شنبه  10  خرداد  1399
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
باز هم زائرتان نیستم از دور سلام/12

تاریخچه «گنبد طلایی» حرم مطهر رضوی/ گنبد 900 ساله حرم امام رضا علیه السلام چندبار مرمت شده است؟

سه شنبه 12 فروردین 1399 ساعت 07:45
همزمان با شیوع ویروس کرونا و کم شدن سفرها در سطح کشور به نقاط مختلف حرم مطهر رضوی سر زده و قصد داریم از طریق خواندن سطور مختلف فرشته خیال در آن حریم امن به پرواز درآوریم.

به گزارش خبرنگار حوزه معارف اسلامی گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا، فرا رسیدن ایام نوروز برای بسیاری از ایرانیان فرصتی برای مسافرت و گردش را فراهم می‌کند. سفرهایی که شمار بالایی از آن به مشهد الرضا علیه السلام منتهی شده و شوق زیارت امام هشتم رنج پیمایش راه طولانی را بر مسافران کم می‌کند.

امسال اما آخرین عید نوروز قرن چهاردهم هجری شمسی همزمان با شیوع ویروس منحوس کرونا در سراسر دنیا و به ویژه ایران شده و همین موضوع سبب ساز قرنطینه خانگی و کاهش چشمگیر مسافرت‌ها تا نزدیک صفر شده است. بر همین اساس گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا تصمیم دارد هر روز صبح به معرفی گوشه‌ای از بهشت آستان مقدس رئوف اهل بیت حضرت علی بن موسی الرضا علیه آلاف تحیه و ثنا بپردازد و روح مخاطب را بدین وسیله به سمت قبله هفتم روانه کند. با ما در پرونده «باز هم زائرتان نیستم از دور سلام» همراه باشید، تا در دوازدهمین شماره این پرونده سری بزنیم به گنبد طلایی امام رضا علیه السلام و بیشتر با آن آشنا شویم.


گنبد طلایی بارگاه منور رضوی، از زیباترین جلوه‌های هنری و مذهبی است که چشمان هر زائر بی‌قرار را مست خود می‌کند. گنبدی که فقط خدا می‌داند چه چشمانی که در طی تاریخ و قرن‌های ماضی رو به سمت آن نمناک شده و به عشق بازی و درد و دل با رئوف اهل بیت علیه السلام پرداخته است.

گنبد در چه سالی ساخته شده است؟

این گنبد در اوایل قرن ششم احداث شد و حالا نزدیک به هزار سال سال از عمر شریف آن می‌گذرد. شرف الدین ابوطاهر قمی، وزیر سلطان سنجر سلجوقی، با مباشرت ابوالقاسم احمد بن علی بن احمد العلوی الحسینی كه از نقیبان و بزرگان ناحیۀ طوس بود، ضمن تعمیر روضۀ منوره، به احداث گنبد بر فراز قبه اولیه اقدام کرد و حالا آنچه ما می‌بینیم این همان گنبدی است كه بالغ بر 900 سال از بنای آن می‌گذرد.

ویژگی‌های ظاهری و ابعاد گنبد طلایی

گنبد ازنظر ساختمان و ارتفاع، درنهایت زیبایی و هنرمندی طراحی شده است و دو پوشش دارد. پوشش اول گنبد، همان سقف حرم و روضه منوره به حساب می‌آید كه مقعر و مقرنس بوده و به آن «قبه» گفته می‌شود. پوشش دوم كه بر فراز قبه استوار شده است، گنبد طلاست.

بین این دو پوشش، سیزده متر فضای خالی وجود دارد. ارتفاع گنبد طلا از كف روضۀ منوره 31متر، محیط دور گنبد 42/10 متر و ارتفاع آن از اول طلاکاری تا تیزۀ گنبد 16/10 متر است.

گنبد و حوادث ناگوار

پس از طلاکاری گنبد در زمان شاه طهماسب، چند رخداد متوجه آن شد: در فتنۀ ازبك‌ها در سال 997 هجری قمری، عبدالمؤمن خان ازبك، ضمن تاراج نفایس آستان قدس رضوی، به طلاهای گنبد نیز دستبرد زد؛ تا اینکه شاه عباس طی سفری که با پای پیاده از اصفهان به مشهد آمد، در حوالی سال‌های 1010 تا 1016 قمری، به مرمت و تزیین مجدد گنبد باخشتهای طلا اقدام کرد.

این ماجرا را علیرضا عباسی، خطاط معروف عصر صفوی، در كتیبۀ دور گنبد، با خط بسیار زیبای ثلث نوشته است که متن آن در كتاب شریف مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی آمده است. کار معماری و كاشی‌كاری گنبد را هم كمال الدین یزدی برعهده داشته است.

حادثه بعدی گنبد و مرمتی که در پی آن رخ داد مربوط به بعد از زلزلۀ 1084 قمری مشهد است. در زمان شاه سلیمان صفوی گنبد دوباره تعمیر شد و پس از دو سال یعنی در سال 1086 قمری کار طلاکاری آن به پایان رسید.

این واقعه، در یکی از چهار ترنج اطراف گنبد، با خط زیبای محمدرضا امامی اصفهانی درج شده است.

واقعه دیگری که باعث آسیب به گنبد شد به سال 1291 شمسی بر می‌گردد. روس‌های تزار، مسجد گوهرشاد و نیز گنبد طلا را به توپ 95 بستند. تا اینکه گنبد برای چندمین بار، در عصر پهلوی مرمت شد.

دست آخر و پس از پیروزی انقلاب اسلامی خشت‌های قدیمی كه به علت ضخامت كم و گذشت زمان و تأثیر حوادث طبیعی، ساییده و بدنما شده بودند، در 1358 شمسی برچیده شدند و خشت‌هایی از ورقه‌های مسی با روكش طلا و با ضخامتی چهار برابر قبل، با روش الكترولیت جانشین آنها شدند.

گنبد

انتهای پیام/4139/

http://ana.ir/i/480092
پویش سفره مهربانی در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) برگزار می‌شود

پویش سفره مهربانی در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) برگزار می‌شود

تاریخچه «مشاهیر مدفون» در حرم رضوی/ چه بزرگانی که در جوار رئوف اهل بیت آرمیده‌اند

تاریخچه «مشاهیر مدفون» در حرم رضوی/ چه بزرگانی که در جوار رئوف اهل بیت آرمیده‌اند

تاریخچه «مسجد بالاسر» حرم امام رضا (ع)/ نماز زیارت در مسجدی به قدمت بیش از هزار سال

تاریخچه «مسجد بالاسر» حرم امام رضا (ع)/ نماز زیارت در مسجدی به قدمت بیش از هزار سال

تاریخچه «ضریح» در حرم مطهر امام رضا (ع)/  پنج ضریح از دوره صفویه تاکنون چگونه بوده‌اند؟

تاریخچه «ضریح» در حرم مطهر امام رضا (ع)/ پنج ضریح از دوره صفویه تاکنون چگونه بوده‌اند؟

تاریخچه «رواق امام خمینی (ره) »/ از معماری خاص و حساب شده تا تغییر کاربری به نفع مردم

تاریخچه «رواق امام خمینی (ره) »/ از معماری خاص و حساب شده تا تغییر کاربری به نفع مردم

تاریخچه «صحن آزادی» و لذت زیارت پایین پای امام رضا (ع)/ ماجرای سقاخانه صحن آزادی که خراب شده چیست؟

تاریخچه «صحن آزادی» و لذت زیارت پایین پای امام رضا (ع)/ ماجرای سقاخانه صحن آزادی که خراب شده چیست؟

فیلم/ نماهنگ "حرم بارانی" مجال زیارت برای چشم‌های بارانی

فیلم/ نماهنگ "حرم بارانی" مجال زیارت برای چشم‌های بارانی

تاریخچه «پنجره فولاد» محلی برای عرض حاجت به رئوف اهل بیت (ع)/ چرا چنین پنجره‌ای برای حرم ساخته شده است؟

تاریخچه «پنجره فولاد» محلی برای عرض حاجت به رئوف اهل بیت (ع)/ چرا چنین پنجره‌ای برای حرم ساخته شده است؟

تاریخچه «سقاخانه اسماعیل طلایی» در صحن انقلاب/ چرا این نام بر این مکان نهاده شده است؟

تاریخچه «سقاخانه اسماعیل طلایی» در صحن انقلاب/ چرا این نام بر این مکان نهاده شده است؟

تاریخچه «صحن جامع رضوی»/ لذت خواندن نماز در کنار هفتاد هزار زائر امام رضا (ع)

تاریخچه «صحن جامع رضوی»/ لذت خواندن نماز در کنار هفتاد هزار زائر امام رضا (ع)

تاریخچه «صحن انقلاب» یکی از خاص‌ترین نقاط حرم امام رضا (ع)/ «صحن عتیق» قدیمی‌ترین صحن حرم منور رضوی +تصاویر

تاریخچه «صحن انقلاب» یکی از خاص‌ترین نقاط حرم امام رضا (ع)/ «صحن عتیق» قدیمی‌ترین صحن حرم منور رضوی +تصاویر

تاریخچه «صحن گوهرشاد» یکی از دل‌انگیزترین نقاط حرم امام رضا (ع)/ شاهکاری از معماری ایرانی اسلامی در ایوان مقصوره +تصاویر

تاریخچه «صحن گوهرشاد» یکی از دل‌انگیزترین نقاط حرم امام رضا (ع)/ شاهکاری از معماری ایرانی اسلامی در ایوان مقصوره +تصاویر