگیری شود. دومین کنگره ملی اختلالات شناختی با همت مرکز تحقیقات شناختی دانشگاه تهران و با حمایت انجمن مغز و اعصاب ایران در حال برگزاری است.

پوراکبر با اشاره به گروه مخاطبان کنگره بیان کرد: این همایش اصولاً با حضور همکارانی از رشته‌های دامپزشکی، روانشناسی و فعالان حوزه سلامت، همچنین نورولوژیست‌ها برگزار می‌شود.

پوراکبر با بیان اینکه  امیدواریم جامعه مخاطب کنگره بهره کافی از برنامه‌ها و سخنرانی‌های علمی ببرند و تأکید کرد: دستاوردهای این کنگره در نهایت به ارتقای سطح سلامت عمومی مردم منجر خواهد شد. درمان و ارتقای سلامت تنها بر عهده پزشکان نیست و یک کار جمعی و جامعه همدل می‌طلبد.

روانشناسی و نورولوژی دو جنبه از یک علم هستند

مجید غفارپور، متخصص مغز و اعصاب، به خبرنگار آنا، گفت: علوم روانشناسی و نورولوژی دو جنبه از یک رشته علمی واحد هستند. همچنین وسعت کشف مسائل مختلف در مورد عملکرد مغزی باعث شده که سایکولوژی و نورولوژی دو شاخه جداگانه شوند، اما در واقع این دو رشته یک علم واحد هستند. هر نورولوژیستی که با مفاهیم روانشناسی آشنا نباشد، در طبابت خود ناقص عمل می‌کند.

ارتباط اختلالات مغزی با عملکردهای شناختی

غفارپور با اشاره به مطالعات متعدد درباره عملکرد مغز، افزود: بسیاری از اختلالات، از جمله سندروم‌های هیستری و سایر ناهنجاری‌ها، ناشی از عملکرد مغزی هستند. البته هنوز بسیاری از این مسائل شناخته شده نیستند و ما آنها را بر اساس نحوه انعکاس شبکه‌های مغزی در بدن نام‌گذاری کرده‌ایم.