يكشنبه  04  اسفند  1398
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
یک بام و دوهوای وزارت علوم؛

از سیاست‌های مقابله با فرار مغزها تا ایجاد مؤسسات اعزام دانشجو به خارج از کشور!

يكشنبه 06 بهمن 1398 ساعت 00:09
در حالی که این سال‌ها سیاست جلوگیری از فرار مغزها دنبال می‌شود، سازمان امور دانشجویان فراخوان تأسیس مؤسسات اعزام به خارج دانشجویان را در دستور کار قرار داده است!

به گزارش خبرنگار حوزه آموزشی و پژوهشی گروه دانشگاه خبرگزاری آنا، تبلیغات پر زرق و برق سایت‌های مؤسسات اعزام دانشجو به کشورهای مختلف توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. عباراتی نظیر «اخذ پذیرش از مراکز آموزشی معتبر انگلستان و کانادا در حداقل زمان ممکن»، «مؤسسه [...] پلی به سوی آینده روشن‌تر»، «ارائه بهترین گزینه‌ها متناسب با موقعیت شما» و غیره رؤیای پذیرش در دانشگاه‌های تراز اول بین‌المللی را در ذهن بسیاری حک می‌کند ولی وقتی فعالیت قانونی این مؤسسات در مقابل سیاست مقابله با فرار مغزها قرار می‌گیرد، جای بسی تعجب دارد.

در این مسیر اخیراً سازمان امور دانشجویان اطلاعیه‌ای صادر کرده که براساس آن مؤسساتی که قصد آغاز فعالیت در اعزام دانشجو به خارج دارند، می‌توانند مجوزهای لازم را کسب کنند. این در حالی است که براساس اطلاعات سازمان امور دانشجویان در حال حاضر 136 مؤسسه در زمینه اعزام دانشجویان به خارج فعالیت می‌کنند.

جالب است که ایران بیش از 2 هزار و 500 دانشگاه دارد که حدود 2 هزار و 300 واحد دانشگاهی غیردولتی یا شبه‌دولتی و 141 دانشگاه دولتی در 31 استان کشور هستند. در حال حاضر بسیاری از این واحدهای دانشگاهی با وجود کاهش شدید دانشجو مواجه هستند تا جایی‌که ظرفیت دوره‌های روزانه (رایگان) خالی می‌ماند.

در این زمینه عطاءالله کوهیان، معاون مرکز همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم در گفتگو با خبرنگار آنا اظهار کرد: «به نظر بنده بسیاری از دانشگاه‌های کشور باکیفیت هستند و از طرفی هم ظرفیت‌های خوبی برای دانشجویان در نظر گرفته شده که علاقه‌مندان به تحصیل می‌توانند از این ظرفیت‌ها استفاده کنند.»

وی در پاسخ به این سؤال که با وجود برگزاری دوره‌های مطالعاتی از سوی امور بین‌الملل وزارت علوم، چه لزومی برای مهاجرت وجود دارد، گفت: «مسئولیت اعزام دانشجویان به خارج برای مقاطع تحصیلی مختلف برعهده سازمان امور دانشجویان است و در حیطه اختیارات مرکز همکاری‌های بین‌المللی وزارت علوم نیست.»

بازگشت مغزها به داخل

سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز در این سال‌ها که در یکی از نهادهای مهم علمی کشور تکیه زده برای جلوگیری از فرار مغزها اقداماتی انجام داده که در توضیح آنها اعلام کرد: «در سه سال گذشته توانسته‌ایم حدود ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر از نخبگان را برگردانیم. حدود ۶ تا ۷ هزار نفر هم آمده‌اند و از تسهیلات استفاده کرده‌اند و کارگاه آموزشی گذاشته‌اند و تدریس داشته‌اند و کارهای دیگری انجام داده‌اند.»

معاون علمی و فناوری رئیس جمهور افزود: «بیشتر این افراد اکنون در استارت‌آپ‌ها و شرکت‌ها جذب می‌شوند. بر خلاف آن تصوری که بعضی‌ها فکر می‌کنند این‌ها جذب دانشگاه‌ها می‌شوند، در سه سال گذشته فقط حدود ۴۰۰ نفر عضو هیئت علمی‌ دانشگاه‌ها شده‌اند اما بیشتر آنها جذب شرکت‌ها می‌شوند.»

مهاجرت سالانه 150 تا 180 هزار نفر

شاید جالب باشد که بدانیم هر ساله چه تعداد برای ادامه تحصیل از ایران مهاجرت می‌کند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که در دهه 80 میزان مهاجرت 150 تا 180 هزار نفر و بیشتر این مهاجرت‌ها به آمریکا و اروپا بوده است. البته میزان دقیق مهاجرت‌ها در دهه 90 مشخص نیست ولی به گفته معاون علمی و فناوری رئیس جمهوری میزان مهاجرت کنونی 32 تا 40 هزار نفر در سال است.

رتبه ایران در میان 91 کشور توسعه‌یافته یا در حال توسعه

مهاجرت نخبگان ایرانی به کشورهای غربی

مهاجرت دارندگان تحصیلات عالیه در سال 1387

انتقال سرمایه‌های ایرانی به صورت منابع انسانی

اول

سالانه 150 تا 180 هزار نفر

روزانه:

15 نفر کارشناس ارشد

2 تا 3 نفر دکترا

سالانه: 5475 نفر لیسانسیه

به ایالات متحده: 4/5 میلیارد دلا ر

به اروپا: 6 میلیارد دلار

سایر کشورها: 1 میلیارد دلار

 

عوامل موثر

خارجی

داخلی

توسعه فناورى

مهیا بودن ابزار تحقیق و پژوهش در کشورها

عدم تعادل نیروى انسانى

درخواست سایر کشورها

مسائل و مشکلات فرهنگى و آموزشى

مشکلات ادارى و سوءمدیریت

فقدان توسعه اقتصادى و سیاسی

 

 

جدول خصوصیات جمعیتی نخبگان دانشگاهی کشور بر اساس اعلام رئیس موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

همچنین مطالعه موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی نشان می‌دهد که علاقه به مهاجرت در دختران و پسران به یک میزان است و البته حدود یک میلیون نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها نیز تمایل به مهاجرت داشته‌اند.

تعداد دانشجویان

پسران دانشجو

دختران دانشجو

اعضای هیئت علمی

رتبه های علمی اعضا

سه میلیون و 790 هزار و 859 نفر

یک میلیون و 915 هزار و 893 نفر معادل 5/50 درصد جمعیت

یک میلیون و 874 هزار و 966 نفر معادل 5/49 درصد جمعیت

مجموعا 63 هزار و 255 نفر

استاد: 2 هزار و 588 عضو

دانشیار: 5 هزار و 567 نفر

استادیار: 24 هزار و 78 نفر

مربی: 24 هزار و 598 نفر

(منبع: صندوق بین‌المللی پول و اداره گذرنامه کشور)

حال سؤال این است که با افزایش مؤسسات اعزام دانشجو به خارج در کدام مسیر گام برداشته می‌شود؟ آیا نیازی نیست در برخی از امور بازنگری شود، شاید این توجیه مطرح شود که به جای مواجهه دانشجویان با مؤسسات غیرقانونی اعزام به خارج، مؤسسات قانونی با دانشجویان علاقه‌مند به تحصیل در خارج در تعامل خواهند بود ولی غافل از اینکه نفس این عمل محل ایراد است و نیاز به تغییر رویکرد دارد.

انتهای پیام/4040/پ

http://ana.ir/i/468207
لزوم بهره‌گیری از فرصت تحریم برای شکوفایی و پیشرفت کشور

لزوم بهره‌گیری از فرصت تحریم برای شکوفایی و پیشرفت کشور

 رتبه علمی کشور به جایگاه پانزدهم می‌رسد/ حمایت از پایان‌نامه‌های کاربردی

رتبه علمی کشور به جایگاه پانزدهم می‌رسد/ حمایت از پایان‌نامه‌های کاربردی

بخش خصوصی چابک‌تر از دولتی است

بخش خصوصی چابک‌تر از دولتی است

گزارش وزیر علوم به نمایندگان درباره وضعیت سیاسی-فرهنگی دانشگاه‌ها

گزارش وزیر علوم به نمایندگان درباره وضعیت سیاسی-فرهنگی دانشگاه‌ها

ثبت‌نام تأسیس مؤسسات و شرکت‌های خدمات اعزام دانشجو به خارج از کشور

ثبت‌نام تأسیس مؤسسات و شرکت‌های خدمات اعزام دانشجو به خارج از کشور

اعزام دانشجویان رشته پرستاری به مناطق سیل‌زده سیستان‌وبلوچستان

اعزام دانشجویان رشته پرستاری به مناطق سیل‌زده سیستان‌وبلوچستان

20 دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی میانه به مناطق زلزله‌‌زده اعزام شدند

20 دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی میانه به مناطق زلزله‌‌زده اعزام شدند