احیای مرغ لاین ایرانی با بودجه ۳۹۰ میلیارد تومانی در بابلکنار
مصطفی قانعی، دبیر ستاد توسعه زیستفناوری با تأکید بر اهمیت مرغ بهعنوان اصلیترین منبع پروتئین در سبد غذایی مردم، گفت: پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، کشور یک مرغ لاین داشت که بیش از ۸۰ درصد نیاز داخلی از طریق آن تأمین میشد، اما پس از انقلاب و با ورود واردات، این لاین محدود به مرکز بابلکنار شد و عملاً مورد استفاده قرار نگرفت. حتی مسئولان نهادهای انقلابی نیز عمده تمرکز خود را بر واردات گذاشتند و این واردات عمدتاً وابسته به انگلیس بود. در دوران تحریم، این وابستگی به ابزار فشار تبدیل شد و مشکلات جدی برای کشور ایجاد کرد.
وی ادامه داد: در سطح کلان کشور تصمیم گرفته شد احیای لاین مرغ ایرانی بهصورت جدی پیگیری شود تا از نظر اقتصادی بهصرفه شود؛ این مأموریت محرمانه از سوی مقام معظم رهبری و شورای عالی امنیت ملی ابلاغ شد و مسئولیت تحقیق و فناوری آن به معاونت علمی سپرده شد.
جزئیات اجرایی و بودجه پروژه
قانعی درباره جزئیات اجرایی طرح افزود: پروژه احیای مرغ لاین از سال ۱۳۹۹ وارد مرحله تدوین سند تحقیق و توسعه و قرارداد همکاری آن در ۲۴ شهریور ۱۴۰۰ امضا و از اسفند همان سال فعالیت رسمی آغاز شد. در سال ۱۴۰۲، جوجهریزی در مزرعه تحقیقاتی بابلکنار توسط شرکت دانشبنیان طرف قرارداد شروع شد.
وی با اشاره به هزینههای انجامشده گفت: برای ساخت مزرعه استاندارد با نامهای A۱ و G۴ حدود ۴۵ میلیارد تومان هزینه شد و در ادامه ۶۵ میلیارد تومان دیگر برای تکمیل و تجهیز آن به فناوریهای نوین، از جمله اتوماسیون، بارکدخوان و سیستمهای پیشرفته تهویه و تغذیه اختصاص یافت. همچنین سازمان برنامه و بودجه در سال ۱۴۰۱، اعتباری معادل ۲۸۰ میلیارد تومان به این مرکز اختصاص داد. مجموع بودجه پروژه تاکنون به حدود ۳۹۰ میلیارد تومان رسیده است.
قانعی تأکید کرد: این پروژه تنها بُعد فناورانه دارد و مسئولیت اصلی اجرای آن بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است. معاونت علمی تنها در بخش توسعه فناوری دخیل است و هدف ما فراهم کردن زمینه علمی برای خودکفایی کشور است.
ابعاد امنیتی و محرمانگی
وی افزود: پروژه مرغ لاین جزو موضوعات امنیتی کشور است و امکان بازدید عمومی از مزرعه وجود ندارد. حتی خبرنگاران و مسئولان نیز به این مرکز دسترسی ندارند و معاون علمی نیز با محدودیت روبهرو است.
شرایط جهانی و اهمیت تحقیق و توسعه
قانعی با اشاره به شرایط جهانی این صنعت گفت: در سطح بینالمللی تنها دو شرکت بزرگ (آویا ژن و کُب) در این عرصه باقی ماندهاند که با خرید و ادغام، انحصار بازار را در اختیار دارند. درآمد یکی از این شرکتها در سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۴ میلیارد دلار بوده که ۱۰ درصد آن صرف تحقیق و توسعه شده است. همچنین چین حدود ۱۵۰ میلیون دلار و روسیه ۸۰ میلیون دلار سال گذشته برای دستیابی به لاین بومی خود سرمایهگذاری کردهاند.
وی تأکید کرد: پروژه ایران نیز یک فرایند بلندمدت و حداقل دهساله است و ناگزیر به ادامه مسیر تحقیق و توسعه هستیم. برای موفقیت باید به سمت تقاطعهای ژنتیکی، هوش مصنوعی و بیوانفورماتیک برویم تا بهترین نسلها انتخاب شوند.
تا محصول آماده نباشد، خبری نیست
قانعی در بخشی دیگر گفت: تغییر رویکرد ستاد زیستفناوری در اطلاعرسانی به این صورت است که دیگر مانند گذشته پیش از آمادهشدن یک فناوری یا دارو، مصاحبهای انجام نمیدهیم. هدف ما این است که روزی اعلام کنیم محصول از فردا آماده ارائه خدمات به مردم است؛ نه اینکه پس از معرفی بگوییم هنوز در مرحله تحقیق قرار دارد. تجربههای گذشته نشان داده برخی فناوریها در مراحل بعد شکست میخورند؛ بنابراین اطلاعرسانی تنها زمانی انجام میشود که محصول کد سازمان غذا و دارو را دریافت کرده و آماده عرضه در بازار یا صادرات باشد.
احیای گاو سیستانی
قانعی همچنین از اجرای پروژه ملی احیای گاو سیستانی خبر داد و گفت: این پروژه همانند طرح مرغ آرین، یکی از مأموریتهای مهم ستاد زیستفناوری است. گاو سیستانی در گذشته جایگاه ویژهای در ایران داشته و حتی در نقشهای تختجمشید بهعنوان هدیه به پادشاهان عرضه میشده است. حفظ و بازآفرینی نژادهای بومی، علاوه بر جنبه اقتصادی، بعد ملی و تاریخی نیز دارد و در چارچوب امنیت غذایی و زیستفناوری دنبال میشود.
ارتباط با دانشگاهها و محصولات زیستی
قانعی به دیگر فعالیتهای ستاد اشاره کرد: در حوزه نقشه علمی کشور، ۱۴۰ دانشگاه فعالاند و هر دانشگاه یک کلانرشته را بر عهده دارد. تاکنون بیش از ۴۰ محصول زیستی در کشور تولید شده و هدف ما رسیدن به محصولاتی است که نمونه خارجی نداشته باشند.
به گفته وی بر اساس برنامه هفتم توسعه، اگر سهم کل فناوری در تولید ناخالص ملی ۸ درصد باشد، سهم ستاد زیست ۱.۶ از ۸ درصد رشد است.
چالش صادرات و بازار بینالمللی
قانعی در خصوص صادرات زیستی گفت: محصولات زیستی ایران از نظر علمی توان رقابت در بازارهای بینالمللی را دارند، اما موانع بانکی و گمرکی نحو صادرات را محدود کرده است و درحال حاضر صادرات زیستی با استراتژی خاصی درحال انجام است و اگر این موانع رفع شود، جزئیات و تعداد صادرات را اعلام خواهیم کرد.
وی در پایان تأکید کرد: تصمیم کلان کشور برای احیای مرغ لاین ایرانی یک اقدام هوشمندانه و مدبرانه بود. این پروژه علاوه بر تأمین امنیت غذایی، یک پروژه فناورانه و پدافندی محسوب میشود و نتایج اولیه آن امیدبخش بوده است.
انتهای پیام/