توان نخبۀ ایرانی سبب شده تا کاربر ایرانی نیازی به مسیریاب و تاکسی اینترنتی خارجی نداشته باشد

توسعۀ سرویس‌های بومی قدرتمند، امروز دیگر فقط یک انتخاب فناورانه نیست، بلکه به بخشی از امنیت، استقلال و اقتدار کشور‌ها تبدیل شده است. هرچه خدماتی مانند مسیریاب، تاکسی اینترنتی، پیام‌رسان، پرداخت و سایر زیرساخت‌های دیجیتال در داخل کشور‌ها بومی‌تر و کارآمدتر باشند، وابستگی به بازیگران خارجی کمتر می‌شود و امکان مدیریت داده، اقتصاد دیجیتال و منافع ملی افزایش می‌یابد.

بسیاری از کشورها به همین دلیل، به‌دنبال تقویت سکو‌های داخلی خود رفته‌اند. در آینده، ملت‌هایی موفق‌تر خواهند بود که بتوانند بر داده، خدمات دیجیتال و زیست‌بوم فناوری خود تسلط بیشتری داشته باشند؛ موضوعی که آناتک ابعاد آن را در گفت‌وگو با «ابوالفضل ابوترابی، نمایندۀ مردم استان اصفهان در مجلس شورای اسلامی» بررسی کرده است.

خدمات بومی فضای مجازی در ایران؛ از نسخه الکترونیک تا تاکسی اینترنتی

کشور ما از منظر بومی‌سازی خدمات پایه فضای مجازی در چه وضعیتی قرار دارد و نقاط مثبت آن چیست؟

کشور ما در حوزه‌های زیادی از توسعۀ سرویس‌های داخلی وضعیت خوبی دارد، بسیاری از کشورها چنین نیستند. برای مثال بنده در سفری که به فرانسه داشتم و در جریان دیدار‌های پارلمانی، این موضوع را از نزدیک شنیدم که آن‌ها صراحتاً می‌گفتند در حوزه‌های مختلف نقل‌وانتقال و خدمات الکترونیکی به آمریکایی‌ها وابسته هستند.

ولی در مقابل آن‌ها، کشور ما در ایران نمونه‌هایی مانند نسخه الکترونیک، ابلاغ اوراق قضایی و خدمات مشابه را در اختیار داریم که از دستاورد‌های بسیار مهم کشور به شمار می‌روند.

ایران در این حوزه‌ها به سطح قابل‌توجهی از استقلال رسیده و توانسته این خدمات را در کشور جا بیندازد و توسعه دهد. همین تجربه‌ها نشان می‌دهد که ما در برخی از این زمینه‌ها در میان کشور‌های برتر جهان قرار داریم.

نخبگان ایرانی توان توسعۀ سرویس‌های دیجیتال قدرتمند و کارآمد برای مردم را دارند

چه نمونه‌های دیگری وجود دارد که نشان دهد حمایت از سکو‌های داخلی می‌تواند به موفقیت منجر شود؟

نمونه‌های متعددی وجود دارد که اثبات می‌کند با حمایت از فضای مجازی داخلی، می‌توان به نتایج موفقی رسید. اکنون اوراق قضایی بر بستری کاملاً داخلی انجام می‌شود. نسخه الکترونیک نیز به همین شکل فعال است. مالیات الکترونیک در حال اجراست. طرح رتبه‌بندی ایرانیان یک کار بزرگ است که کاملاً بر بستر داخلی و با نرم‌افزار داخلی پیش می‌رود. چک الکترونیک نیز یکی دیگر از اقدام‌های مهمی بود که به‌صورت کامل بر بستر داخلی طراحی و اجرا شد.

تمام این زیرساخت‌ها و خدمات را جوانان نخبه ایرانی طراحی و به مرحلۀ اجرا در آورده‌اند و ایراد‌های آن را برطرف کرده‌اند. این نمونه‌ها به‌روشنی نشان می‌دهد که توان انجام چنین کار‌هایی در داخل کشور وجود دارد.

نمونه‌های روزمره نیز برای مردم کاملاً ملموس است. برای مثال، در حوزه تاکسی اینترنتی، سرویس داخلی به‌قدری برای مردم جا افتاده که بسیاری حتی نام نمونه‌های خارجی آن (اوبر) را نمی‌دانند. در حوزه نقشه و مسیریاب نیز مسیریاب‌های داخلی به خوبی توانسته‌اند جای خود را در میان کاربران باز کنند.

همین مسیر باید با حمایت درست ادامه پیدا کند تا استفاده از این خدمات برای مردم نهادینه شود. زمانی که این بستر‌ها در زندگی روزمره مردم تثبیت شوند، خود کاربران نیز به تولید محتوا و تقویت آن فضا کمک می‌کنند.

سوء استفادۀ نظامی دشمن از سکوهای مجازی نباید نادیده گرفته شود

چالش اصلی در مسیر فراگیر شدن سکو‌های داخلی و حمایت از آن‌ها چیست؟

چالش اصلی این است که از یک‌سو دستگاه‌های مسئول کمک مؤثری برای تولید محتوا و تقویت سکو‌های داخلی انجام نمی‌دهند و از سوی دیگر، ساده‌ترین راه را در رها کردن هرچه بیشتر سکوهای خارجی آن‌هم بدون هرگونه تنظیم‌گری و ضابطه می‌بیند. این نگاه باعث شده حمایت جدی و برنامه‌مند از ظرفیت‌های داخلی شکل نگیرد.

البته گاهی نفوذ و مشاورهای نادرست نیز برخی از متولیان امر را دچار خطای محاسباتی می‌کند. وقتی گفته می‌شود بخش بزرگی از ترور‌ها از مسیر جمع‌آوری اطلاعات در همین فضا‌ها انجام می‌شود، طبیعی است که نباید این موضوع در تصمیم‌گیری‌ها نادیده گرفته شود. در میان افراد تصمیم‌گیر نیز کسانی هستند که به‌راحتی به این ابزار میدان می‌دهند؛ ابزاری که خطر آن بار‌ها مطرح و نسبت به تبعاتش هشدار داده شده است.