چهارشنبه  14  خرداد  1399
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
اختران سپهر فرهنگ و تمدن اسلام و ایران

«ابوالحسن افشار اُرمَوی» و نگارگری دل‌انگیز روی قلمدان

پنجشنبه 21 فروردین 1399 ساعت 01:00
ابوالحسن افشار اُرموی قلمدان‌نگار ایرانی در نیمه دوم سده سیزدهم هجری است.

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آناـ بارها شنیده‌ایم که گذشته چراغ راه آینده است. این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی اسلامی می‌انجامد. چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن‌ها پیش خشت به خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته‌اند.

با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته‌ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می‌دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره‌ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم. به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.

برای خوشه‌چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، جلد اول کتاب «تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی که به سال ۱۳۹۲ در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده‌ایم.

ابوالحسن افشار اُرموی قلمدان‌نگار ایرانی در نیمه دوم سده سیزدهم هجری است.

عموی وی، علی اشرف از نقاشان زبردست که از طوایف افشار ارومیه بود آثار خود را با سجع انحصاری خود یعنی «زبعد از محمد علی اشرف است» رقم می‌زد. او در دستگاه احمدخان دنبلی هنرآفرینی می‌کرد و شهرت بسیاری داشت. برادر وی، الله‌وردی، از نگارگران آبرنگ‌ساز و نقاشان نامدار دوره زندیه بود و نیز در نقاشی زبردست بود و از نقاشان بنام دوره قاجاریه محسوب می‌شد.

ارموی، پسر الله‌وردی، در ارومیه متولد شد. ابعدها در تبریز با سمت نقاش‌باشی و در جامه نظامی ادای وظیفه می‌کرد.

وی در نگارگری به‌ویژه گل و بوته‌سازی و پرنده‌سازی بر روی قلمدان، رنگ‌آمیزی و انواع تذهیب و نیز در آرایش مجالس مهارت داشت. قلمدان‌ها و جلدهای کار دست او و عمویش که از استادان بزرگ و مشهور بود، بسیار به هم شباهت داشتند و تشخیص صاحب اثر فقط از روی رقم ممکن بود. عزیزخان سردار مکری، آثار او را از تبریز برای اعیان تهران هدیه می‌فرستاد، قلمدان‌های ساخت او در زمان حیاتش تا 50 تومان، خرید و فروش می‌شد که در آن دوره مبلغ بالایی بود.

طبق نوشته‌های اعتمادالسلطنه، اُرموی در اواسط 40 سالگی و در سال چهلم سلطنت ناصرالدین شاه، یعنی 1304ق، درگذشت.

آثار رقم‌دار و تاریخ‌دار بازمانده از او انگشت‌شمار است، اما همین آثار اندک که بیشتر میان سال‌های 1270-1296ق ساخته شده است، وی را در زمره نگارگران برجسته سده سیزدهم هجری ایران قرار می‌دهد.

آثار شناخته‌شده این هنرمند عبارت‌اند از:

1. یک عدد جلد مقوایی (دفتینِ) روغنی عالی با گل و برگ ریز با طلا اندوده شده در زمینه مشکی با رقم «ابوالحسن افشار ارومیه 1270»؛

2. قلمدان روغنی با نقوش گل و بوته که به دستور شجاع‌الدوله از روی آثار عموی خود، علی اشرف، نسخه‌برداری کرده است، با رقم «کمترین ابوالحسن افشار ارومی 1273»؛

3. قلمدان روغنی گل و مرغ نفیس، که با طرح بدیع و ممتازی نقاشی شده، با رقم «ابوالحسن افشار ارومیه 1280» .

4. نقاشی آبرنگی که دو مرغ را در نهایت استادی بر روی شاخه درختی نشان می‌دهد، با رقم «ابوالحسن افشار سرباز قدیمی 1296».

5. تصویر سیاه قلم تمام قد حاجی علی‌خان حاجب‌الدوله مقدّم مراغه‌ای با کادر بیضی؛

6. قلمدان روغنی پرکاری با گل و بوته‌هایی با رنگ‌های روشن با رقم «ابوالحسن افشار ارومیه» .

انتهای پیام/4104/

http://ana.ir/i/476825
برای فریاد علیه ظلم در جهان از زبان هنر استفاده کنیم/ تجلی «راه قدس از کربلا می‌گذرد» در یک اثر هنری

برای فریاد علیه ظلم در جهان از زبان هنر استفاده کنیم/ تجلی «راه قدس از کربلا می‌گذرد» در یک اثر هنری

ابن ابی‌الخیر زرکوب شیرازی و مسئله برتری بغداد یا شیراز!

ابن ابی‌الخیر زرکوب شیرازی و مسئله برتری بغداد یا شیراز!

ابن شدّاد؛ مورخ دوره آشوب و بحران

ابن شدّاد؛ مورخ دوره آشوب و بحران

برنامه کاری طبیب مسلمان در 900 سال پیش

برنامه کاری طبیب مسلمان در 900 سال پیش

ابن ابی‌اُصیبعه؛ طبیبی که روایتگر تاریخ پزشکی شد

ابن ابی‌اُصیبعه؛ طبیبی که روایتگر تاریخ پزشکی شد

بیمارستان مسیح دانشوری در خط مقدم مبارزه با کرونا قرار دارد/ امیدبخش بودن نتایج اولیه به‌دست‌آمده از تزریق پلاسما

بیمارستان مسیح دانشوری در خط مقدم مبارزه با کرونا قرار دارد/ امیدبخش بودن نتایج اولیه به‌دست‌آمده از تزریق پلاسما

ابن‌سبعین  و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

ابن‌سبعین و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

امیرشاهی سبزواری؛ شاعری با هنرهای چندگانه

امیرشاهی سبزواری؛ شاعری با هنرهای چندگانه

بابافغانی شیرازی؛ غزلسرای ستایشگر اهل بیت (ع)

بابافغانی شیرازی؛ غزلسرای ستایشگر اهل بیت (ع)

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابن فُرات؛ مورّخی از دیار مصر

ابن فُرات؛ مورّخی از دیار مصر

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

ابوالمکارم بَکری؛ مرد عرفان و علم طریقت

ابوالمکارم بَکری؛ مرد عرفان و علم طریقت

ابن وافِد لَخمی؛ داروشناسی از اندلس

ابن وافِد لَخمی؛ داروشناسی از اندلس