جمعه  22  آذر  1398
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
تقویم تاریخ به سبکی متفاوت/ اول آذر: اسماعیل نقاش‌باشی

نقاش ایرانی عصر قاجار با طرفداران اروپایی

جمعه 01 آذر 1398 ساعت 00:20
بسیاری از اروپاییان از علاقه‌مندان جدی آثار نقاشی«اسماعیل نقاش‌باشی» هنرمند عصر قاجار بودند.

به گزارش خبرنگار حوزه آیین و اندیشه گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا، تاریخ ایران و تاریخ اسلام را اگر نیک بنگریم، گستره‌ای سراسر افتخار به همراه دستاوردهای مختلف را خواهیم دید. ستاره‌های گوناگونی در این آسمان بی‌انتها می‌درخشند که برخی هم‌چون ستاره قطبی یا ثریا نام‌آشنایند، برخی چون خورشید برای همه نمایان هستند و برخی هم مثل دریایی از انجم ناشناخته آسمان بالای سرمان، به‌جز چند محقق و تاریخ‌دان کسی آن‌ها را نمی‌شناسد.

اما به‌راستی در پس این نور بیش و کم که از این ستاره‌ها به ما می‌رسد چه داستانی نهفته است؟ بهتر بگوییم در ورای یک نام از مشاهیر تاریخ ایران و اسلام که فقط به گوش ما می‌آید چه دریایی از دانش گسترده است؟ تا کی باید هر روز صبح تقویم تاریخی را بشنویم که بیشتر داده‌هایش بر مبنای تاریخ غرب استوار است؟ چرا نباید رجوع مناسبی به تاریخ ایران و اسلام داشته باشیم؟

به همین بهانه، با شما مخاطب گرامی قراری گذاشته‌ایم تا هر روز به بهانه عددی که تقویم برای تاریخ آن روز به ما نشان می‌دهد، به زندگی یکی از مشاهیر و بزرگان تاریخ کهن ایران و اسلام مختصر اشاره‌ای کنیم تا بتوانیم پس از یک سال، با شمار بالایی از ستارگان این آسمان پرفروغ آشنا شویم. هر روز صبح، بخشی از تاریخ کهن خود و افتخارات آن را مرور کرده و مباهات کنیم که عضوی کوچک از جامعه بزرگ ایران و اسلام هستیم.

برای خوشه‌چینی از این خرمن دانش و فرهنگ، جلد اول کتاب «تقویم تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» تألیف دکتر علی‌اکبر ولایتی که به سال ۱۳۹۲ در انتشارات امیرکبیر به زیور طبع آراسته شده، بهره برده‌ایم.

اسماعیل یا محمد اسماعیل نقاشی‌باشی نقاش قرن سیزدهم هجری قمری است.

از تاریخ تولد و زندگی و سرنوشت او در منابع تاریخ نیامده است؛ اگر در زمان خلق قلمدان «منوچهر‌میرزا معتمدالدوله» که در 1264 ق و در کمال مهارت و استادی اجرا شده، سن وی را حدودا ً34 سال بدانیم تاریخ تولد نقاش را می توان به حدس غیرمستند 1230 ق دانست.

همچنین قیافه و صورت هنرمند در دو رویه قلمدانی که به سال های 1282 و 1283 ق ساخته تصویر شده و در هر دوی آنها اسماعیل عینک ذره بینی به چشم دارد و کلاه مخصوص زمان به سر گذاشته و ریش هایش نیز به سفیدی گراییده است. با توجه به این نکته اگر اسماعیل را با تطابق قیافه و قرائن صورت مردی 52 ساله بدانیم سال تولد وی به سال 1320 ق تا حدودی تأیید می‌شود.

اسماعیل نقاشباشی در همه زمینه‌های نگارگری مخصوصا در ترسیم مجالس پرجلال و ابهت رزمی و بزمی تخصص داشت و در فرنگی‌سازی و گل و مرغ و جانورسازی و منظره پردازی استاد بود. او در نوشتن خطوط و سرودن شعر نیز دست داشت و اشعار ذیل آثارش را خود می‌سرود و به خط زیبا کتابت می‌کرد. در آثار اسماعیل نقاش باشی تمایل فراوان به فرنگی سازی و موضوعات اروپایی دیده می‌شود.

بسیاری از اروپاییان از علاقه‌مندان جدی اسماعیل بودند و سفارش‌های گوناگون و گران‌بهایی به وی می‌دادند. در آثار نفیس این هنرمند مجالس بزم و رزمی به چشم می‌خورد که در آنها زنان و مردان قیافه و آرایش فرنگی دارند و البسه و سایر نشانه‌های فرنگیان ترسیم شده و صحنه تصویر نیز کاملاً آب و رنگ اروپایی دارد.

اسماعیل آثار خود را با رقم های گوناگون امضا می‌کرد؛ از جمله: اسماعیل، راقمه اسمعیل، عمل اسمعیل، عمل محمداسمعیل، عمل کمترین اسمعیل نقاش‌باشی، نقاشی باشی اسمعیل، عمل کمترین محمد اسماعیل نقاش باشی.

با بررسی آثار به جا مانده و تاریخ‌دار وی در می‌یابیم که در 1275 ق پادشاه وقت ناصرالدین شاه قاجار، لقب نقاش باشی به او اعطا کرده و اسماعیل این لقب را در آثار بعدی خود ثبت و ضبط کرده است

برخی از مهم‌ترین  آثار او بدین قرارند:

1.قلمدان بزرگ روغنی که تصویر منوچهر خان معتمدالدوله گرجی حاکم اصفهان و اطرافیان و رجال زمان حکومت او را نشان می دهد. با رقم «راقمه اسماعیل 1264» این اثر در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن نگاهداری می شود.

2.قلمدان روغنی که کارزار منوچهر خان معتمدالدوله با قبیله بنی کعب و شیخ ثامر کعبی را در کرانه رودخانه شوشتر در 1257 ق نشان می دهد. بر روی قلمدان و حاشیه های اطراف آن اشعار سروده خود نقاش درباره این لشکرکشی، به خط نستعلیق خوش نوشته شده که بیت آخر آن حاوی نام نقاش و تاریخ 1266 ق است.

3.قاب آینه روغنی پرکاری که اکنون به موزه تاریخ برن سوئیس تعلق دارد پشت، رو و داخل این قاب آینه هر یک به سه قاب جداگانه تقسیم شده است و روی هم رفته9 مجلس متفاوت را شامل می‌شود با رقم «عمل کمترین اسماعیل 1270».

4.قلمدان روغنی با تصویرهایی از زنان و مردان مسیحی با حاشیه مُذَهب و تصویر دو درشکه که در جهت مخالف هم در حرکت اند و به سفارش میرزا ابوطالب وزیر در 1272 ق ساخته شده است و رقم «عمل محمد اسماعیل» دارد.

5.قاب آینه روغنی با مناظر و چهره های فرنگی که بر روی در آن درون شکلی ترنج مانند دو درشکه چهارچرخه را با سرنشینان فرنگی ترسیم کرده که نگهبانان مسلح آنها را همراهی می کنند و در افق دور پشت این صحنه جزیره ای و کشتی‌هایی در دریا کشیده شده است در چهار گوشه روی قابل نیز چهار زن فرنگی با لباس‌های بلند و کلاه اروپایی نقش شده اند. این اثر را اسماعیل در 1274 ق کشیده است و رقم «عمل اسماعیل» دارد.

انتهای پیام/4104/

http://ana.ir/i/445988
ابوزید بلخی و تلاش برای پیوند شریعت و فلسفه

ابوزید بلخی و تلاش برای پیوند شریعت و فلسفه

بیان دغدغه تاریخی رهبر انقلاب در «فوق لیسانسه‌ها»+فیلم

بیان دغدغه تاریخی رهبر انقلاب در «فوق لیسانسه‌ها»+فیلم

امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری

امیر علیشیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری

ابوطالب مکی و زیست زاهدانه

ابوطالب مکی و زیست زاهدانه

ابن‌خمّار ؛ طبیبی که ابن‌سینا آرزوی دیدارش را داشت

ابن‌خمّار ؛ طبیبی که ابن‌سینا آرزوی دیدارش را داشت

ابن اُمَیل؛ رمزگشای علم کیمیا

ابن اُمَیل؛ رمزگشای علم کیمیا

طُرطوشی؛جغرافیدان دقیق و جهانگردی عالِم

طُرطوشی؛جغرافیدان دقیق و جهانگردی عالِم

صحابی امام صادق(ع) که استاد امام شافعی شد

صحابی امام صادق(ع) که استاد امام شافعی شد

ابزری؛ طبیبی از دیار فارس

ابزری؛ طبیبی از دیار فارس

احمد موسی؛ نگارگر چیره دست کلیله و دمنه

احمد موسی؛ نگارگر چیره دست کلیله و دمنه

ابن‌طیب؛ پزشک ستوده ابن‌سینا

ابن‌طیب؛ پزشک ستوده ابن‌سینا

حکیم‌الدین بِدلیسی؛تاریخ‌نگار حقیقت‌گو

حکیم‌الدین بِدلیسی؛تاریخ‌نگار حقیقت‌گو

نمایش 60 اثر در نمایشگاه هنرهای تجسمی «بسیجی»

نمایش 60 اثر در نمایشگاه هنرهای تجسمی «بسیجی»

ساخت پلیمرهای دوستدار طبیعت برای صنایع بسته‌بندی و ساخت قطعات

ساخت پلیمرهای دوستدار طبیعت برای صنایع بسته‌بندی و ساخت قطعات

محب‌الدین آق‌سرایی؛ فقیه ایرانی که سرآمد اساتید قاهره شد

محب‌الدین آق‌سرایی؛ فقیه ایرانی که سرآمد اساتید قاهره شد

ابن‌فورک اصفهانی؛ متکلمی که مقتول شد!

ابن‌فورک اصفهانی؛ متکلمی که مقتول شد!

ابن مِطران؛ طبیب جوانمرد

ابن مِطران؛ طبیب جوانمرد

«اختیار منشی»؛ سرآمد خوشنویسان عصر صفوی

«اختیار منشی»؛ سرآمد خوشنویسان عصر صفوی

امروز 27  آبان؛ مهم‌ترین رویدادها و مناسبت‌های ایرانی - اسلامی/ خوشنویس کتیبه‌های مدرسه سپهسالار را بیشتر بشناسیم

امروز 27 آبان؛ مهم‌ترین رویدادها و مناسبت‌های ایرانی - اسلامی/ خوشنویس کتیبه‌های مدرسه سپهسالار را بیشتر بشناسیم

امروز 26 آبان؛ مهم‌ترین رویدادها و مناسبت‌های ایرانی - اسلامی/  ابن‌اَمشاطی؛ پزشک جهاندیده

امروز 26 آبان؛ مهم‌ترین رویدادها و مناسبت‌های ایرانی - اسلامی/  ابن‌اَمشاطی؛ پزشک جهاندیده

«الفهرست»؛ دانشنامه‌ای جامع از 1000 سال پیش

«الفهرست»؛ دانشنامه‌ای جامع از 1000 سال پیش

«ابن قَلانِسی»؛ روایتگر تاریخ  دمشق

«ابن قَلانِسی»؛ روایتگر تاریخ  دمشق

ماجرای زندگی یک منجم مسلمان و چگونگی محاسبات نجومی در هزار سال پیش!

ماجرای زندگی یک منجم مسلمان و چگونگی محاسبات نجومی در هزار سال پیش!

«ایران» برنامه‌ای برای ارائه تاریخ علم به زبان ساده

«ایران» برنامه‌ای برای ارائه تاریخ علم به زبان ساده

روایتی از اعتماد امام خمینی (ره) به دستگاه دیپلماسی در دهه 60

روایتی از اعتماد امام خمینی (ره) به دستگاه دیپلماسی در دهه 60

دکتر ولایتی علم در تمدن اسلامی را بررسی می‌کند

دکتر ولایتی علم در تمدن اسلامی را بررسی می‌کند