آموزش و پیشگیری، کلید کاهش حوادث کوهستانی/ کوهنوردان آزاد، بیشترین سهم را در حوادث دارند

به گزارش خبرنگار آنا، افزایش حوادث کوهستانی در فصل سرما، بار دیگر موضوع ایمنی کوهنوردی و نقش نهادهای مسئول در پیشگیری از این حوادث را به صدر توجه افکار عمومی آورده است.  هر هفته اخباری از گم‌شدن، مصدومیت یا جان‌باختن کوهنوردان منتشر می‌شود که بخش عمده این حوادث مربوط به افرادی است که بدون آموزش و خارج از چارچوب‌های رسمی وارد ارتفاعات می‌شوند.

پیش از این پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلال احمر کشور به خبرنگار آنا اعلام کرده بود که هلال احمر مسئولیتی در قبال حوادث کوهنوردی ندارد و اما با این حال،ظرفیت عظیمی را خرج حوادث کوهنوردی می‌کند و فدراسیون کوهنوردی باید بخشی از این حوادث را کاهش دهد. 

در همین رابطه رضا زارعی رئیس فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی کشور در گفت‌وگو با خبرنگار آنا با تأکید بر نقش آموزش و پیشگیری در کاهش حوادث کوهستانی گفت: بخش عمده حوادث کوهنوردی مربوط به افرادی است که به‌صورت آزاد و بدون آموزش وارد محیط‌های کوهستانی می‌شوند و کمتر از ظرفیت‌های آموزشی و ایمنی باشگاه‌ها استفاده می‌کنند.

رضا زارعی با اشاره به چارچوب قانونی فعالیت‌های کوهنوردی اظهار کرد: فعالیت رسمی کوهنوردی در کشور زیر نظر باشگاه‌های دارای مجوز انجام می‌شود. این باشگاه‌ها با نظارت هیئت‌های استانی و بر اساس دستورالعمل‌های فدراسیون و وزارت ورزش فعالیت می‌کنند و ملزم به اجرای دقیق ضوابط آموزشی و ایمنی هستند.

وی با بیان اینکه کوهنوردان به دو دسته «باشگاهی» و «آزاد» تقسیم می‌شوند، افزود: افرادی که زیر نظر باشگاه‌ها فعالیت می‌کنند، موظف به گذراندن حداقل هشت دوره آموزشی مقدماتی هستند تا با خطرات کوهستان و روش‌های پیشگیری از حوادث آشنا شوند. همچنین برای ورود به حوزه مربیگری نیز دوره‌های تخصصی متعددی در نظر گرفته شده است.

رئیس فدراسیون کوهنوردی با اشاره به آموزش‌های امدادی تصریح کرد: فدراسیون در حوزه امداد و نجات به‌طور مستقیم ورود نمی‌کند، چراکه این مسئولیت بر عهده جمعیت هلال‌احمر است، اما دوره‌های جست‌وجو و نجات و پزشکی کوهستان را برگزار می‌کنیم و آموزش امداد تخصصی با همکاری هلال‌احمر انجام می‌شود. کوهنوردان آموزش‌دیده مجاز به کمک اولیه و جلوگیری از تشدید آسیب هستند، اما عملیات امداد رسمی باید توسط نیروهای تخصصی انجام شود.

زارعی با اشاره به آمار بالای آموزش‌ها گفت: سالانه بین ۳۰ تا ۵۰ هزار نفر در دوره‌های آموزشی فدراسیون، هیئت‌ها و باشگاه‌ها شرکت می‌کنند و سهم این افراد در حوادث کوهستانی بسیار کمتر از کوهنوردان آزاد است؛ مگر در مواردی که فعالیت‌های پرریسک و حرفه‌ای انجام دهند.

وی با اشاره به شرایط جغرافیایی کشور افزود: حدود ۵۱ درصد از خاک ایران کوهستانی است و وجود بیش از ۲۶۰ قله بالای چهار هزار متر باعث شده دسترسی به کوهستان برای عموم مردم آسان باشد. به‌عنوان نمونه، در شمال تهران هر هفته بیش از ۳۰۰ هزار نفر وارد مناطق کوهستانی می‌شوند که با توجه به این حجم حضور، تعداد حوادث نسبتاً محدود است، اما هر حادثه می‌تواند بازتاب اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد.

رئیس فدراسیون کوهنوردی در ادامه به اقدامات پیشگیرانه اشاره کرد و گفت: تشکیل ستادهای پیشگیری در نقاط حادثه‌خیز و مبادی ورودی کوهستان‌ها از جمله اقدامات مؤثر سال‌های اخیر بوده است. این ستادها با مشارکت هیئت‌ها و باشگاه‌ها، به اطلاع‌رسانی، هشدارهای جوی و حتی جلوگیری توصیه‌ای از صعود در شرایط نامناسب می‌پردازند.

زارعی با اشاره به حادثه دی‌ماه ۱۳۹۹ در منطقه کلکچال گفت: در زمانی که ستادهای پیشگیری فعال نبودند، شاهد وقوع حادثه‌ای با چندین کشته بودیم، در حالی که در سال‌های بعد با فعال‌سازی این ستادها، از بروز بسیاری از حوادث مشابه جلوگیری شد؛ هرچند اثرگذاری پیشگیری کمتر به چشم می‌آید.

وی درباره مسئولیت فدراسیون در قبال کوهنوردان آزاد تأکید کرد: فدراسیون یک نهاد ورزشی است و مسئولیت مستقیم حوادث افرادی که بدون رعایت دستورالعمل‌ها و خارج از چارچوب باشگاه‌ها وارد کوهستان می‌شوند، متوجه خود آنهاست. توصیه ما این است که افراد برای فعالیت در ارتفاعات، به‌ویژه بالاتر از ۲۵۰۰ متر، حتماً از مسیر باشگاه‌ها اقدام کنند تا تحت پوشش آموزش، بیمه و مربی قرار گیرند.

رئیس فدراسیون کوهنوردی در پایان با اشاره به آموزش‌های جهت‌یابی گفت: کار با نقشه، قطب‌نما، GPS و اپلیکیشن‌های مسیریابی از دروس اصلی ماست، اما تأکید می‌کنیم که GPS به‌تنهایی کافی نیست، چراکه در برخی مناطق به‌دلیل نویز، کارایی لازم را ندارد. به همین دلیل، شاخص‌گذاری مسیرها و استفاده از علائم و تجهیزات ایمنی در مناطقی مانند توچال و دماوند نیز در دستور کار قرار گرفته است.

کاهش حوادث کوهستانی در ایران بدون آموزش، پیشگیری و رعایت چارچوب‌های ایمنی ممکن نیست؛ باشگاه‌ها و فدراسیون نقش مهمی در آموزش و مدیریت دارند، اما بخش عمده حوادث مربوط به افراد آزاد و بدون آمادگی است. بنابراین افزایش آگاهی عمومی و حضور سازمان‌یافته در کوهستان، کلید اصلی ایمنی و پیشگیری از حوادث است.