چهارشنبه  14  خرداد  1399
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
اختران سپهر فرهنگ و تمدن اسلام و ایران

ابن فُرات؛ مورّخی از دیار مصر

شنبه 16 فروردین 1399 ساعت 00:08
ناصرالدین محمد بن عبدالرحیم مصری حنفی معروف به «ابن فُرات» (735-808ق) فقیه، مورخ و خطیب مصری است.

گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آناـ بارها شنیده‌ایم که گذشته چراغ راه آینده است. این چراغ روشنگر مسیری است که به ساختن بنای تمدن ایرانی اسلامی می‌انجامد. چراغی که انوار روشنگرش حاصل تلاش صدها حکیم، هنرمند و فیلسوف مسلمان است که از قرن‌ها پیش خشت به خشت این بنای سترگ را روی هم گذاشته‌اند.

با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته‌ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می‌دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره‌ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با این انوار روشنگر چراغ تمدن و فرهنگ آشنا شویم. به این منظور هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور خواهیم کرد.

برای خوشه‌چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، جلد اول کتاب «تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی که به سال ۱۳۹۲ در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده‌ایم.

ناصرالدین محمد بن عبدالرحیم مصری حنفی معروف به «ابن فرات» (735-808ق) فقیه، مورخ و خطیب مصری است.

ابن فرات در قاهره و در خانواده‌ای تنگدست زاده شد. از کودکی در جست‌وجوی دانش بود. از کسانی چون ابوالفرج بن عبدالهادی و ابوبکر بن صناج، راوی دلائل النبوة، حدیث آموخت و از حافظ ذهبی، ابوالسحن بندینجی و گروهی دیگرج اجازه روایت گرفت .

ابن فرات مسلمانی معتقد و مؤمن بود اما به کار بردن برخی کلمه‌ها در نوشته‌هایش در مورد پیروان ادیان و مذاهب دیگر نشانه تعصب اوست .

ابن فرات به تاریخ علاقه بسیار داشت و همواره مشغول نوشتن مطالب تاریخی بود. یادداشت‌های تاریخی خود را در دفترهایی می‌نوشت که شمار آنها را صد جلد گفته‌اند. او این یادداشت‌ها را در 20 جلد پاک‌نویس کرد و تاریخ‌الدول و الملوک نام گذاشت.

 این کتاب به تاریخ ابن فرات معروف است و در آن حوادث سده ششم تا زمان مؤلف شرح داده شده است. نویسنده مطالب را از سده هشتم آغاز کرده، پس از آن به سده هفتم و سپس سده ششم پرداخته است. سده‌های پنجم و چهارم را نیز آغاز کرده بود، اما با درگذشتش در 29 رمضان 807/2 آوریل 1405، ناتمام ماند.

گفته‌اند که دست‌نوشته‌های ابن فرات به علت بی‌توجهی پسرش فروخته شد. با این وصف، نسخه‌هایی از آثار او باقی است. کتاب تاریخ الدول و الملوک او به شیوه رایج آن دوره نگاشته شده است. ابن فرات رویدادهای تاریخی را سال به سال آورده و در پایان هر سال نیز وفیات رجال را بر آن افزوده است. برخی نویسندگان نوشته ابن فرات را حاوی غلط‌های فاحش و عبارت‌های عامیانه می‌دانند.

فهم متن وی بدون مراجعه به منابع مورد استناد وی دشوار است. املای برخی واژه‌ها و سهل‌انگاری مؤلف در نقطه‌گذاری حروف و تعیین حرکت آنها، کار خواننده را دشوار می‌سازد.تفصیل بیش از حد در برخی موارد نیز موجب خستگی خواننده می‌شود. با همه این انتقادهاف کار او بسیار ارزشمند است؛ زیر نویسنده خود شاهد برخی رویدادها بوده و گاه نیز در آنها شرکت داشته است.

مهم‌ترین نسخه خطی تاریخ ابن فرات در 9 جلد است که در کتابخانه وین اتریش نگه‌داری می‌شود و بیشتر بخش‌های آن به خط مؤلف است.

انتهای پیام/4104/

http://ana.ir/i/476817
ابن‌سبعین  و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

ابن‌سبعین و پاسخگویی به پرسش‌های «فردریک دوم»

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

اوحدی مراغه‌ای؛ شاعر عارف‌مسلک

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

ابن شهاب زُهری و تبحر در علم حدیث

امیرشاهی سبزواری؛ شاعری با هنرهای چندگانه

امیرشاهی سبزواری؛ شاعری با هنرهای چندگانه

بابافغانی شیرازی؛ غزلسرای ستایشگر اهل بیت (ع)

بابافغانی شیرازی؛ غزلسرای ستایشگر اهل بیت (ع)

«ابوالحسن افشار اُرمَوی» و نگارگری دل‌انگیز روی قلمدان

«ابوالحسن افشار اُرمَوی» و نگارگری دل‌انگیز روی قلمدان

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

ابن بِطریق؛ راوی مناقب حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

میرزا مهدی‌خان اِسترابادی؛ وقایع‌نگار دوره افشاریه

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعثمان دمشقی؛ طبیب و ریاضیدان مسلمان

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابوعبدالرحمان سُلَمی؛ قاری برجسته قرآن در صدر اسلام

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن وَردی؛ فقیه ادیب

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

ابن نَظَر؛ فقیهی از دیار عمان

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛ همدم و همنشین ناصرالدین شاه قاجار

ابوالمکارم بَکری؛ مرد عرفان و علم طریقت

ابوالمکارم بَکری؛ مرد عرفان و علم طریقت

ابن وافِد لَخمی؛ داروشناسی از اندلس

ابن وافِد لَخمی؛ داروشناسی از اندلس

ابن فضل‌الله، مورخی که از امور دیوانی کناره گرفت

ابن فضل‌الله، مورخی که از امور دیوانی کناره گرفت

بُسحاق اَطعِمه؛ شاعر خوراکی‌ها!

بُسحاق اَطعِمه؛ شاعر خوراکی‌ها!

اُلُغ‌بیگ؛ فرمانروای دوستدار علم و هنر

اُلُغ‌بیگ؛ فرمانروای دوستدار علم و هنر

«بزرگ بن شهریار» و داستان‌های شگفت‌‌انگیز دریایی

«بزرگ بن شهریار» و داستان‌های شگفت‌‌انگیز دریایی

باباشاه اصفهانی؛ حاکم قلمرو نستعلیق

باباشاه اصفهانی؛ حاکم قلمرو نستعلیق