چهارشنبه  02  بهمن  1398
Print Short Link
Zoom In
Zoom Out
دانشنامه پارلمان/31

بودجه سالانه کل کشور چگونه در مجلس بررسی می‌شود؟

شنبه 16 آذر 1398 ساعت 18:30
مجلس شورای اسلامی پایگاه اساسی نظام و مردم و مایه مشارکت واقعی مردم در تصمیم‌گیری‌هاست که آشنایی با اصطلاحات قانونی آن برای شهروندان امری لازم است.

به گزارش خبرنگار حوزه مجلس گروه سیاسی خبرگزاری آنا،‌ مجلس شورای اسلامی در نظام جمهوری اسلامی ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و محور بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها، قانون‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌هاست و چراغ هدایت دولت و ملت را به دست دارد.

مجلس شورای اسلامی پایگاه اساسی نظام و مردم و مایه حضور و مشارکت واقعی مردم در تصمیم‌گیری‌ها و مظهر اراده ملی است و از این‌رو آشنایی با بخش‌های مختلف آن ضروری به نظر می‌رسد. با همین هدف اصطلاح‌ها و کلیدواژه‌های حقوقی مجلس شورای اسلامی برای آشنایی مخاطبان در این صفحه منتشر می‌شود.

تصویب  برنامه توسعه

ماده 180 قانون آیین‌نامه داخلی مجلس پیرامون نحوه بررسی برنامه و بودجه سالانه کل کشور این‌گونه می‌گوید: دولت موظف است حداکثر تا پایان خردادماه سال پایانی قانون برنامه پنج‌ساله توسعه، لایحه برنامه توسعه اقتصادی،‌ اجتماعی و فرهنگی بعدی را به مجلس شورای اسلامی تقدیم کند. این لایحه به‌صورت یک شوری و به شرح زیر رسیدگی می‌شود:

الف- نمایندگان مجلس از زمان چاپ و توزیع لایحه برنامه ظرف مدت پنج روز (بدون احتساب ایام تعطیل) پیشنهادهای خود را در مورد کلیات و جزئیات برنامه را به کمیسیون تخصصی ذی‌ربط ارائه می‌کنند.

ب- کمیسیون‌های تخصصی مکلفند حداکثر 10 روز پس از چاپ و توزیع لایحه نسبت به بررسی مفاد برنامه شامل مواد، تبصره‌ها، جداول و ضمائم و نیز پیشنهادهای نمایندگان اقدام و گزارش خود را به کمیسیون تلفیق رسیدگی کننده ارائه نمایند.

ج- کمیسیون تلفیق موظف است پس از پایان مهلت مذکور در بند (ب) به گزارش‌های کمیسیون‌های تخصصی و کلیات و جزئیات برنامه و پیشنهادهای نمایندگان حداکثر ظرف سه هفته رسیدگی و گزارش نهایی خود را به مجلس ارائه دهند و گزارش مسکوت ماندن پذیرفته نیست. چنانچه گزارش کمیسیون تلفیق مبنی بر رد کلیات لایحه باشد و در مجلس نیز کلیات لایحه به تصویب نرسد، موضوع به دولت اعلام می‌شود تا حداکثر ظرف مدت یک‌ماه لایحه را اصلاح و به مجلس ارائه کند و اگر کلیات لایحه به تصویب مجلس برسد، به کمیسیون تلفیق اعاده می‌شود تا ظرف مدت 15 روز گزارش جدید را به مجلس تقدیم کند.

د- در جلسه علنی صحن پس از ارائه گزاش کمیسیون تلفیق، ابتدا کلیات برنامه مورد بحث قرار می‌گیرد. در کلیات پنج نفر مخالف و پنج نفر موافق به‌ترتیب یک نفر مخالف و یک موافق و حداکثر هر نفر 15 دقیقه دیدگاه‌های خود را مطرح می‌کنند. پس از آن دولت و کمیسیون هر کدام حداکثر 45 دقیقه برای دفاع زمان خواهند داشت. سپس راجع به کلیات برنامه رأی‌گیری خواهد شد. در بررسی کلیات، کفایت مذاکرات پذیرفته نمی‌شود.

هـ - پس از تصویب کلیات، رسیدگی به جزئیات برنامه آغاز و به مواد و تبصره‌ها و جداول برنامه به‌ترتیب رسیدگی می‌شود. در این بخش جایگزین متن ماده،‌ یا جزئی از ماده و یا تبصره لایحه دولت،‌ حذف کل، مصوبات جایگزینی کمیسیون‌های تخصصی و پیشنهادات چاپ شده نمایندگان برای هر ماده یا تبصره یا هریک از اجزاء در صورتی که آن جزء ماهیت مستقل داشته باشد و حذف جزء‌ و پیشنهادهای چاپ شده کمیسیون‌های تخصصی به‌ترتیب مورد رسیدگی قرار می‌گیرند. سپس در مورد اصل ماده یا تبصره یا اجزاء در صورتی که ماهیت مستقل داشته باشند، رأی‌گیری خواهد شد.

چنانچه اصل رأی نیاورد، موضوع برای رسیدگی مجدد به کمیسیون تلفیق برگشت داده می‌شود تا در اسرع وقت و حداکثر طبق مهلتی که هیئت رئیسه تعیین می‌کند، گزارش مجدد خود را به مجلس ارائه دهد. نمایندگان می‌توانند حداکثر تا پایان همان روز پیشنهادهای خود را به کمیسیون تسلیم نمایند.

و- مادام که لایحه برنامه در صحن مجلس مورد بررسی است، مجلس نطق نخواهد داشت و هیچ طرحی یا لایحه‌ای جز طرح‌ها و لوایح سه فوریتی و نیز تحقیق و تفحص، استیضاح و رأی اعتماد در دستور کار قرار نخواهد گرفت و مجلس در تمامی ایام به جز ایام تعطیل حداقل 6 و حداکثر هشت ساعت جلسه علنی خواهد داشت. در موارد استثناء با تصویب مجلس، این زمان تا 10 ساعت قابل افزایش است.

ز- مهلت‌های مذکور در بندهای (ب) و (ج) حسب مورد با تصویب هیئت رئیسه تا دو برابر قابل افزایش است.

ماده 181 قانون آیین نامه داخلی مجلس تصریح می‌کند، اصلاح قانون برنامه توسعه در ضمن لایحه بودجه مبتنی بر آن برنامه و نیز دیگر طرح‌ها و لوایح با رأی دو سوم نمایندگان حاضر پذیرفته می‌شود و هرگونه اصلاح نیز با رأی دو سوم نمایندگان معتبر خواهد بود.

تصویب بودجه سالانه کل کشور

طبق ماده 182؛ دولت موظف است لایحه بودجه سالانه کل کشور را احداکثر تا 15 آذر ماه هر سال به مجلس تسلیم کند. نحوه رسیدگی به لایحه بودجه، یک شوری خواهد بود و ترتیب رسیدگی به شرح ذیل است:

1- نمایندگان مجلس از زمان چاپ و توزیع لایحه بودجه سالانه کل کشور و پیوست‌ها و سوابق آن تا مدت 10 روز می‌توانند پیشنهادهای خود را به کمیسیون‌های تخصصی مجلس تقدیم کنند.

2- کمیسیون‌های تخصصی موظفند حداکثر تا 15 روز پس از چاپ و توزیع لایحه، گزارش خود را به کمیسیون تلفیق تقدیم کنند.

3- کمیسیون تلفیق موظف است حداکثر ظرف مدت 15 روز پس از پایان مهلت گزارش کمیسیون تخصصی، ضمن رسیدگی به گزارش کمیسیون‌های تخصصی گزارش نهایی خود را تنظیم و به مجلس شورای اسلامی تقدیم کند. مهلت رسیدگی کمیسیون تلفیق حداکثر تا 15 روز با موافقت هیئت رئیسه قابل تمدی است.

4- در جلسه علنی، پس از رسیدگی به کلیات بودجه و تصویب آن، به پیشنهادهای مربوط به درآمدها و سایر منابع تأمین اعتبار بودجه عمومی دولت رسیدگی و سقف آن به تصویب خواهد رسید. پس از آن پیشنهادهای مربوط به تبصره‌ها و ردیف‌ها رسیدگی می‌شود.

تبصره یک ماده 182 تصریح می‌کند: در جلسه علنی، تنها پیشنهادهایی که توسط نمایندگان و کمیسیون‌ها در زمان مقرر دریافت و به چاپ رسیده، مشروط به عدم مغایرت با قانون برنامه، قابل طرح است. پیشنهادهایی که منبع درآمد مشخصی نداشته باشد قابل طرح نخواهد بود و پیشنهادهایی که مازاد بر سر جمع نباشد زمانی قابل طرح است که ردیف مشخص جایگزین را معین نماید. تشخیص موارد مذکور با رئیس جلسه است.

در تبصره دو آمده است: نحوه رسیدگی به متمم، اصلاحیه‌های بودجه و سایر مواردی که در این ماده پیش بینی نشده طبق مقررات معمول در این آیین‌نامه خواهد بود.

براساس تبصره 3 ماده 182؛ کمیسیون موظف است گزارش خود را ارائه کند و گزاش مسکوت ماندن از کمیسیون تلفیق پذیرفته نیست. چنانچه گزارش کمیسیون مبنی بر رد کلیات لایحه باشد و در مجلس نیز کلیات لایحه به تصویب نرسد، مراتب به دولت اعلام می‌شود تا احداکثر ظرف مدت دو هفته لایحه را اصلاح و به مجلس ارائه کند و اگر لایحه به تصویب مجلس برسد، به کمیسیون تلفیق اعاده می‌شود تا ظرف مدت 15 روز گزارش جدید را به مجلس تقدیم کند.

ماده 183 اضافه می‌کند: جلسات مجلس برای رسیدگی به بودجه سالانه باید بلاانقطاع در تمامی ایام هفته غیر از جمعه و تعطیلات رسمی، حداقل روزی چهار ساعت منعقد شود و تا موقعی که شور و مذاکره پایان نیافته و رأی مجلس اخذ نشده است از دستور خارج نمی‌شود و هیچ لایحه یا طرح دیگر نمی‌تواند مطرح باشد. مگر لایحه یک یا چند دوازدهم بودجه در صورت ضرورت.

تبصره این ماده از قانون تأکید می‌کند: اگر مطالب فوری و فوتی اعم از طرح‌ها و لوایح دو فوریتی و غیره پیش آمد که به تشخیص مجلس تأخیر آن موجب زیان جبران‌ناپذیری باشد، در این‌صورت برای طرح و تصویب آن زمان مشخص و معین می‌شود.

ماده 184 توضیح می‌دهد: چنانچه لایحه بودجه سالانه کشور تا تاریخ تعیین شده در این آیین‌نامه به مجلس تسلیم نشود دولت موظف است لایحه چند دوازدهم بودجه را نیز به مجلس تسلیم کند.

این لایحه پس از چاپ و توزیع در دستور کار مجلس قرار می‌گیرد. ابتدا نماینده دولت و سپس دو مخالف و دو موافق به ترتیب هر کدام پنج دقیقه صحبت می‌کنند و سپس کلیات لایحه به رأی گذاشته می‌شود. در صورت تصویب، رسیدگی به لایحه در ردیف اول دستور جلسه علنی بعد قرار می‌گیرد. در وقت رسیدگی ابتدا پیشنهاد نمایندگان در خصوص میزان چند دوازدهم مطرح و در دستور عدم تصویب نسبت به عدد چند دوازدهم پیشنهادی دولت رأی‌گیری می‌شود.

طبق تبصره یک ماده 184؛ مجلس چند دوازدهم بودجه را بر مبنای آخرین قانون بودجه سالانه مصوب مجلس رسیدگی می‌کند.

تبصره دو تأکید می‌کند: حداکثر مدتی که مجلس می‌تواند برای بودجه چند دوازدهم تصویب کند، سه دوازدهم است.

انتهای پیام/4034/

http://ana.ir/i/448804
طرح‌ها و لوایح در چه شرایطی با فوریت در صحن علنی مجلس بررسی می‌شود؟

طرح‌ها و لوایح در چه شرایطی با فوریت در صحن علنی مجلس بررسی می‌شود؟

طرح‌ها و لوایح با چه شیوه‌ای در صحن مجلس شورای اسلامی تصویب می‌شود؟

طرح‌ها و لوایح با چه شیوه‌ای در صحن مجلس شورای اسلامی تصویب می‌شود؟

گزارش رد یا مسکوت ماندن طرح‌ها و لوایح با چه شرایطی در صحن مجلس قرائت می‌شود

گزارش رد یا مسکوت ماندن طرح‌ها و لوایح با چه شرایطی در صحن مجلس قرائت می‌شود

احتمال تصویب بودجه سال 99 به صورت  چند دوازدهم

احتمال تصویب بودجه سال 99 به صورت چند دوازدهم

مهلت کمیسیون‌های مجلس برای رسیدگی به طرح‌ها و لوایح چقدر است؟

مهلت کمیسیون‌های مجلس برای رسیدگی به طرح‌ها و لوایح چقدر است؟

طرح‌های قانونی نمایندگان چگونه در مجلس شورای اسلامی اعلام وصول می‌شود

طرح‌های قانونی نمایندگان چگونه در مجلس شورای اسلامی اعلام وصول می‌شود

لایحه بودجه 99 دولت از اصلاحات ساختاری برخوردار نیست

لایحه بودجه 99 دولت از اصلاحات ساختاری برخوردار نیست

رأی‌گیری در مجلس شورای اسلامی به چند روش انجام می‌شود؟

رأی‌گیری در مجلس شورای اسلامی به چند روش انجام می‌شود؟

جزئیات سازوکار حضور رئیس‌جمهور در بهارستان

جزئیات سازوکار حضور رئیس‌جمهور در بهارستان

جلسه غیرعلنی مجلس مجلس شورای اسلامی چه وقت تشکیل می‌شود؟

جلسه غیرعلنی مجلس مجلس شورای اسلامی چه وقت تشکیل می‌شود؟

ناظران مجلس شورای اسلامی چه وظایفی دارند؟

ناظران مجلس شورای اسلامی چه وظایفی دارند؟

مطالبی درباره کمیسیون‌های تخصصی مجلس که باید بدانیم

مطالبی درباره کمیسیون‌های تخصصی مجلس که باید بدانیم

از کمیسیون‌های خاص مجلس شورای اسلامی چه می‌دانید؟

از کمیسیون‌های خاص مجلس شورای اسلامی چه می‌دانید؟

اعتبارنامه نمایندگان مجلس شورای اسلامی چگونه بررسی می‌شود

اعتبارنامه نمایندگان مجلس شورای اسلامی چگونه بررسی می‌شود

مسئولیت رئیس مجلس شورای اسلامی در قبال نمایندگان چیست؟

مسئولیت رئیس مجلس شورای اسلامی در قبال نمایندگان چیست؟

هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی چگونه تشکیل می‌شود؟

هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی چگونه تشکیل می‌شود؟

چه کسانی حق شرکت در جلسات علنی مجلس را دارند؟

چه کسانی حق شرکت در جلسات علنی مجلس را دارند؟

آیین‌نامه داخلی مجلس برای تصویب بودجه چه احکامی پیش‌بینی کرده است

آیین‌نامه داخلی مجلس برای تصویب بودجه چه احکامی پیش‌بینی کرده است

سند بودجه کشور از چه اصولی تبعیت می‌کند

سند بودجه کشور از چه اصولی تبعیت می‌کند

کمیسیون تلفیق مجلس چه زمان‌هایی تشکیل می‌شود

کمیسیون تلفیق مجلس چه زمان‌هایی تشکیل می‌شود